O‘ZBEK TILSHUNOSLIGI KAFEDRASI

O‘zbek tilshunosligi kafedrasi 1967- yil tashkil topgan. Kafedra shu davrda 5 nafar professor-o‘qituvchi bilan ish boshlagan bo‘lib, ulardan 2 nafari fan nomzodi edi. Kafedrani filologiya fanlari nomzodi, professor J.Omonturdiyev tashkil qilgan va boshqargan. Qisqa muddatda kafedra malakali kadrlar bilan ta’minlanib, professor-o‘qituvchilarning soni va sifati oshirilgan. Hozirgi kunda kafedrani f.f.f.d. (PhD) Amonturdiyev Nurali Rashidovich boshqarib kelmoqda.

Shu vaqtga qadar kafedrada marhum ustozlardan dotsent Akbar Mamatqulov, professor Xolmirza Xoliyorov, filologiya fanlari doktori Sattor Mahmatqulov, filologiya fanlari nomzodlari, dotsentlar Yomg‘ir Abdurasulov, Xurram Alimurodov, Xo‘shboq Xolmo‘minov, Ro‘ziqul Normurodov va prof. Anvar Omonturdiyevlar faoliyat ko‘rsatganlar (ularning oxirati obod bo‘lsin!).

Hozirda kafedrada 2 nafar fan doktori, professor, 8 nafar filologiya fanlari falsafa doktori (PhD) dotsent, 10 nafar filologiya fanlari falsafa doktori (PhD) katta o‘qituvchi, 8 nafar o‘qituvchi – jami 21 nafar professor-o‘qituvchi faoliyat ko‘rsatib, yoshlarga ta’lim-tarbiya berib kelmoqdalar.

Hozirga qadar kafedra professor-o‘qituvchilari tomonidan 35 ta monografiya, 5 ta darslik, 12 ta lug‘at, 28 dan ortiq o‘quv qo‘llanma, 40 dan ortiq o‘quv-uslubiy qo‘llanma, 12 ta risola hamda 1300 dan ortiq ilmiy maqolalar chop ettirilgan.

O‘zbek tilshunosligi kafedrasi qoshida 60230100 – filologiya va tillarni o‘qitish (o‘zbek tili) yo‘nalishi bo‘yicha bakalavriat, hamda 70230101 – Lingvistika (o‘zbek tili) yo‘nalishi bo‘yicha magistratura mavjud.

2024-2025 o`quv yilida yangi yo`nalish tashkil etilgan bo`lib, 60230400 – Kompyuter lingvistikasi bakalavr hamda 70230401 – Kompyuter lingvistikasi yo`nalishlari ochildi

Kafedrada 10.00.01 – O‘zbek tili ixtisosligi bo‘yicha PhD.03/31.03.2021.Fil.78.04 raqamli ilmiy darajalar beruvchi Ilmiy Kengash faoliyat yuritmoqda.

Bundan tashqari, “Tilshunos” to‘garagi va ilmiy seminar faoliyat ko‘rsatadi.

Kafedrada «O‘zbek nutqshunosligi: badiiy nutq tahlili, antroposentrik nazariya, etnolingvistika, korpus tilshunosligi ilmiy yo‘nalishlari» bo‘yicha ilmiy-tadqiqot ishlari olib borilmoqda.

Kafedra Respublikamizdagi nufuzli oliy o‘quv yurtlarining turdosh kafedralari, shuningdek, viloyatimizdagi qator maktablar bilan ilmiy-amaliy aloqalarni yo‘lga qo‘ygan.

Kafedradagi barcha fanlar bo‘yicha har o‘quv yilida ma’ruza matnlari yangilanib boriladi. Professor-o‘qituvchilar tomonidan tayyorlangan fanlar bo‘yicha ma’ruza matnlari kafedra yig‘ilishida muhokama qilinib, taqrizchilar belgilanadi, tasdiqlanadi va foydalanish uchun tavsiya qilinadi. Kafedraning har bir professor-o‘qituvchilarida mashg‘ulotga kirishda quyidagi me’yoriy xujjatlar bo‘lishi talab etiladi.

Har bir fan bo‘yicha namunaviy fan dasturi, fan sillabusi, Raqamli ta’lim resurslari, ma’ruza matni, reyting ishlanmasi, kalendar mavzuli reja, amaliy mashg‘ulotlari hujjatlari va hakozolar.

Kafedra mudirlari:

1967- yildan 1977- yilgacha J.Omonturdiyev kafedra mudiri lavozimida faoliyat yuritgan.

1977- yildan 1982- yilgacha Yo. Abdurasulov kafedra mudiri lavozimida faoliyat yuritgan.

1982- yildan 1989- yilgacha J.Omonturdiyev kafedra mudiri lavozimida faoliyat yuritgan.

1989- yildan 2000- yilgacha X.Xoliyorov kafedra mudiri lavozimida faoliyat yuritgan.

2000- yildan 2005- yilgacha S.Mahmatqulov kafedra mudiri lavozimida faoliyat yuritgan.

2005- yildan 2011- yilgacha B.Umurqulov kafedra mudiri lavozimida faoliyat yuritgan.

2011- yildan 2015- yilgacha A.Omonturdiyev kafedra mudiri lavozimida faoliyat yuritgan.

2015- yildan 2017- yilgacha O‘.Xoliyorov kafedra mudiri lavozimida faoliyat yuritgan.

2017- yildan 2019- yilgacha Sh.Bobomurodova kafedra mudiri lavozimida faoliyat yuritgan.

2019- yildan 2022-yilgacha B.Umurqulov kafedra mudiri lavozimida faoliyat yuritgan.

2022-yil 25-dekabrdan kafedra mudiri lavozimida N.Amonturdiyev faoliyat yuritmoqda.

1. Umumiy maʼlumotlar. Kafedra nomi: “O‘zbek tilshunosligi” kafedrasi. Tashkil etilgan sana: 1974-yil 1-sentyabr Kafedra mudiri: Amonturdiyev Nurali Rashidovich. Manzil: Oʻzbekiston, Surxondaryo viloyati, Termiz shahri, Universitet koʻchasi, 23

2. Maqsad va asosiy vazifalar

Maqsad: malakali mutaxassislar tayyorlash, ilmiy-tadqiqot va innovatsion faoliyatni rivojlantirish hamda taʼlim sifatini oshirish.

Vazifalar: taʼlim dasturlarini takomillashtirish; ilmiy loyihalarni amalga oshirish; oʻquv-uslubiy materiallar tayyorlash; talabalarning amaliy va kasbiy koʻnikmalarini rivojlantirish; mahalliy va xalqaro hamkorlikni kengaytirish.

3. Kafedra tarkibi va kadrlar salohiyati

Jami xodimlar: 20 nafar

35 yoshgacha: 5; 60 yoshgacha: 11; 60 yoshdan yuqori: 4. Erkaklar: 11; ayollar: 9. Ilmiy salohiyat: 100 %.

4. Taʼlim yoʻnalishlari va mutaxassisliklar

Bakalavriat: 60230100- Filologiya va tillarni o‘qitish (o‘zbek tili),

60230400- Kompyuter lingvistikasi

Magistratura: 70230101- Lingvistika: o‘zbek tili,

70230401- Kompyuter lingvistikasi

Doktorantura (PhD, DSc): PhD, DSc 10.00.01. – o‘zbek tili

5. Ilmiy-tadqiqot va innovatsion faoliyat

Asosiy ilmiy yoʻnalishlar: O‘zbek nutqshunosligi: badiiy nutq tahlili, antroposentrik nazariya, etnolingvistika, korpus tilshunosligi.

Ilmiy loyihalar: 5. Xoʻjalik shartnomalari: 50 dan ortiq; umumiy qiymati: 350 mln soʻm.

Ilmiy laboratoriya/markaz: Mavjud emas

6. Ilmiy natijalar va nashrlar

Oʻquv qoʻllanmalar: 70 dan ortiq;

darsliklar: 10;

monografiyalar: 100 dan ortiq;

ilmiy maqolalar: 1100 dan ortiq.

OAK: 510 ta;

Scopus: 24 ta;

Web of Science: 4 ta.

7. Xalqaro hamkorlik

Hamkor xorijiy OTMlar: Istanbul davlat universiteti,

Dehli universiteti,

Markaziy Osiyo innovatsion universiteti,

A.Quatbekov nomidagi xalqlar do‘stligi universiteti

Qoʻshma tadqiqotlar: -

Akademik almashinuv: oʻqituvchilar -, talabalar -

Asosiy hamkorlar: Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston Milliy universiteti,

Alisher Navoiy nomidagi o‘zbek tili va adabiyoti universiteti,

Samarqand davlat universiteti,

Qarshi davlat universiteti,

Andijon davlat universiteti.

Stipendiya sohiblari: 2 nafar.

8. Infratuzilma va moddiy-texnika bazasi

Auditoriyalar: oʻquv laboratoriyalari mavjud emas

ilmiy laboratoriyalar: mavjud emas

kompyuterlar: 20 ta.

Kutubxona fondi: 1000 ta adabiyot;

multimedia vositalari mavjud emas.

Kafedrada o‘qitiladigan fanlar:

Bakalavriat:

• Tilshunoslik nazariyasi

• Hozirgi o‘zbek adabiy tili.

• Kompyuter lingvistikasi.

• O‘zbek dialektologiyasi.

• O‘zbek tili tarixi.

• Matnning lingvistikasi.

• O‘zbek tilini o‘qitish metodikasi

• Sintaksis

• Morfologiya

• O‘zbek terminologiyasi

• Leksikografiya asoslari

• Turkiy filologiyaga kirish

• Turkiy tillarning qiyosiy tarixiy grammatikasi

• O‘zbek tili va adabiyotini o‘qitish metodikasi

• Sotsiolingvistika

• Badiiy matnning lisoniy tahlili

Magistratura:

•

• Matn tilshunosligi.

• Ilmiy tadqiqot metodologiyasi

• Nazariy tilshunoslik

• Pragmalingvistika.

• Kognitiv tilshunoslik.

• Areal lingvistika

• Leksikologiya

• Lingvokulturologiya.
• Psixolinvistika.

Ilmiy darajaga va unvonga ega bo‘lganlar soni – 19 ta Shulardan 2 nafar fan doktori, professor, 8 nafar filologiya fanlari falsafa doktori (PhD) dotsent, 10 nafar filologiya fanlari falsafa doktori (PhD)

Doktorlik dissertatsiyasi himoyasi.

2023-yil 18-aprelda Termiz davlat universitetida 10.00.01. – O‘zbek tili ixtisosligi bo‘yicha Ergasheva Dilrabo Allanazarovna “Odil Yoqubov asarlarida inson ruhiy holati ifodalanishining lisoniy manzarasi ” mavzusida falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasini muvoffaqqiyatli himoya qildi.

2023-yil 5-mayda Termiz davlat universitetida 10.00.01. – O‘zbek tili ixtisosligi bo‘yicha Fayziyeva Xadicha Choriyevna “O`zbek tili Boysun-Sho`rchi guruh shevalarining lug`at xususiyatlari ” mavzusida falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasini muvoffaqqiyatli himoya qildi.

2023- yil 14- sentyabrda Termiz davlat universitetida 10.00.01. – O‘zbek tili ixtisosligi bo‘yicha Jo`rayev Nabi Narziyevich “Badiiy matnlarni lingvomadaniy tahlil qilishning nazariy asoslari” mavzusida falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasini muvoffaqqiyatli himoya qildi.

2023-yil 18-sentyabrda Termiz davlat universitetida 10.00.01. – O‘zbek tili ixtisosligi bo‘yicha Turdiqulov Sherzod Duminovich “Lingvomadaniy kodlarning onomastik birliklarda ifodalanishi (Surxondaryo teotoponimlari misolida” mavzusida falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasini muvoffaqqiyatli himoya qildi.

2023-yil 11-oktyabrda Termiz davlat universitetida 10.00.01. – O‘zbek tili ixtisosligi bo‘yicha Xolnazarov Umid Erkinovich“Nasriy nutqda metaforalarning lingvokognitiv, lingvomadaniy xususiyatlari” (Tog‘ay Murod qissalari misolida) mavzusida falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasini muvoffaqqiyatli himoya qildi.

2023-yil 7-dekabrda Termiz davlat universitetida 10.00.01. – O‘zbek tili ixtisosligi bo‘yicha Bozorov Hamid Xo‘shmurodovich “O‘zbek xalq ertaklarining lingvomadaniy tadqiqi” mavzusida falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasini muvoffaqqiyatli himoya qildi.

Iqtidorli talabalar bilan ishlash.

2022-2023-o‘quv yilida 4-kurs talabasi Bo`riyeva Shahnoza, 2023-2024-o‘quv yilida 3-kurs talabasi Sevara Xongeldiyeva Alisher Navoiy nomidagi davlat stipendiyasi lauriyati bo`ldilar. 2022-2023-o‘quv yilida kafedrada iqtidorli talabalaridan Sevara Xongeldiyeva, Qayumova Maftuna, Jo‘rayeva Mehrinisolar Universitet stipendianti lauriyati bo‘ldi. Mamatqulov Botir, Akramov Qurbonali Surxondaryo viloyatidagi oliy ta’lim muassasalari talabalari o‘rtasida o‘tkazilgan “Viloyat hokimi stipendiyasi” tanlovida qatnashib hokim stipendiyasiga sazovor bo‘ldilar. 2023-2024-o‘quv yilida Iqtidorli talabalar o‘z ilmiy izlanishlarini reja asosida olib borishmoqda. Olingan natijalar asosida xalqaro va Respublika miqyosida maqola va tezislar chop etilgan.

Kafedraga ilmiy izlanish olib borish niyatida murojaat qilgan talabalarga mavjud imkoniyatlardan kelib chiqqan holda tegishli mavzular tavsiya qilindi va ular o‘z izlanishlarini 1,2-va 3-kursdan boshlaydilar.

Olingan patentlar, litsenziyalar va ixtirolar.

2019- 2023- yillarda kafedra o‘qituvchilari tomonidan EHM dasturlari uchun 4 ta mualliflik guvohnomasi olingan.

Ilmiy maqola, monografiya, o‘quv qo‘llanma va darsliklar chop etish.

2023-2024-o‘quv yilida kafedra professor-o‘qituvchilari tomonidan monografiya, risola, lug‘at, xalqaro, Respublika miqyosida ilmiy maqola va tezislar chop etildi. Jumladan, 10 ta o‘quv qo‘llanma, 50 ta monografiya, 1 ta lug‘at, 1 ta ilmiy risola, xorijiy ilmiy jurnallarda 34 ta maqola, Respublika ilmiy jurnallarida 26 ta maqola, xalqaro konferensiyalarda 34 ta maqola, Respublika konferensiyalarida 16 ta tezis nashr ettirishgan.

O‘zbek tilshunosligi kafedrasi professor o'qituvchilarining xalqaro ilmiy profillari haqida ma'lumot