Bakalavriat bosqichida o‘quv jarayoni abituriyentning oliy ta’lim tashkilotiga o‘qishga kirishidan boshlanib, uning tanlagan ta’lim yo‘nalishi bo‘yicha zarur bilim, ko‘nikma, malaka va kompetensiyalarni egallashi hamda bakalavr akademik darajasiga ega bo‘lishi bilan yakunlanadigan uzluksiz va tizimli jarayon hisoblanadi. Mazkur jarayon O‘zbekiston Respublikasining ta’lim sohasidagi qonunchilik hujjatlari, oliy ta’limning davlat ta’lim standarti, oliy ta’lim yo‘nalishlari va mutaxassisliklari klassifikatori, malaka talablari, o‘quv rejalari, fanlarning o‘quv dasturlari hamda oliy ta’lim tashkilotlarining ichki me’yoriy hujjatlari asosida tashkil etiladi. Amaldagi klassifikatorga ko‘ra bakalavriat oliy ta’limning 6-darajasi bo‘lib, tegishli o‘quv reja va o‘quv dasturlarini o‘zlashtirgan bitiruvchiga “bakalavr” akademik darajasini olish hamda kasbiy faoliyatni amalga oshirish va ta’limning keyingi bosqichida o‘qishni davom ettirish imkonini beradigan bilim, ko‘nikma va kompetensiyalar majmuini shakllantirishga qaratiladi.

Bakalavriatga qabul jarayoni, avvalo, mamlakat va oliy ta’lim tashkilotining kadrlarga bo‘lgan ehtiyoji, tasdiqlangan qabul parametrlari hamda amaldagi ta’lim yo‘nalishlari asosida tashkil etiladi. Ta’lim yo‘nalishlarining nomi va kodi amaldagi “Oliy ta’lim yo‘nalishlari va mutaxassisliklari klassifikatori”ga muvofiq belgilanadi. Klassifikator ta’lim yo‘nalishlarini tizimlashtirilgan holda belgilash bilan birga, o‘qishga qabul qilish va mutaxassislar tayyorlashni boshqarish, ta’lim dasturlarini ishlab chiqish hamda mehnat bozori ehtiyojlarini hisobga olishda asosiy hujjatlardan biri hisoblanadi.

Abituriyent tasdiqlangan qabul parametrlari doirasida tegishli bakalavriat ta’lim yo‘nalishini tanlaydi va belgilangan tartibda ro‘yxatdan o‘tadi. Qabul jarayoni davlat qabul komissiyasi tomonidan tasdiqlangan tartib asosida amalga oshiriladi. Abituriyentning tegishli ta’lim yo‘nalishiga mosligi kirish imtihonlari natijalari asosida aniqlanadi. 2025-yil 15-sentabrdagi 578-son Vazirlar Mahkamasi qarori bilan tasdiqlangan nizomda bakalavriatga qabul qilish jarayonlari, qabul komissiyalari faoliyatini tashkil etish, abituriyentlarni ro‘yxatdan o‘tkazish va kirish imtihonlarini o‘tkazishning tashkiliy asoslari belgilangan.

Abituriyentlarni ro‘yxatdan o‘tkazish jarayoni belgilangan muddatlarda amalga oshiriladi va tegishli ma’lumotlar elektron tizimlarda shakllantiriladi. Kirish imtihonlari qabul komissiyasi tomonidan tasdiqlangan tartibda tashkil etilib, ularning natijalari asosida abituriyentlarning bakalavriat ta’lim yo‘nalishlariga qabul qilinishi amalga oshiriladi. Qabul jarayonida davlat granti va to‘lov-kontrakt asosidagi qabul parametrlari, abituriyentlarning teng huquqliligi, yagona qabul tartibining ta’minlanishi hamda kirish imtihonlarining belgilangan mezonlar asosida o‘tkazilishi nazarda tutiladi.

Kirish imtihonlaridan muvaffaqiyatli o‘tib, qabul natijalariga ko‘ra tegishli bakalavriat ta’lim yo‘nalishiga tavsiya etilgan abituriyent oliy ta’lim tashkilotining talabalar safiga belgilangan tartibda rasmiylashtiriladi. Shu bosqichdan boshlab abituriyent talaba maqomiga ega bo‘lib, uning o‘quv faoliyati tegishli ta’lim yo‘nalishining davlat ta’lim standarti, malaka talablari va o‘quv rejasi asosida tashkil etiladi.

Talaba o‘qishni boshlashidan oldin tegishli ta’lim yo‘nalishi bo‘yicha o‘quv jarayonining mazmunini belgilovchi o‘quv reja va fanlarning o‘quv dasturlari shakllantiriladi. 2026-yil 15-apreldagi 142-son buyruqqa muvofiq fanlarning o‘quv dasturlari davlat ta’lim standarti, malaka talablari va o‘quv rejalari asosida ishlab chiqiladi, tasdiqlanadi hamda o‘quv jarayoniga joriy etiladi. O‘quv reja muayyan bakalavriat ta’lim yo‘nalishi bo‘yicha o‘quv faoliyati turlarini, fanlar tarkibini, ularni o‘rganish izchilligini, soatlar va kreditlardagi hajmini belgilaydigan asosiy me’yoriy-uslubiy hujjat hisoblanadi.

O‘quv jarayoni kredit-modul tizimi asosida tashkil etilib, har bir fan bo‘yicha talaba egallashi lozim bo‘lgan bilim, ko‘nikma va kompetensiyalar oldindan belgilanadi. Fan dasturida fanning kodi, semestri, kreditlari, fan turi, auditoriya va mustaqil ta’lim yuklamasi, fanning maqsadi va vazifalari, ta’lim natijalari, mashg‘ulotlar mazmuni hamda baholash mezonlari aks ettiriladi. Shu sababli talabaning butun bakalavriat davomidagi o‘quv faoliyati alohida fanlar bo‘yicha belgilangan kreditlarni o‘zlashtirish va ta’lim natijalariga erishish bilan uzviy bog‘liq bo‘ladi.

Ta’lim jarayonida ma’ruza, amaliy mashg‘ulot, seminar, laboratoriya mashg‘ulotlari va fan xususiyatidan kelib chiqadigan boshqa mashg‘ulotlar tashkil etiladi. Shuningdek, o‘quv rejasiga muvofiq kurs ishi, kurs loyihasi, ijodiy ishlar, chizma-hisob ishlari, o‘quv va ishlab chiqarish amaliyotlari hamda boshqa amaliy faoliyat turlari amalga oshiriladi. Bunday mashg‘ulotlar nazariy bilimlarni amaliyot bilan bog‘lash, talabaning kasbiy ko‘nikmalarini shakllantirish va kelgusidagi kasbiy faoliyatga tayyorlashga xizmat qiladi.

Bakalavriat davomida talabaning mustaqil ta’limi ham o‘quv jarayonining muhim tarkibiy qismi hisoblanadi. Mustaqil ta’lim topshiriqlari kafedralar tomonidan ishlab chiqilgan uslubiy ko‘rsatmalar asosida tashkil etilib, talabaga o‘z bilimlarini mustaqil ravishda chuqurlashtirish, axborot izlash, tahlil qilish, xulosa chiqarish va amaliy vazifalarni bajarish imkonini beradi. 142-son buyruqda mustaqil ta’lim topshiriqlarining variativ xususiyatga ega bo‘lishi va ularning kamida uchdan bir qismini kichik guruhlarda hamkorlikda bajarishga yo‘naltirish maqsadga muvofiqligi belgilangan.

O‘quv mashg‘ulotlarida zamonaviy pedagogik texnologiyalar va ta’lim metodlaridan foydalaniladi. Jumladan, guruhlarda ishlash, loyiha asosida topshiriqlar bajarish, esse va tezislar tayyorlash, taqdimotlar qilish, so‘rovlar o‘tkazish, keys-stadi va boshqa faol ta’lim metodlari orqali talabaning mustaqil fikrlashi, jamoada ishlashi, muammoni tahlil qilishi va kasbiy vazifalarni hal etish kompetensiyalari shakllantiriladi.

Talabaning o‘quv jarayonidagi ishtiroki muntazam nazorat qilinadi. Dars mashg‘ulotlariga qatnashish va davomatni yuritish belgilangan tartibda amalga oshiriladi. “HEMIS” axborot tizimida talabaning dars mashg‘ulotlarida ishtiroki qayd etiladi, davomat bo‘yicha tegishli ma’lumotlarni fakultet dekanlariga taqdim etishda tyutorlar mas’ul hisoblanadi. Qoldirilgan mashg‘ulotlarning sababli ekanligini tasdiqlovchi hujjatlar belgilangan muddatlarda taqdim etilganda ular tegishli tartibda inobatga olinadi. Bir semestr davomida qoldirilgan darslar 30 kundan oshgan taqdirda esa talaba belgilangan tartibda akademik ta’tilga chiqarilishi yoki talabalar safidan chetlashtirilishi mumkin.

Talabaning bilimini baholash o‘quv dasturida belgilangan ta’lim natijalari va baholash mezonlari asosida amalga oshiriladi. Bunda talabaning nazariy bilimlari bilan bir qatorda amaliy ko‘nikmalari, mustaqil topshiriqlarni bajarishi, mustaqil fikrlashi, bilimlarni turli vaziyatlarda qo‘llay olishi va kasbiy kompetensiyalarni egallaganlik darajasi hisobga olinadi. Fan bo‘yicha belgilangan talablarni bajargan talaba tegishli kreditlarni qo‘lga kiritadi.

Semestr davomida talabalarning o‘zlashtirish natijalari tegishli nazoratlar orqali aniqlanadi. Yakuniy nazorat fan o‘quv dasturi asosida tashkil etiladi. 452-son buyruq bilan yakuniy nazoratni tashkil etish va o‘tkazishning tashkiliy chora-tadbirlari belgilangan bo‘lib, mazkur tartib bakalavriat ta’lim yo‘nalishlari talabalari uchun qo‘llanadi. Yakuniy nazorat topshiriqlari fan o‘quv dasturi asosida oldindan ishlab chiqiladi, kafedrada muhokama qilinadi hamda tegishli tartibda tasdiqlanadi; savollar va baholash mezonlari imtihondan kamida bir oy oldin talabalarga yetkaziladi.

Yakuniy nazoratning shaffofligi va xolisligini ta’minlash maqsadida imtihon jarayonlari belgilangan tashkiliy talablarga muvofiq o‘tkaziladi. Yakuniy nazorat imtihonlari katta sig‘imli, video kuzatuv vositalari bilan jihozlangan auditoriyalarda tashkil etilishi, baholash esa tegishli guruhga mazkur fandan dars bermagan professor-o‘qituvchilar tomonidan amalga oshirilishi belgilangan. Test shaklidagi yakuniy nazoratlar maxsus jihozlangan kompyuter xonalarida video kuzatuv ostida o‘tkazilishi mumkin.

Yakuniy nazorat natijalari ham belgilangan tartibda rasmiylashtiriladi. Talabalarning javoblari baholash mezonlari asosida xolisona tekshiriladi, natijalar tegishli tartibda shakllantiriladi va yakuniy baholar “HEMIS” axborot tizimiga kiritiladi. 452-son buyruqqa ko‘ra yakuniy nazorat natijalari bo‘yicha baholar imtihon o‘tkazilgan kundan keyin uch kun muddatgacha “HEMIS” tizimiga kiritilishi lozim.

Talaba o‘zining baholash natijasidan norozi bo‘lgan taqdirda belgilangan tartibda apellyatsiya berish huquqiga ega. Apellyatsiya fakultet dekani tomonidan tashkil etiladigan komissiya tomonidan ko‘rib chiqiladi. Komissiya tarkibiga talabani baholashda ishtirok etmagan professor-o‘qituvchilar kiritiladi. Talaba bahosi e’lon qilinganidan keyin 24 soat ichida apellyatsiya berishi mumkin, komissiya esa murojaatni 48 soat ichida ko‘rib chiqadi va qarorini talabaga ma’lum qiladi. Apellyatsiya asosli deb topilgan taqdirda bahoga tegishli o‘zgartirish “HEMIS” axborot tizimida belgilangan vakolat doirasida amalga oshiriladi.

Baholarni o‘zgartirish faqat belgilangan asoslar mavjud bo‘lgan taqdirda amalga oshiriladi. Asossiz ravishda baholarni o‘zgartirishga yo‘l qo‘yilmaydi. Texnik xatolik bilan bog‘liq baholarni tuzatish ham belgilangan muddatlar doirasida amalga oshirilishi kerak. Shu orqali talabaning bilimini baholashda xolislik, shaffoflik, qonuniylik va akademik halollik tamoyillari ta’minlanadi.

Bakalavriatning keyingi kurslariga o‘tish jarayonida talabaning o‘quv rejasida nazarda tutilgan fanlarni o‘zlashtirishi, tegishli kreditlarni to‘plashi, amaliyotlar va boshqa o‘quv faoliyati turlarini belgilangan talablar asosida bajarishi muhim hisoblanadi. Shu tariqa talaba bir semestrdan ikkinchi semestrga, bir kursdan keyingi kursga o‘tish davomida bosqichma-bosqich kasbiy bilim va kompetensiyalarini rivojlantirib boradi. O‘quv jarayonining mazmuni har bir ta’lim yo‘nalishining malaka talablari va o‘quv rejasida belgilangan yakuniy ta’lim natijalariga yo‘naltiriladi. O‘quv dasturlarida fanlar mazmunining mantiqiy ketma-ketligi va boshqa fanlar bilan integratsiyasi ta’minlanishi ham belgilangan.

Bakalavriat ta’limining yakuniy bosqichida talaba o‘quv rejasida belgilangan barcha fanlar, amaliyotlar, kurs ishlari yoki loyihalari, mustaqil ta’lim topshiriqlari va boshqa nazarda tutilgan o‘quv faoliyati turlarini o‘zlashtiradi hamda belgilangan nazoratlardan muvaffaqiyatli o‘tadi. Shu bilan birga, ta’lim jarayonida shakllangan nazariy bilim, amaliy ko‘nikma va kasbiy kompetensiyalar tegishli yakuniy talablar asosida aniqlanadi. Ta’lim jarayoni natijasida bitiruvchi tanlagan bakalavriat ta’lim yo‘nalishi bo‘yicha kasbiy faoliyatni amalga oshirish hamda ta’limning keyingi bosqichida o‘qishni davom ettirish imkonini beradigan “bakalavr” akademik darajasiga ega bo‘ladi.