Mamlakatimizda xar bir insonning mexnat kilish, erkin kasb tanlash, adolatli mexnat sharoitlarida ishlashga oid xukuklari taʼminlangan, uning konunchilik bazasi yaratilgan, fukarolarning mexnat va tadbirkorlik tashabbuslarini kullab-kuvvatlash xamda ragbatlantirishga davlat siyosati darajasida eʼtibor karatilmokda.

Fukarolarning farovon turmush kechirishlarini taʼminlash maksadida ularning unumli va ijodiy mexnat kobiliyatini rivojlantirishga kumaklashish, ish bilan taʼminlash soxasida ijtimoiy kafolatlar berish xamda mexnat bozorida teng sharoitlarda rakobat kila olmaydigan axoli katlamini ish bilan taʼminlashga kumaklashish chora-tadbirlari tizimli ravishda amalga oshirilmokda.

Bular, u3 navbatida, Konstitutsiyamizda, Mexnat kodeksida, "Mexnatni muxofaza kilish tugrisida"gi, "Axolini ish bilan taʼminlash tugrisida"gi, "Ishlab chikarishdagi baxtsiz xodisalar va kasb kasalliklaridan majburiy davlat ijtimoiy sugurtasi tugrisida"gi xamda "Ish beruvchining fukarolik javobgarligini majburiy sugurta kilish tugrisida"gi konunlarida ^z ifodasini topgan. Mexnat konunchiligi talablari Uzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga muvofik xar bir shaxe mexnat kilish, erkin ish tanlash, xakkoniy mexnat shartlari asosida ishlash va konunda belgilangan tartibda isheizlikdan ximoyalanish xukukiga egadir.

Ishga kabul kilishga yul kuyiladigan yoshga yetgan xamda ish beruvchi bilan mexnat shartnomasi tuz gan Uzbekiston Respublikasi fukarolari, shuningdek chet el fukarolari va fukaroligi bulmagan shaxslar mexnatga oid munosabatlarning subyektlari bulishi mumkin. Amaldagi mexnat konunchiligiga kura xar bir xodim:- uz mexnati uchun konun xujjatlarida Mexnatga xak tulash yagona tarif setkasining birinchi razryadi buyicha belgilanganidan oz bulmagan mikdorda xak olish;- muddatlari chegarasi belgilangan ish vaktini Urnatish, bir kator kasblar va ishlar uchun ish kunini kiskartirish, xar xaftalik dam olish kunlari, bayram kunlari, shuningdek xak; tulanadigan yillik taʼtillar berish orkali taʼminlanadigan dam olish;- xavfsizlik va gigiyena talablariga javob beradigan sharoitlarda mexnat kilish;- kasbga tayyorlash, kayta tayyorlash va malakasiii oshirish;- ish bilan boglik xolda sogligiga yoki mol-mulkiga yetkazilgan zararning urnini koplash;-kasaba u yush mal ar i ga xamda xodimlar va mexnat jamoalarining manfaatlarini ifoda etuvchi bonщa tashkilotlarga birlashish; kariganda, mexnat kobiliyatini yukotganda, bokuvchisidan maxrum bulganda va konunda nazarda tutilgan bonщa xollarda ijtimoiy taʼminot olish;- uzining mexnat xukuklarini ximoya kilish, shu jumladan sud orkali ximoya kilish va malakali yuridik yordam olish;- jamoalarga doyr mexnat nizolarida uz manfaatlarini kuvvatlash xukukiga egadir. Ish beruvchi:- korxonani bonщarish va uz vakolatlari doirasida mustakil karorlar kabul kilish;- konun xujjatlariga muvofik; yakka tartibdagi mexnat shartnomalarini tuzish v a bekor kilish;- mexnat shartnomasida shart kilib kursatilgan ishni lozim darajada bajarishni xodimdan talab kilish;- uz manfaatlarini ximoyalash uchun boiщa ish beruvchilar bilan birga jamoat birlashmalari tuzish va bunday birlashmalarga aʼzo bulish xukukiga egadir. Ishga kabul kilishga un olti yoshdan yul kuyiladi. Yoshlarni mexnatga tayyorlash uchun umumtaʼlim maktablari, urta maxsus, kasb- xunar ukuv yurtlarining ukuvchilarini ularning sogligiga xamda maʼnaviy va axlokiy kamol tonishiga ziyon yetkazmaydigan, taʼlim olish jarayonini buzmaydigan yengil ishni ukishdan bush vaktida bajarishi uchun-ular un besh yoshga tulganidan keyin ota-onasidan birining yoki ota-onasining urnini bosuvchi shaxslardan birining yozma roziligi bilan ishga kabul kilishga yul kuyiladi. Un sakkiz yoshga tulmagan shaxslarni ishga kabul kilish Mexnat Kodeksida nazarda tutilgan talablarga rioya etilgan xolda amalga oshiriladi.