Fizik, o'qituvchi-tadqiqotchi
Dastur maqsadi: O'zbekiston Respublikasi Oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2024-yil 21-avgustdagi 277-son buyrug'i bilan tasdiqlangan 70530501 – Fizika magistratura mutaxassisligi bo'yicha Milliy malaka talablariga muvofiq, ushbu dastur Milliy malakalar ramkasining 7-darajasida ilmiy-tadqiqot, pedagogik, loyihaviy-muhandislik va texnologik, tashkiliy-boshqaruv hamda ishlab chiqarish-xizmat ko'rsatish vazifalarini bajarishga qodir, yuqori malakali fizik-tadqiqotchi va o'qituvchi-tadqiqotchilarni tayyorlashni maqsad qiladi.
Diplom nomi
Magistr
Mutaxassislik
Jami kreditlar
120 kredit / 3600 soat
Davomiyligi
2 yil
O'qish narxi
Mahalliy talabalar uchun — 9 864 800 UZS
Xorijlik talabalar uchun — 821,53 USD
Dasturning ta'limiy natijalari / kompetensiyalari (Milliy malaka talablari, 2-bo'lim – magistr quyidagilarga ega bo'lishi lozim):
– ilmiy dunyoqarash tizimiga ega bo'lish, umumiy metodologik fanlar asoslarini egallash va iqtisodiy muammo hamda jarayonlarni mustaqil tahlil qilish qobiliyatiga ega bo'lish.
– xorijiy tillardan birida o'z kasbiy faoliyatiga oid hujjatlar va ishlar mohiyatini tushunish, ilmiy tadqiqot va pedagogika metodologiyasini bilish hamda ularni zamonaviy ilmiy asosda kasbiy faoliyatda qo'llay olish.
– yangi bilimlarni mustaqil egallash, o'z-o'zini takomillashtirish ustida ishlash va
mehnat faoliyatini ilmiy asosda tashkil eta olish.
– egallangan bilimlarni ijodiy va tanqidiy ko'rib chiqish, tahlil qilish hamda ilmiy faoliyatda qo'llay olish.
– o'z faoliyatida me'yoriy-huquqiy hujjatlardan foydalanish va kasbiy faoliyatda asosli mustaqil qarorlar qabul qila olish.
– internetdan ma'lumot olish, saqlash va qayta ishlashning asosiy usul va vositalaridan foydalanish, kompyuterda axborotni boshqarish vositasi sifatida ishlash ko'nikmalariga ega bo'lish.
– axborot texnologiyalaridan foydalanish, axborotlashgan jamiyatda ularning mohiyati va ahamiyatini tushunish, axborot hujumlari xavf-xatarlarini anglash va axborot xavfsizligining asosiy talablariga rioya qila olish.
– ta'lim sifati va samaradorligini oshirishga innovatsion yondashuvni qo'llash.
– ilmiy faoliyatni maqsadli tashkil etish va mahalliy hamda xalqaro grant tanlovlarida ishtirok etish uchun loyihalar tayyorlash.
– patent olish uchun zarur me'yoriy hujjatlarni tayyorlay olish.
– davlat, nodavlat va notijorat tashkilotlar tomonidan e'lon qilinadigan tanlovlarda ishtirok etish uchun ilmiy loyihalar tayyorlash ko'nikmalariga ega bo'lish.
– ilmiy-amaliy tadqiqotlar olib borish, eksperimental natijalarni qayta ishlash va ular asosida ilmiy asoslangan xulosalar chiqarish, ilmiy maqolalar tayyorlash va tahrir qilish, ilmiy seminar, konferensiya va simpoziumlar tashkil etish va o'tkazish
hamda ilmiy loyihalar ishlab chiqish ko'nikmalariga ega bo'lish.
– magistratura mutaxassisligiga oid obyekt va jarayonlarning andoza modellarini hamda ularni tadqiq etish metodologiyasini o'rganish.
– mutaxassislik bo'yicha ilmiy-amaliy tadqiqotlar olib borish, eksperimental natijalarni qayta ishlash va ular asosida ilmiy asoslangan xulosalar chiqarish, ilmiy maqolalar tayyorlash va tahrir qilish, ilmiy seminar, konferensiya va simpoziumlar tashkil etish hamda ilmiy loyihalar ishlab chiqish ko'nikmalariga ega bo'lish.
– ta'lim sifati va samaradorligini oshirishga innovatsion yondashuvni qanday qo'llashni bilish.
– ilmiy faoliyat natijalari asosida mamlakat ichida va xorijda e'lon qilinadigan loyihalarda ishtirok etish uchun loyihalar tayyorlash tizimi va usullarini bilish.
– davlat, nodavlat va notijorat tashkilotlar tomonidan e'lon qilinadigan loyihalarda ishtirok etish uchun loyihalar tayyorlash ko'nikmalarini egallash.
– ishlab chiqarishni tashkil etish va boshqarish.
– muassasa, korxona va ularning alohida bo'linmalarining tashkiliy tuzilmasini optimallashtirish; xodimlarning kasbiy tayyorgarlik darajasini muntazam oshirishni tashkil etish va boshqarish; mehnat salohiyatidan samarali foydalanishni rejalashtirish; mehnatni rag'batlantirish tizimini yo'lga qo'yish.
– mutaxassislik bo'yicha nazariy va amaliy bilim, ko'nikma hamda kompetensiyalarni shakllantirish.
– mutaxassislik bo'yicha bilimlar bazasini yaratish, to'plash va undan foydalanish qobiliyatini rivojlantirish.
– magistratura mutaxassisligi bo'yicha ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borishda kasbiy faoliyatning ko'zlangan natijalariga erishish uchun jarayonlarni modellashtirish va tizimli yondashuv bo'yicha ilmiy bilim hamda amaliy ko'nikmalarni ta'minlash.
– fizikaning fundamental sohasida chuqur nazariy bilimga ega bo'lish va zamonaviy tadqiqotlar uchun nazariy masalalarni shakllantira olish.
– lazerlarning tuzilishi va ishlash prinsiplarini bilish.
– lazer qurilmalarini ishlata olish va ularning parametrlari hamda tavsiflarini o'lchash usullarini qo'llay olish.
– polimerlar, nanoobyektlar, elementar zarralar, qattiq jism fizikasi va nochiziqli jarayonlar nazariyasi asoslarini bilish.
– chiziqli va nochiziqli effektlarning rolini aniqlay olish.
– chiziqli va nochiziqli optika qonunlarini qo'llay olish.
– yuqori intensivlikdagi elektromagnit nurlanishning muhitlarda tarqalish qonuniyatlarini bilish.
– elektromagnit nurlanishning modda bilan o'zaro ta'sirlashuv jarayonida amplituda kuchayishi shartlarini aniqlay olish va ushbu hodisaga oid qonuniyatlarning amaliy qo'llanilishini belgilay olish.
– me'yoriy-huquqiy hujjatlarga ekspert baho bera olishni bilish.
Kasbiy faoliyat sohalari (Qaysi sohalarda ishlashi mumkin): 70530501 – Fizika mutaxassisligi "Fizika va tabiiy fanlar" ta'lim sohasiga mansub bo'lib, oliy ta'lim, qayta tayyorlash va malaka oshirish hamda kasb-hunar ta'limi muassasalarida mutaxassislikka oid fanlarni o'qitish; O'zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi va uning tarmoq ilmiy-tadqiqot institutlari, ilmiy markazlari va ilmiy-ishlab chiqarish birlashmalarida ilmiy-tadqiqot faoliyatini olib borish; turli mulkchilik shaklidagi korxonalar, nodavlat notijorat tashkilotlar, markaziy va mahalliy davlat boshqaruv organlari, kichik biznes va xususiy tadbirkorlik subyektlarida murakkab masalalarni yechish bo'yicha tashkiliy va boshqaruv faoliyatini olib borish, shuningdek fizika, optika, materialshunoslik, lazer tizim va qurilmalarini ishlab chiqish hamda ularning qo'llanilish sohalarini o'z ichiga olgan keng qamrovli faoliyat sohalarini qamrab oladi.
Kasbiy faoliyat obyektlari (Qaysi tashkilotlarda ishlashi mumkin):
– oliy ta'lim, qayta tayyorlash va malaka oshirish, hamda kasb-hunar ta'limi muassasalari.
– O'zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi institutlari va ilmiy markazlari, tarmoq ilmiy-tadqiqot institutlari, shuningdek oliy ta'lim muassasalarining ilmiy-tadqiqot markaz va institutlari.
– turli xil lazerlar, polimerlar va nanomateriallar ishlab chiqaruvchi korxonalar.
– materialshunoslik institutlari.
– nanoobyektlar fizikasini o'rganish va qo'llash bilan shug'ullanuvchi korxona va markazlar.
– kvant qurilmalari va detektorlaridan foydalanuvchi korxona va markazlar.
– turli maqsadlarda lazer texnologiyalari, shuningdek optoelektron dasturiy ta'minot va kompyuter texnologiyalari bilan jihozlangan tashkilotlar.
– moddalar va axborotning spektral tahlili bilan shug'ullanuvchi tashkilotlar (tibbiyot, geologiya, aloqa, aviatsiya, xavfsizlik va mudofaa, bojxona).
– turli murakkab optik, magnitooptik va molekulyar optika usullari hamda lazer tizimlarini ishlab chiqish va qo'llash bilan shug'ullanuvchi ishlab chiqarish korxona va birlashmalari.
Kasbiy faoliyat turlari:
– ilmiy-tadqiqot faoliyati.
– pedagogik faoliyat.
– loyihaviy-muhandislik va texnologik faoliyat.
– tashkiliy-boshqaruv faoliyati.
– ishlab chiqarish va xizmat ko'rsatish faoliyati.
MUTAXASSISLIK FANLARI BO'YICHA O'QUV JARAYONI SHARHI
(Ushbu qism mutaxassislik fanlarining semestrlar kesimidagi qisqacha sharhini beradi. Umumkasbiy va chetki fanlar ushbu sharhga kiritilmagan.)
I Semestr. Birinchi semestr magistratura dasturining uslubiy poydevorini yaratadi. Ilmiy tadqiqot metodologiyasi fani talabalarda mustaqil fikrlash va nazariya bilan amaliyot birligiga asoslangan izchil tadqiqot dasturini tuzish qobiliyatini shakllantiradi. Maxsus fanlarni o'qitish metodikasi fani mutaxassislik fanlarini rejalashtirish va o'qitish, umumiy fizikani maxsus fanlar bilan uyg'unlashtirish ko'nikmalarini beradi. Fizikaning zamonaviy tadqiqot usullari fani zamonaviy tadqiqot metodlarining tasnifi va ularni amaliyotda qo'llashni o'rgatsa, Nochiziqli tebranishlar va to'lqinlar nazariyasi fani murakkab tebranish va to'lqin jarayonlarini tahlil qilishning nazariy-matematik apparatini rivojlantiradi. Ushbu fanlar keyingi bosqichlarda o'rganiladigan ixtisoslashgan fanlar uchun ilmiy-uslubiy zamin yaratadi.
II Semestr. Ikkinchi semestrda talabalarning fundamental va amaliy fizika bo'yicha bilimlari chuqurlashtiriladi. Elektromagnit nurlanishlarning muhitlar bilan ta'sirlashuvi va Kondensirlangan muhitlar fizikasi fanlari nurlanishning tarqalishi hamda qattiq, yumshoq va suyuq moddalarning xossalari bo'yicha tizimli bilim beradi. Shu bilan birga birinchi tanlov fanlari bloki taklif etiladi: Kvant elektronikasi, Optoelektronika asoslari yorug'lik-modda o'zaro ta'siri, kogerent nurlanish va fotonika-elektronika qurilmalarini tushunishni rivojlantirsa, Yuqori energiyalar fizikasi va Astrofizika, Polimerlar fizikasi talabalar bilimini astrofizik jarayonlar hamda makromolekulyar va nanotuzilmali materiallar fizikasi tomon kengaytiradi.
III Semestr. Uchinchi semestr ilg'or, ixtisoslashgan tanlov fanlariga bag'ishlanadi. Golografiya va uning qo'llanilishi, Kondensirlangan muhitlar spektroskopiyasi golografik yozib olish va zamonaviy spektroskopik tadqiqot usullari bo'yicha ko'nikmalar beradi, Nanoo'lchamli jarayonlarni modellashtirish, Molekulyar optikaning klassik va zamonaviy asoslari fanlari esa talabalarni zamonaviy hisoblash usullari (molekulyar dinamika, zichlik funksionali nazariyasi) hamda gaz, suyuq va qattiq moddalardagi atom-molekulalarni boshqaruvchi fizik qonunlar bilan qurollantiradi.
IV Semestr. Yakuniy semestrda qolgan tanlov fanlari bloki yakunlanadi va ilmiy-tadqiqot faoliyati kuchayadi. Nur tolali qurilmalarning fizik asoslari, Nanofizika va Atom va molekulyar spektroskopiya, Magnitooptika fanlari optik-tolali va nanoo'lchamli qurilmalar, shuningdek atom, molekulyar va magnitooptik spektroskopik usullar bo'yicha bilimlarni yakunlaydi. Ilmiy-pedagogik faoliyat va malakaviy amaliyot hamda magistrlik dissertatsiyasi bo'yicha ilmiy-tadqiqot ishi ikkinchi o'quv yili davomida olib boriladi va ushbu semestrda magistrlik dissertatsiyasini tayyorlash hamda Davlat attestatsiyasida himoya qilish bilan yakunlanadi.
Eslatma: har bir fan uchun ko'rsatilgan semestr aynan tegishli sillabusda ko'rsatilganidek olindi. Ba'zi tanlov fanlari sillabuslarida (2.03, 2.04, 2.05, 2.06 bloklarida) semestr ma'lumoti juftlashgan fan bilan mos kelmasligi mumkin – bu manba hujjatlaridagi holat bo'lib, o'zgartirilmagan.
Fanning maqsadi haqida qisqacha ma'lumot: Talabalarning ilmiy faoliyat jarayonida o‘z-o‘zini anglash va to‘g‘ri fikrlash mahoratini shakllantirish, ilmiy tadqiqot dasturini tuzishda nazariya va amaliyot birligiga rioya qilishni o‘rgatishdan iborat.
Erishiladigan ta'limiy natijalar (TN):
Bilim jihatidan:
TN1. Fanning maqsadi, vazifalari, predmeti va ilmiy tadqiqot metodologiyasining nazariy asoslari, ilmiy tadqiqot metodlari, metodologik yondashuvlar hamda ilmiy faoliyatni tashkil etish tamoyillari bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN2. O‘zbekistonda va xorijda ilmiy tadqiqotlarning rivojlanish bosqichlari, fan taraqqiyoti, ilmiy maktablar, Markaziy Osiyo olimlarining jahon ilm-faniga qo‘shgan hissasi hamda zamonaviy fan-texnika taraqqiyoti haqida bilimga ega bo‘ladi.
TN3. Ilmiy tadqiqot faoliyatining huquqiy-me’yoriy asoslari, “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonun, O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi, magistratura to‘g‘risidagi nizom hamda ilmiy-tadqiqot faoliyatini tartibga soluvchi hujjatlar bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN4. Ilmiy axborot manbalari, elektron kutubxonalar, bibliografik ma’lumotlar bazalari, Scopus, Web of Science, ScienceDirect va Mendeley platformalaridan foydalanish hamda ilmiy ishlarni rasmiylashtirish qoidalari bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN5. Magistrlik dissertatsiyasini rejalashtirish, ilmiy tadqiqot ishlarini tashkil etish, kalendar reja tuzish, ilmiy natijalarni rasmiylashtirish hamda ilmiy hisobotlarni tayyorlash bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN6. Fizik tadqiqot usullari, atom va molekulyar spektroskopiya, ultrabinafsha va ko‘rinuvchan soha spektroskopiyasi, mass-spektrometriya, rezonans magnit spektroskopiyasi, rentgen tahlil usullari hamda xromatografik tahlil metodlari bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN7. Eksperimentlarni rejalashtirish, statistik tahlil, matematik modellashtirish, tajribalarni o‘tkazish metodikasi, sanitariya-gigiyena talablari, texnik shartlar va davlat standartlari bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
Ko‘nikmalar jihatidan:
TN8. Ilmiy muammoni aniqlash, tadqiqot mavzusini tanlash, ilmiy izlanishlarni rejalashtirish va ilmiy tadqiqot metodlarini amaliyotda qo‘llash ko‘nikmalariga ega bo‘ladi.
TN9. Normativ-huquqiy hujjatlar bilan ishlash, ilmiy tadqiqot faoliyatini amaldagi qonunchilik talablari asosida tashkil etish hamda magistratura ilmiy faoliyatini rejalashtirish ko‘nikmalariga ega bo‘ladi.
TN10. Ilmiy axborotlarni qidirish, saralash va tahlil qilish, elektron ma’lumotlar bazalaridan foydalanish, bibliografik ma’lumotlarni rasmiylashtirish hamda ilmiy maqola va dissertatsiyalarni tayyorlash ko‘nikmalariga ega bo‘ladi.
TN11. Scopus, Web of Science, ScienceDirect va Mendeley platformalaridan foydalanish, ilmiy adabiyotlarni tahlil qilish va ulardan samarali foydalanish ko‘nikmalariga ega bo‘ladi.
TN12. Spektroskopik, rentgen va xromatografik tahlil usullaridan foydalanish, tajribalarni tashkil etish, eksperimental natijalarga statistik ishlov berish hamda matematik modellashtirish usullarini qo‘llash ko‘nikmalariga ega bo‘ladi.
TN13. Laboratoriya sharoitida sanitariya-gigiyena qoidalari, texnika xavfsizligi talablari va davlat standartlariga rioya etgan holda ilmiy tadqiqotlarni amalga oshirish ko‘nikmalariga ega bo‘ladi.
Kompetensiya jihatidan
TN14. Ilmiy tadqiqotlarni mustaqil rejalashtirish, ilmiy muammolarni aniqlash, zamonaviy ilmiy metodlardan foydalangan holda nazariy va amaliy masalalarni hal etish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN15. Ilmiy axborot resurslari, xalqaro ma’lumotlar bazalari, elektron kutubxonalar va zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan samarali foydalanish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN16. Magistrlik dissertatsiyasi va boshqa ilmiy ishlarni xalqaro va milliy talablar asosida tayyorlash, ilmiy natijalarni rasmiylashtirish va taqdim etish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN17. Spektroskopik, rentgen, xromatografik hamda boshqa zamonaviy fizik-kimyoviy tahlil usullarini ilmiy tadqiqotlarda qo‘llash, olingan natijalarni statistik tahlil qilish va ilmiy xulosalar chiqarish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN18. Ilmiy faoliyatni amaldagi me’yoriy-huquqiy hujjatlar asosida tashkil etish, akademik halollik tamoyillariga rioya qilish, mehnat muhofazasi, sanitariya-gigiyena va texnika xavfsizligi talablariga amal qilish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN19. Ilmiy jamoalarda samarali faoliyat yuritish, innovatsion loyihalarni ishlab chiqish, ilmiy natijalarni amaliyotga joriy etish hamda uzluksiz kasbiy rivojlanishni ta’minlash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
Fanning maqsadi haqida qisqacha ma'lumot: Maxsus fanlar bo‘yicha rejalashtirilgan o‘quv mashg‘ulotlarini o‘tkazishning yo‘l va vositalari bilan tanishtirish, ulardan o‘quv jarayonida samarali foydalanish mahoratini shakllantirish, bo‘lajak magistrlarga mutaxassislik fanlarini o‘qitish metodikasidan bilim berish, fizika fani bilan maxsus kurs integratsiyasini amalga oshirish va ularda ushbu kursni o‘zlashtirishga kerakli malaka va ko‘nikmalarni shakllantirishga qaratilgan.
Bilim jiharidan:
TN1. Maxsus fanlarni o‘qitish metodikasi, uning maqsad va vazifalari, metod va metodologiya, ta’lim mazmuni, davlat ta’lim standartlari hamda oliy ta’limni tartibga soluvchi me’yoriy-huquqiy hujjatlar bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN2. Pedagogning umumkasbiy kompetensiyalari, oliy ta’limda o‘quv mashg‘ulotlarini tashkil etish shakllari (ma’ruza, seminar, amaliy va laboratoriya mashg‘ulotlari) hamda ularni loyihalash metodikasi bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN3. Fizika o‘qitishda eksperimentlardan foydalanish, ta’lim vositalari, o‘quv adabiyotlari, didaktik materiallar, o‘qitishning ta’limiy, tarbiyaviy va rivojlantiruvchi vazifalari hamda pedagogik eksperiment asoslari bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN4. Zamonaviy pedagogik va axborot texnologiyalari, pedagogik dasturiy vositalar, modul texnologiyasi, HEMIS axborot tizimi, talabalarning mustaqil ta’limini tashkil etish hamda bilimlarni nazorat qilish va baholash metodikasi bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN5. O‘quv-me’yoriy hujjatlar va malaka talablari asosida fan dasturi, mashg‘ulot mazmuni hamda o‘quv jarayonini rejalashtirish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN6. Ma’ruza, seminar, amaliy va laboratoriya mashg‘ulotlarini zamonaviy pedagogik texnologiyalar asosida loyihalash, tashkil etish va o‘tkazish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN7. Fizik eksperimentlarni tashkil etish, ta’lim vositalari, didaktik materiallar, pedagogik dasturiy vositalar va axborot texnologiyalaridan samarali foydalanish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN8. Talabalarning mustaqil ta’limini tashkil etish, bilimlarni nazorat qilish va baholash vositalarini ishlab chiqish, o‘quv jarayonini tahlil qilish hamda takomillashtirish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
Kompetensiyalar jihatidan:
TN9. Maxsus fanlarni o‘qitish metodikasini zamonaviy pedagogik yondashuvlar asosida loyihalash va amalga oshirish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN10. Ta’lim jarayonini davlat ta’lim standartlari, malaka talablari va amaldagi me’yoriy-huquqiy hujjatlar asosida samarali tashkil etish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN11. Innovatsion pedagogik texnologiyalar, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, pedagogik dasturiy vositalar va HEMIS axborot tizimidan ta’lim jarayonida samarali foydalanish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN12. Talabalarning kasbiy bilim, ko‘nikma va kompetensiyalarini rivojlantirishga xizmat qiluvchi ta’lim metodlari, fizik eksperimentlar va mustaqil ta’limni samarali tashkil etish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN13. Ta’lim natijalarini xolis baholash, nazorat vositalarini ishlab chiqish, o‘quv jarayonini monitoring qilish va sifatini uzluksiz takomillashtirish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN14. Pedagogik faoliyatda kasbiy etika, kommunikativ madaniyat, pedagogik refleksiya va uzluksiz kasbiy rivojlanish tamoyillariga amal qilgan holda ta’lim jarayonini samarali boshqarish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
Fanning maqsadi haqida qisqacha ma'lumot: Magistrantlarga fizikaning zamonaviy tadqiqot usullari turlari, tavsiflari, tasniflari va ularni turli tadqiqot obyektlari va jarayonlarini o‘rganishda amaliy qo‘llash prinsiplari va metodikalari bo‘yicha bilim, malaka va ko‘nikmalarni shakllantirishdan iborat.
TN1. Zamonaviy fizik tadqiqot usullari, ularning nazariy asoslari, gaz xromatografiyasi, xromato-mass-spektrometriya, Raman spektroskopiyasi, Fure-spektroskopiyasi, spektral ellipsometriya va skanlovchi zondli mikroskopiya usullari bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN2. Nanomateriallarni olishning fizik-kimyoviy usullari, atom qatlamlab o‘stirish texnologiyasi, elektron mikroskopiya, optik, infraqizil, konfokal, rentgen va yaqin maydon mikroskopiyasi usullarining ishlash prinsiplari bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN3. Atom-kuch mikroskopiyasi, shaffof elektron mikroskopiyasi, ultrabinafsha va ko‘zga ko‘rinuvchi soha spektroskopiyasi, fluoressent spektroskopiya, molekulyar spektroskopiya hamda elektromagnit to‘lqinlar shkalasi asoslari bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN4. Nochiziqli spektroskopiya, ko‘p fotonli yutilish, garmonikalar generatsiyasi, Raman sochilishi, xromatografik tahlil usullari, ellipsometriya va zamonaviy ilmiy tadqiqot natijalarini ilmiy maqolalarda aks ettirish metodlari bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN5. Zamonaviy fizik tadqiqot qurilmalarining ishlash prinsiplarini tahlil qilish, tajriba usullarini tanlash, namunalarni tayyorlash va o‘lchash jarayonlarini tashkil etish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN6. Elektron mikroskopiya, atom-kuch mikroskopiyasi, skanlovchi zondli mikroskopiya, optik va lazerli mikroskopiya usullari yordamida olingan natijalarni qayta ishlash va tahlil qilish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN7. Spektroskopik usullar (Infraqizil, Raman, fluoressent, Fure-spektroskopiya), xromatografik tahlil va ellipsometriya natijalarini interpretatsiya qilish hamda fizik xususiyatlarni aniqlash ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN8. Ilmiy maqolalarni tahlil qilish, zamonaviy tadqiqot usullari yordamida olingan natijalarni baholash, eksperimental ma’lumotlarni grafik va ilmiy shaklda taqdim etish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN9. Zamonaviy fizik tadqiqot usullaridan foydalanib, fizik jarayonlar va materiallarning tuzilishi hamda xossalarini o‘rganishga yo‘naltirilgan ilmiy tadqiqotlarni tashkil etish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN10. Nanomateriallar, yupqa qatlamlar va nanoo‘lchamli strukturalarni tadqiq qilishda atom qatlamlab o‘stirish, mikroskopiya va spektroskopiya usullarini samarali qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN11. Eksperimental qurilmalar (elektron mikroskop, atom-kuch mikroskopi, Raman spektrometri, Fure-spektrometri, ellipsometr va xromatograf) imkoniyatlarini baholash hamda ilmiy masalalarni yechishda ulardan foydalanish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN12. Spektroskopik va tahliliy usullar orqali olingan ma’lumotlarni qayta ishlash, ilmiy xulosalar chiqarish va natijalarni zamonaviy ilmiy talablar asosida rasmiylashtirish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN13. Ilmiy maqolalar, tadqiqot hisobotlari va ilmiy ishlarda zamonaviy tadqiqot usullaridan olingan natijalarni tahlil qilish, taqdim etish va ilmiy muhokama qilish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN14. Fizikaning zamonaviy tadqiqot yo‘nalishlari, innovatsion texnologiyalar va tahliliy usullardan foydalanib, mustaqil ilmiy izlanish olib borish, yangi ilmiy muammolarni aniqlash va yechimlarini ishlab chiqish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
Fanning maqsadi haqida qisqacha ma'lumot: Nochiziqli dinamik tizimlarda yuz beradigan tebranish va to‘lqin jarayonlarining nazariy asoslarini, matematik modellarini hamda ularni tadqiq etish usullarini o‘rgatish, shuningdek, fizik tizimlardagi murakkab jarayonlarni tahlil qilish ko‘nikmalarini shakllantirishdan iborat.
TN1. Nochiziqli tebranishlar va to‘lqinlar nazariyasining asosiy tushunchalari, rivojlanish tarixi, qo‘llanilish sohalari hamda nochiziqli dinamik sistemalarning matematik asoslarini tushuntirish bilimga ega bo‘ladi.
TN2. Bir o‘lchamli konservativ va dissipativ sistemalar, muvozanat holatlari, fazoviy portretlar va barqarorlik nazariyasining fizik mohiyatini izohlash bilimga ega bo‘ladi.
TN3. Duffing, Van der Pol va Rayleigh osillyatorlari, avtotebranishlar, nochiziqli rezonanslar, separatrisa va bifurkatsiya hodisalarining nazariy asoslarini tavsiflash bilimga ega bo‘ladi.
TN4. KdV, sine-Gordon va Boussinesq tenglamalari, solitonlar nazariyasi, g‘alayonlar nazariyasi, WKB yaqinlashuvi hamda nochiziqli jarayonlarning zamonaviy tatbiqlarini tushuntirish bilimga ega bo‘ladi.
TN5. Nochiziqli differensial tenglamalarni fazoviy tasvirlash, muvozanat nuqtalarini aniqlash va barqarorlik tahlilini amalga oshirish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN6. Kuchsiz nochiziqli sistemalarni kichik parametrlar usuli, ko‘p masshtabli usul va o‘rtachalash metodi yordamida tahlil qilish hamda yaqinlashgan yechimlarni topish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN7. Majburiy tebranishlar, asosiy, parametrik va kombinatsion rezonanslarni tahlil qilish, rezonans amplitudasi va fazaviy trayektoriyalarni hisoblash ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN8. Runge–Kutta, chekli ayirmalar va iteratsion algoritmlar yordamida analitik yechilmaydigan differensial tenglamalar sistemasini sonli usullar bilan yechish va natijalarni kompyuterda modellashtirish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
Kompetensiyalar jihatidan
TN9. Nochiziqli dinamik sistemalarning matematik modellari asosida fizik jarayonlarni tahlil qilish va ilmiy asoslangan xulosalar chiqarish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN10. Gamilton sistemalari, integral invariantlar va kanonik almashtirishlardan foydalanib murakkab fazoviy dinamika masalalarini yechish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN11. Xaos elementlari, attraktorlar va Lyapunov ko‘rsatkichlari yordamida dinamik sistemalarda tartibsizlik va barqarorlikni baholash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN12. Nochiziqli to‘lqin tenglamalarini mexanika, optika va plazma fizikasi jarayonlariga tatbiq etish hamda solitonlarning fizik xossalarini tahlil qilish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN13. Sochilishning teskari masalasi metodi, qaytarmaydigan potensiallar va g‘alayonlar nazariyasidan foydalanib nochiziqli tenglamalarni zamonaviy usullar bilan tadqiq qilish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN14. Katta parametrli tenglamalar, asimptotik metodlar va WKB yaqinlashuvi yordamida murakkab fizik sistemalarning yaqinlashgan yechimlarini qurish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN15. Nochiziqli tebranishlar va to‘lqinlar nazariyasining nanotexnologiya, fotonika, kvant tizimlari, biologik va muhandislik sistemalaridagi zamonaviy tatbiqlarini ilmiy-tadqiqot va amaliy faoliyatda qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
Fanning maqsadi haqida qisqacha ma'lumot: Elektromagnit nurlanishining turli muhitlarda tarqalishida kuzatiladigan qonuniyatlar va ularning nazariyasini oʻrganish boʻyicha bilim, malaka va koʻnikmani shakllantirish iborat.
TN1. Elektromagnit nurlanishlarning muhitlar bilan ta'sirlashuvi fanining predmeti, vazifalari, tadqiqot usullari, elektromagnit to'lqinlarning fizik tabiati, spektr diapazonlari, energiyasi va impulsining asosiy qonuniyatlarini tushuntirish bilimiga ega bo'ladi.
TN2. Dielektrik, magnit va o'tkazuvchan muhitlarning elektromagnit xossalari, Maksvell tenglamalarining moddiy muhitlardagi ifodasi, elektromagnit to'lqinlarning tarqalishi, sindirish, qaytish, yutilish, sochilish va dispersiya hodisalarini izohlash bilimiga ega bo'ladi.
TN3. Elektromagnit nurlanishlarning atomlar, molekulalar, eksitonlar, plazmonlar, yarimo'tkazgichlar, metallar, gazlar va suyuqliklar bilan o'zaro ta'sirlashuvining fizik asoslarini hamda optik jarayonlarni tavsiflash bilimiga ega bo'ladi.
TN4. Optik tolalar, nochiziqli optik hodisalar, lazer nurlanishi, zamonaviy spektroskopik usullar, nanotuzilmalar, metamateriallar va elektromagnit nurlanishlarning optoelektronika, fotonika, telekommunikatsiya hamda tibbiyotdagi qo'llanilishini tushuntirish bilimiga ega bo'ladi.
TN5. Elektromagnit to'lqinlarning turli muhitlarda tarqalish parametrlarini aniqlash, optik konstantalarni hisoblash, yutilish, qaytish va sochilish jarayonlarini eksperimental hamda nazariy jihatdan tahlil qilish ko'nikmasiga ega bo'ladi.
TN6. Fotoreflektans, elektroreflektans, piezospektroskopiya, IQ, UB, Raman va lyuminessensiya spektroskopiyasi usullaridan foydalanish, olingan natijalarni qayta ishlash va ilmiy tahlil qilish ko'nikmasiga ega bo'ladi.
TN7. Yarimo'tkazgichlar, metallar, gazlar, suyuqliklar va optik tolalarda elektromagnit nurlanishlarning o'zaro ta'sirini modellashtirish, optik xossalarini aniqlash va fizik parametrlarini baholash ko'nikmasiga ega bo'ladi.
TN8. Nochiziqli optik hodisalar, lazer induksiyalangan jarayonlar, plazmon rezonansi va fotogeneratsiya jarayonlarini zamonaviy hisoblash usullari hamda dasturiy vositalar yordamida tahlil qilish ko'nikmasiga ega bo'ladi
TN9. Elektromagnit nurlanishlarning turli muhitlar bilan o'zaro ta'sirlashuvini fizik qonunlar asosida tahlil qilish va ilmiy asoslangan xulosalar chiqarish kompetensiyasiga ega bo'ladi.
TN10. Maksvell nazariyasi, kvant optikasi va elektromagnit maydon nazariyasi asosida murakkab fizik jarayonlarni modellashtirish hamda amaliy masalalarni yechish kompetensiyasiga ega bo'ladi.
TN11. Eksitonlar, plazmonlar, yarimo'tkazgichlar va nanostrukturalarda kechadigan optik jarayonlarni tadqiq qilish hamda ularning fizik xossalarini baholash kompetensiyasiga ega bo'ladi.
TN12. Optik tolalar, lazer tizimlari, spektroskopik qurilmalar va zamonaviy optoelektronika elementlarining ishlash prinsiplarini ilmiy va muhandislik masalalarida qo'llash kompetensiyasiga ega bo'ladi.
TN13. Nanotuzilmalar va metamateriallarning elektromagnit xossalarini tahlil qilish, ularning zamonaviy fotonik va sensor tizimlaridagi qo'llanilishini baholash kompetensiyasiga ega bo'ladi.
TN14. Zamonaviy eksperimental usullar, kompyuter modellashtirish va raqamli hisoblash vositalaridan foydalanib elektromagnit nurlanishlarning muhitlar bilan o'zaro ta'sirlashuviga oid ilmiy tadqiqotlarni amalga oshirish kompetensiyasiga ega bo'ladi.
TN15. Elektromagnit nurlanishlarning optoelektronika, fotonika, telekommunikatsiya, tibbiyot, sensor texnologiyalari va innovatsion qurilmalarni yaratishdagi qo'llanilishini kasbiy va ilmiy faoliyatda samarali tatbiq etish kompetensiyasiga ega bo'ladi.
Fanning maqsadi haqida qisqacha ma'lumot: Materialshunoslik va materiallar texnologiyasida kondensirlangan muhitlar fizikasining oʻrni, qattiq, yumshoq va suyuq muhitlar tavsiflari va xususiyatlarini tizimli tarzda oʻrgatish, ilmiy tadqiqotlar va ta’lim jarayonlarida amaliy qoʻllash boʻyicha bilim, malaka va koʻnikmalarni shakllantirishdan iborat.
TN1. Kondensirlangan muhitlarning tasnifi, asosiy tushunchalari, agregat holatlari hamda zamonaviy materialshunoslikdagi o'rnini tushuntirish bilimga ega bo'ladi.
TN2. Atom va molekulalararo ta'sirlashish kuchlari, dispers muhitlar va dispers fazalarning fizik mohiyatini hamda ularning kondensirlangan muhitlar xossalariga ta'sirini izohlash bilimga ega bo'ladi.
TN3. Qattiq, suyuq va yumshoq kondensirlangan muhitlarning tuzilishi, fizik xossalari, fazaviy holatlari va ularning o'ziga xos xususiyatlarini tavsiflash bilimga ega bo'ladi.
TN4. Qattiq, suyuq va yumshoq kondensirlangan muhitlarning mexanik, termik, elektr, optik, magnit va relaksatsion xossalarini hamda yarimo'tkazgichli kondensirlangan muhitlarning fizik asoslarini tushuntirish bilimga ega bo'ladi.
TN5. Kondensirlangan muhitlarning mexanik, termik, elektr va optik xossalarini tajriba natijalari asosida aniqlash, fizik parametrlarini hisoblash va tahlil qilish ko'nikmasiga ega bo'ladi.
TN6. Kondensirlangan muhitlarning optik va spektroskopik tahlil usullaridan foydalanish, eksperimental natijalarni qayta ishlash va ilmiy xulosalar chiqarish ko'nikmasiga ega bo'ladi.
TN7. Kompozitsion materiallarning olinishi, tuzilishi va fizik xossalarini tadqiq qilish, termomexanik jarayonlarni hamda to'ldiruvchilarning o'tkazuvchanlikka ta'sirini baholash ko'nikmasiga ega bo'ladi.
TN8. Suyuq muhitlarning reologik xossalari, qovushoqligi, sirt tarangligi, fizik gellarning strukturaviy o'zgarishlari hamda lyuminessensiya hodisalarini eksperimental usullar yordamida o'rganish ko'nikmasiga ega bo'ladi.
TN9. Kondensirlangan muhitlarning fizik xossalarini ilmiy asosda tahlil qilish va ularni materialshunoslik hamda zamonaviy texnologiyalar masalalariga tatbiq etish kompetensiyasiga ega bo'ladi.
TN10. Qattiq, suyuq va yumshoq kondensirlangan muhitlarning fizik parametrlarini aniqlash, ularni taqqoslash va amaliy masalalarni yechishda qo'llash kompetensiyasiga ega bo'ladi.
TN11. Yarimo'tkazgichli, kompozitsion va funksional materiallarning fizik xossalarini baholash hamda ularni elektronika, nanoelektronika va energetika sohalarida qo'llash kompetensiyasiga ega bo'ladi.
TN12. Anizotropik materiallar, dispers tizimlar va relaksatsion jarayonlarni zamonaviy nazariy hamda eksperimental usullar asosida tadqiq qilish kompetensiyasiga ega bo'ladi.
TN13. Lazer texnologiyalari, optik va spektroskopik usullarni kondensirlangan muhitlar fizikasi hamda materiallar diagnostikasida qo'llash kompetensiyasiga ega bo'ladi.
TN14. Zamonaviy o'lchash asboblari, kompyuter modellashtirish vositalari va dasturiy paketlardan foydalanib kondensirlangan muhitlarning fizik jarayonlarini tahlil qilish kompetensiyasiga ega bo'ladi.
TN15. Kondensirlangan muhitlar fizikasi sohasida ilmiy-tadqiqot faoliyatini olib borish, olingan natijalarni tahlil qilish, ilmiy hisobot va loyihalarni tayyorlash hamda kasbiy faoliyatda samarali qo'llash kompetensiyasiga ega bo'ladi.
Fanning maqsadi haqida qisqacha ma'lumot: Kvant mexanikasi qonuniyatlariga asoslangan holda yorug‘lik va moddalar o‘zaro ta’sirini o‘rganish, induksiyalangan nurlanish jarayonlarini tahlil qilish va ularni amaliyotda qo‘llash hamda kogerent nurlanish hosil bo‘lishining nazariy asoslarini tushuntirishdan iboratdir.
TN1. Kvant elektronikasining asosiy tushunchalari, kvant o‘tishlar, Eynshteyn koeffitsientlari, kvant kuchaytirgichlari va generatorlarining ishlash prinsiplari hamda kvant nurlanishining fizik asoslarini tushuntirish bilimiga ega bo‘ladi.
TN2. Spektr chiziqlarining tabiiy, gomogen va nogomogen kengayish mexanizmlari, «energiya–vaqt» noaniqliklar munosabati, spontan nurlanish va yorug‘likning kuchayish jarayonlarini izohlash bilimiga ega bo‘ladi.
TN3. Lazerlarning ishlash prinsipi, damlash usullari, lazer generatsiyasi nazariyasi, modalarni sinxronlash va generatsiya spektrining xususiyatlarini tavsiflash bilimiga ega bo‘ladi.
TN4. Lazerlarning yaratilish tarixi, asosiy turlari, golografiya, aktiv va passiv sinxronlash usullari hamda lazerlarning ilm-fan va texnikadagi qo‘llanilish sohalarini tushuntirish bilimiga ega bo‘ladi.
TN5. Kvant o‘tishlari, Eynshteyn koeffitsientlari va lazer generatsiyasi parametrlarini nazariy hisoblash hamda ularni fizik jihatdan tahlil qilish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN6. Lazer-kuchaytirgichlar va kvant generatorlarining ishlash rejimlarini tahlil qilish, rezonator parametrlarini aniqlash va lazer nurlanishining xususiyatlarini baholash ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN7. Spektr chiziqlarining kengayishini, modalarni sinxronlash jarayonlarini hamda generatsiya spektrining xususiyatlarini zamonaviy hisoblash usullari yordamida tahlil qilish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN8. Golografik tasvirlarni hosil qilish, lazer tizimlarining asosiy parametrlarini aniqlash va eksperimental natijalarni qayta ishlash hamda kompyuter modellashtirish usullaridan foydalanish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN9. Kvant elektronikasining nazariy asoslarini lazer fizikasi va zamonaviy optik tizimlarni tahlil qilishda qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN10. Turli tipdagi lazerlarning fizik xossalarini baholash, ularning samaradorligini aniqlash va ilmiy-amaliy masalalarni yechishda qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN11. Lazer nurlanishining moddalar bilan o‘zaro ta’sirini tahlil qilish, lazer texnologiyalarini ilmiy tadqiqotlar va sanoat jarayonlarida qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN12. Golografiya, optik axborotni qayta ishlash va yuqori aniqlikdagi optik o‘lchash tizimlarini loyihalash hamda ulardan foydalanish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN13. Aktiv va passiv modalarni sinxronlash usullarini zamonaviy lazer tizimlarida qo‘llash, ultraqisqa impulslar hosil qilish va ularning parametrlarini baholash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN14. Kvant elektronikasiga oid tajribalarni rejalashtirish, eksperimental natijalarni qayta ishlash, zamonaviy dasturiy vositalar yordamida modellashtirish va ilmiy xulosalar chiqarish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN15. Kvant elektronikasining yutuqlarini fotonika, optoelektronika, telekommunikatsiya, tibbiyot, metrologiya va yuqori texnologiyali ishlab chiqarish sohalarida samarali qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
Fanning maqsadi haqida qisqacha ma'lumot: Tadqiqotchilarga optik (yorugʻlik) va elektron jarayonlarning oʻzaro taʼsirini, shuningdek, ushbu hodisalar asosida ishlaydigan yarimoʻtkazgichli asboblarning fizik prinsiplarini chuqur oʻrgatishdan iboratdir.
TN1. Optoelektronika fanining predmeti, rivojlanish tarixi, zamonaviy yo‘nalishlari hamda optoelektronik qurilmalarning ishlash prinsiplari to‘g‘risida bilimiga ega bo‘ladi.
TN2. Yarimo‘tkazgichlarning zonalar nazariyasi, optik xossalari, nurlanishli va nurlanishsiz o‘tishlar hamda zaryad tashuvchilarning rekombinatsiya jarayonlarini tushuntirish bilimiga ega bo‘ladi.
TN3. Yorug‘lik diodlari, yarimo‘tkazgichli lazerlar, fotodiodlar, fototranzistorlar va fotoelektrik o‘zgartirgichlarning tuzilishi, ishlash prinsipi hamda asosiy tavsiflarini izohlash bilimiga ega bo‘ladi.
TN4. Quyosh elementlari, optik signallarni modulyatsiya qilish usullari, optojuftlar, tolali-optik aloqa tizimlari, displey texnologiyalari, nano-optoelektronika va integrallashgan optoelektronikaning zamonaviy rivojlanish tendensiyalarini tushuntirish bilimiga ega bo‘ladi.
TN5. Yarimo‘tkazgichli optoelektronik elementlarning elektr va optik parametrlarini aniqlash, ularning tavsifnomalarini tahlil qilish va samaradorligini baholash ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN6. Fotodiodlar, fototranzistorlar, yorug‘lik diodlari va yarimo‘tkazgichli lazerlarning ishlash rejimlarini tadqiq qilish, tajriba natijalarini qayta ishlash hamda fizik xulosalar chiqarish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN7. Quyosh elementlarining volt-amper tavsiflarini aniqlash, foydali ish koeffitsientini hisoblash va samaradorligini oshirish usullarini amaliy qo‘llash ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN8. Tolali-optik aloqa tizimlari, optik modulyatorlar va zamonaviy optoelektronik qurilmalarni kompyuter modellashtirish hamda ularning parametrlarini tahlil qilish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN9. Optoelektronik qurilmalarning fizik asoslarini tahlil qilish va ularning ishlash samaradorligini ilmiy asosda baholash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN10. Yarimo‘tkazgichli yorug‘lik manbalari, lazerlar va fotodetektorlarni tanlash hamda ularni optik va elektron tizimlarda samarali qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN11. Quyosh fotoelektrik o‘zgartirgichlari va energiya tejovchi optoelektronik texnologiyalarni loyihalash, tahlil qilish hamda ularning samaradorligini oshirish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN12. Tolali-optik aloqa tizimlari, optik modulyatsiya usullari va optojuftlardan zamonaviy axborot-kommunikatsiya tizimlarini yaratishda foydalanish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN13. Suyuq kristalli, elektrolyuminessent displeylar hamda nano-optoelektronik qurilmalarning ishlash xususiyatlarini baholash va ularni amaliy masalalarda qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN14. Zamonaviy eksperimental usullar, o‘lchash qurilmalari va kompyuter modellashtirish vositalaridan foydalanib optoelektronik tizimlarni tadqiq qilish va optimallashtirish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN15. Optoelektronika, fotonika, telekommunikatsiya, nanoelektronika va qayta tiklanuvchi energetika sohalarida innovatsion optoelektronik texnologiyalarni ishlab chiqish hamda ilmiy-amaliy faoliyatda qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
Fanning maqsadi haqida qisqacha ma'lumot: “Yuqori energiyalar fizikasi va astrofizika” fanining maqsadi magistratura talabalarda yuqori energiyali fizik jarayonlar, koinotdagi ekstremal sharoitlarda sodir bo‘ladigan hodisalar hamda astrofizik obyektlarning tuzilishi va evolyutsiyasi haqidagi zamonaviy ilmiy bilimlarni shakllantirishdan iborat. Fan doirasida rentgen va gamma diapazonidagi nurlanishlar, nurlanish mexanizmlari, modda va energiyaning o‘zaro ta’siri, kompakt obyektlar (oq mitti yulduzlar, neytron yulduzlari, qora tuynuklar), supernova qoldiqlari hamda galaktik va galaktikadan tashqari yuqori energiyali jarayonlarni o‘rganish ko‘zda tutiladi. Shuningdek, talabalarda kuzatuv natijalarini tahlil qilish, ilmiy tadqiqot olib borish va zamonaviy astrofizik usullardan foydalanish kompetensiyalarini rivojlantirish maqsad qilinadi.
TN1. Yuqori energiyalar fizikasi va astrofizika fanining predmeti, maqsadi, rivojlanish bosqichlari hamda zamonaviy tadqiqot yo‘nalishlarini biladi.
TN2. Astrofizik obyektlarda energiya hosil bo‘lish mexanizmlari, gravitatsion, termoyadro va akkretsion energiya manbalarining fizik asoslarini biladi.
TN3. Rentgen va gamma diapazonidagi elektromagnit nurlanishning xususiyatlari, yuqori energiyali osmon obyektlari va ularni kuzatish usullarini biladi.
TN4. Rentgen va gamma detektorlari (proporsional hisoblagich, ssintillyatsion detektor, MCP va Si detektorlar) hamda teleskoplarning ishlash prinsiplarini biladi.
TN5. Astrofizik nurlanish jarayonlari (mutlaq qora jism, bremsstrahlung, sinxrotron, Kompton sochilishi) va modda bilan o‘zaro ta’sir qonuniyatlarini biladi.
TN6. Akkretsiya jarayonlari, zarba to‘lqinlari, jetlar va kompakt obyektlarning fizik tabiatini biladi.
TN7. Neytron yulduzlari, pulsarlar, qora tuynuklar va supernova qoldiqlarining tuzilishi hamda evolyutsion xususiyatlarini biladi.
TN8. Faol galaktika yadrolari, galaktikalar to‘dalari, kosmik rentgen foni va yuqori energiyali o‘tkinchi hodisalar nazariyasini biladi.
TN9. Yuqori energiyali astrofizik kattaliklar, birliklar va foton energiyasi, chastota hamda to‘lqin uzunligi orasidagi bog‘lanishlarni hisoblash ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN10. Astrofizik obyektlarda energiya ajralishi jarayonlarini modellashtirish va energiya manbalarini taqqoslash ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN11. Rentgen va gamma diapazonidagi kuzatuv ma’lumotlarini qayta ishlash, obyektlarni aniqlash va tasniflash ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN12. Rentgen va gamma detektorlarining samaradorligini baholash hamda teleskop tizimlari parametrlarini tahlil qilish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN13. Astrofizik nurlanish spektrlarini hisoblash, modda bilan o‘zaro ta’sir jarayonlarini tahlil qilish va fizik interpretatsiya qilish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN14. Akkretsion disklar, kompakt obyektlar, qora tuynuklar va supernova qoldiqlarining fizik parametrlarini aniqlash ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN15. Vaqtga bog‘liq yuqori energiyali hodisalarni, gamma-chaqnashlar va light curve ma’lumotlarini tahlil qilish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN16. Yuqori energiyalar fizikasi va astrofizika nazariyalarini zamonaviy ilmiy masalalarni hal etishda qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN17. Rentgen va gamma diapazonidagi eksperimental hamda kuzatuv ma’lumotlarini ilmiy asosda tahlil qilish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN18. Zamonaviy detektorlar, teleskoplar va kosmik observatoriyalar ma’lumotlari bilan ishlash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN19. Astrofizik obyektlarning fizik modellarini yaratish va hisoblash natijalarini interpretatsiya qilish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN20. Kompakt obyektlar, qora tuynuklar va yuqori energiyali jarayonlarni matematik va kompyuter modellashtirish asosida tadqiq etish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN21. Yuqori energiyali nurlanish jarayonlarini tavsiflash va ularning fizik mexanizmlarini ilmiy jihatdan asoslash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN22. Astrofizik kuzatuv natijalarini statistik qayta ishlash va ilmiy xulosalar chiqarish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN23. Kosmik obyektlarning evolyutsiyasi va energetik xususiyatlarini zamonaviy nazariyalar asosida baholash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN24. Yuqori energiyali astrofizika bo‘yicha mustaqil loyiha va ilmiy tadqiqotlarni rejalashtirish hamda natijalarni taqdim etish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
Fanning maqsadi haqida qisqacha ma'lumot: Tadqiqotchi talabalarga polimerlarning molekulyar tuzilishi va polimerlanish turlari haqidagi zamonaviy ma’lumotlarni berish, makromolekulalarning fizik xossalari, jumladan, massa tavsiflarini, polimer kompozitlari va nanotizimlarning xususiyatlarini oʻrgatish va ularni amaliyotga tatbiq etish koʻnikmasini hosil qilishdan iborat.
TN1. Polimerlar fizikasi fanining predmeti, vazifalari, rivojlanish bosqichlari hamda zamonaviy materialshunoslikdagi o‘rnini tushuntirish bilimiga ega bo‘ladi.
TN2. Polimerlarning makromolekulyar tuzilishi, konfiguratsiyasi, konformatsiyasi, zanjir arxitekturasi, molekulyar-massaviy tavsiflari va statistik xossalarini izohlash bilimiga ega bo‘ladi.
TN3. Polimerlarning amorf va kristall holati, fazaviy o‘tishlari, termik xossalari, eritmalari hamda gidrodinamik va reologik xususiyatlarini tushuntirish bilimiga ega bo‘ladi.
TN4. Polimer kompozitlar, nanokompozitlar, elektr o‘tkazuvchan va funksional polimerlar, ularni tadqiq etishning zamonaviy eksperimental usullari hamda fan va texnikadagi qo‘llanilish sohalarini tavsiflash bilimiga ega bo‘ladi.
TN5. Polimerlarning molekulyar-massaviy tavsiflarini aniqlash, makromolekulalarning fizik parametrlarini hisoblash va ularning tuzilish–xossa bog‘liqligini tahlil qilish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN6. Polimerlarning shishalanish, kristallanish va erish jarayonlarini eksperimental ma’lumotlar asosida tahlil qilish, termik hamda relaksatsion xossalarini baholash ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN7. Polimer eritmalari, reologik xossalari, viskozligi va oquvchanligini aniqlash, Nyuton va non-Nyuton tizimlarini solishtirish hamda fizik xulosalar chiqarish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN8. Rentgen difraksiyasi, kalorimetriya, elektron mikroskopiya, atom-kuch mikroskopiyasi va spektroskopik usullar yordamida polimer materiallarning tuzilishi va fizik xossalarini tadqiq qilish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN9. Polimer materiallarning tuzilishi va fizik xossalari o‘rtasidagi bog‘liqlikni ilmiy asosda tahlil qilish hamda ularning amaliy qo‘llanilishini baholash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN10. Polimerlarning fazaviy o‘tishlari, relaksatsion jarayonlari va reologik xossalarini materiallarni loyihalash hamda texnologik jarayonlarni optimallashtirishda qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN11. Polimer kompozitlar, nanokompozitlar va funksional polimerlarning fizik xossalarini baholash hamda ularni yuqori texnologiyali materiallar yaratishda qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN12. Elektr o‘tkazuvchan polimerlar, optoelektronik va sensor materiallarning ishlash prinsiplarini tahlil qilish hamda zamonaviy elektron qurilmalarda qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN13. Zamonaviy eksperimental usullar va kompyuter modellashtirish vositalaridan foydalanib polimer materiallarning tuzilishi va xossalarini ilmiy tadqiq qilish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN14. Polimer materiallardan energetika, biotibbiyot, mikroelektronika, fotonika va ekologik texnologiyalarda foydalanishning ilmiy va muhandislik asoslarini amaliyotga tatbiq etish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN15. Polimerlar fizikasi sohasida innovatsion materiallarni yaratish, ularning fizik xossalarini optimallashtirish, ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borish va olingan natijalarni kasbiy faoliyatda samarali qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
Fanning maqsadi haqida qisqacha ma'lumot: Moddalarning uch agregat holati (gaz, suyuq, qattiq jism) tarkibidagi atom va molekulalarning xossalari, elektromagnit to‘lqin nurlanishlari taʼsiridagi molekulalararo taʼsirlashuv jarayonlari bilan bog‘liq bo‘lgan fizik qonuniyatlarni, energetik sathlar orasidagi relaksasion hodisalar bo‘yicha klassik va zamonaviy tushunchalarga ega bo‘lib, kelajakda bu bilimlarni qo‘llashdan iborat.
TN1. Molekulyar optikaning klassik va zamonaviy asoslari, kondensirlangan muhitlar strukturasini spektroskopik usullar yordamida tadqiq etish, nazariy va eksperimental yondashuvlar hamda ushbu yo‘nalishda olib borilgan ilmiy tadqiqotlarning mazmuni bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN2. Muhit va molekulalarning fizik xossalari, qutblanish jarayonlari, qutblanuvchanlik tenzori, izotrop va anizotrop molekulalar, molekula parametrlarining gaz va suyuqliklardagi o‘zaro bog‘liqligi hamda energetik sathlar nazariyasi bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN3. Yorug‘likning molekulyar va kombinatsion (Raman) sochilishi, nurlanish spektrlarining fizik parametrlari, relaksatsion jarayonlar, lazer nurlanishi, spektrlarning klassik va zamonaviy nazariyalari hamda ularning amaliy ahamiyati bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN4. Spektroskopik tadqiqotlarda qo‘llaniladigan zamonaviy eksperimental qurilmalar, apparat funksiyasi, spektrometrlar, yorug‘lik manbalari, lazerlarning ishlash prinsiplari va ularning ilmiy hamda amaliy qo‘llanilishi bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN5. Muhit va molekulalarning optik xossalarini nazariy tahlil qilish, qutblanuvchanlik tenzori hamda fizik parametrlar asosida molekulyar strukturalarni tavsiflash ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN6. Molekulalarning energetik sathlari, relaksatsiya jarayonlari, molekulyar va Raman sochilish spektrlarini tahlil qilish hamda spektral ma’lumotlar asosida ilmiy xulosalar chiqarish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN7. Spektroskopik eksperimental qurilmalar, spektrometrlar va lazer manbalari bilan ishlash, eksperimental natijalarni qayta ishlash hamda apparat funksiyasining ta’sirini hisobga olish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN8. Zamonaviy ilmiy adabiyotlar va tadqiqot natijalarini tahlil qilish, nazariy va eksperimental ma’lumotlarni taqqoslash hamda olingan natijalarni ilmiy asosda rasmiylashtirish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN9. Molekulyar optika va spektroskopiya sohasidagi nazariy bilimlarni kondensirlangan muhitlar hamda molekulyar tizimlarni tadqiq etishda qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN10. Yorug‘likning molekulyar va kombinatsion sochilishi, qutblanish hodisalari hamda molekulalarning energetik holatlarini zamonaviy nazariy va eksperimental usullar asosida tahlil qilish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN11. Spektroskopik tadqiqotlar uchun eksperimental qurilmalar, zamonaviy spektrometrlar va lazer tizimlarini tanlash, ulardan samarali foydalanish hamda eksperimentlarni rejalashtirish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN12. Spektral ma’lumotlarni matematik va fizik usullar asosida qayta ishlash, apparat funksiyasi ta’sirini baholash, tadqiqot natijalarining ishonchliligini ta’minlash va ilmiy xulosalar chiqarish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN13. Molekulyar optika sohasidagi zamonaviy ilmiy tadqiqotlarni tahlil qilish, mavjud nazariyalar va eksperimental natijalarni tanqidiy baholash hamda ilmiy muammolarni aniqlash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN14. Molekulyar optika va spektroskopiya usullarini materialshunoslik, fizika, kimyo, tibbiyot, optoelektronika va boshqa fanlararo yo‘nalishlarda qo‘llash, ilmiy-tadqiqot faoliyatini mustaqil olib borish va natijalarni ilmiy hamjamiyat talablariga muvofiq taqdim etish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
Fanning maqsadi haqida qisqacha ma'lumot: magistr talabalarga fan va texnikaning turli sohalarini, hodisa va jarayonlarni o‘rganishda golografik usullarini qo‘llashni va shu asosda mulohazalash prinsiplarini o‘rgatish bo‘yicha bilim, malaka va ko‘nikmani hosil qilishdan iborat bo‘lib, kelajakda bu bilimlarni amalyotga tadbiq etish va qo‘llashdan iborat. Gologrammalarning hosil bo‘lishi, to‘lqin va fizikaviy optika nuqtai nazaridan axborotlarni qayd etish almashtirish hamda tahlil qilish usullarini o‘rgatishdir.
TN1. Golografiya fanining predmeti, asosiy tushunchalari, rivojlanish tarixi, fizik asoslari hamda zamonaviy qo‘llanilish yo‘nalishlarini tushuntirish bilimiga ega bo‘ladi.
TN2. Golografiya olinadigan obyektlarning optik xossalari, fazoviy va spektral tavsiflari, lazer nurlanishi, kogerentlik, interferensiya va difraksiya hodisalarining fizik mohiyatini izohlash bilimiga ega bo‘ladi.
TN3. Gologrammalarning amplitudaviy, fazaviy, aks ettiruvchi va o‘tkazuvchi turlari, Denisyuk, Leith–Upatnieks va off-axis sxemalarining ishlash prinsiplari hamda golografiyaning matematik asoslarini tavsiflash bilimiga ega bo‘ladi.
TN4. Gologrammalarni yozish va qayta tiklash usullari, raqamli golografiya, golografik interferometriya, hajmiy va rangli gologrammalar hamda golografiyaning sanoat, tibbiyot, metrologiya, xavfsizlik va fotonikadagi qo‘llanilishini tushuntirish bilimiga ega bo‘ladi.
TN5. Golografik tizimlarni yig‘ish, lazer nurlanishi parametrlarini tanlash, gologrammalarni yozish va qayta tiklash jarayonlarini amaliy bajarish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN6. Golografik tasvirlarning sifati, aniqligi, rezolyutsiyasi, difraksion samaradorligi, kontrasti va shovqin darajasini baholash hamda eksperimental natijalarni tahlil qilish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN7. Raqamli golografiya usullaridan foydalanish, CCD/CMOS matritsalari yordamida gologrammalarni yozish, kompyuterda qayta ishlash va vizualizatsiya qilish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN8. Golografik interferometriya yordamida deformatsiya, siljish va tebranishlarni aniqlash, o‘lchash natijalarini qayta ishlash hamda zamonaviy dasturiy vositalar yordamida modellashtirish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN9. Golografiyaning fizik qonuniyatlarini ilmiy asosda tahlil qilish va turli optik tizimlarda qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN10. Golografik sxemalarni loyihalash, lazer parametrlarini optimallashtirish va yuqori sifatli golografik tasvirlarni hosil qilish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN11. Raqamli golografiya va kompyuterda sintez qilingan gologrammalarni yaratish hamda ularni optik axborotni qayta ishlash va saqlash tizimlarida qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN12. Golografik interferometriya usullarini sanoat diagnostikasi, deformatsiyalarni nazorat qilish, metrologiya va ilmiy tadqiqotlarda samarali qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN13. Hajmiy, rangli va zamonaviy golografiya texnologiyalaridan foydalanib optik qurilmalar, xavfsizlik tizimlari va 3D tasvirlash texnologiyalarini ishlab chiqishda ishtirok etish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN14. Zamonaviy eksperimental usullar, raqamli tasvirlarni qayta ishlash algoritmlari va kompyuter modellashtirish vositalaridan foydalanib golografik tizimlarni tadqiq qilish va optimallashtirish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN15. Golografiyaning yutuqlarini fotonika, optik aloqa, tibbiyot, metrologiya, axborot texnologiyalari, sanoat nazorati va innovatsion optik qurilmalarni yaratishda ilmiy-amaliy faoliyatga tatbiq etish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
Fanning maqsadi haqida qisqacha ma'lumot: zamonaviy spektroskopik tadqiqotlar bilan magistratura talabalarini tanishtirish, qattiq, suyuq va yumshoq jismlarning atom va molekulalar spektrlarining umumiy xususiyatlari va ularni o‘ziga xos jihatlarini talabalarga yetkazish. Tashqi elektr va magnit maydonlarini atom va molekulalar spektriga ta’sirini haqida ma’lumot berish. Atomlarning optik spektrlarini tadqiq qilish yordamida ularning, elektron qobig‘i tuzilishini aniqlashni, atomlar yadrolari to‘g‘risida muhim ma’lumotlarni va ushbu atomlar hosil qilgan muhitlarning xususiyatlarini o‘rgatishdan iborat.
TN1. Kondensirlangan muhitlar spektroskopiyasi fanining predmeti, maqsadi, vazifalari, rivojlanish yo‘nalishlari hamda boshqa fanlar bilan o‘zaro bog‘liqligini tushuntirish bilimiga ega bo‘ladi.
TN2. Elektromagnit nurlanish va moddaning o‘zaro ta’siri, spektrlarning fizik asoslari, kondensirlangan muhitlarning tuzilishi, bog‘lanish turlari va panjara tebranishlarini izohlash bilimiga ega bo‘ladi.
TN3. Infraqizil, Raman, ultrabinafsha va ko‘rinadigan soha, lazer, elektron paramagnit rezonans, yadroviy magnit rezonans hamda fotoelektron spektroskopiyaning nazariy asoslarini tavsiflash bilimiga ega bo‘ladi.
TN4. Rentgen fotoelektron va rentgen difraksiya spektroskopiyasi, luminessensiya va fotoluminessensiya hodisalari, spektroskopik qurilmalar hamda nanostrukturalar, kvant nuqtalar, plazmonika va fotonika sohasidagi zamonaviy tadqiqotlarni tushuntirish bilimiga ega bo‘ladi.
TN5. Kondensirlangan muhitlarning optik yutilish, sochilish va spektral tavsiflarini eksperimental ma’lumotlar asosida tahlil qilish hamda fizik parametrlarini aniqlash ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN6. IR, Raman, UB–ko‘rinadigan soha, lazer, EPR va YMR spektroskopiyasi usullaridan foydalanish, spektrlarni qayta ishlash va ilmiy xulosalar chiqarish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN7. Rentgen fotoelektron, rentgen difraksiya va fotoelektron spektroskopiyasi yordamida moddalarning atom tuzilishi, kristall tuzilishi va elektron holatlarini aniqlash ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN8. Spektroskopik qurilmalarni sozlash, o‘lchash metodikalarini qo‘llash, tajriba natijalarini kompyuter dasturlari yordamida qayta ishlash va modellashtirish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN9. Kondensirlangan muhitlarning spektral xossalarini zamonaviy spektroskopik usullar asosida ilmiy tahlil qilish va natijalarni talqin etish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN10. Optik, tebranish va elektron spektroskopiya usullaridan foydalanib materiallarning tuzilishi, tarkibi va fizik xossalarini aniqlash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN11. Spektroskopik tadqiqot natijalarini ilmiy asosda baholash, ularni yarimo‘tkazgichlar, dielektriklar va boshqa kondensirlangan muhitlarni tavsiflashda qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN12. Luminessensiya, fotoluminessensiya va lazer spektroskopiyasi usullarini optik materiallar, fotonik qurilmalar va zamonaviy funksional materiallarni tadqiq etishda qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN13. Nanostrukturalar, kvant nuqtalar, plazmonik va fotonik materiallarning spektral xossalarini o‘rganish hamda ularning amaliy qo‘llanilishini baholash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN14. Zamonaviy spektroskopik asbob-uskunalar, raqamli o‘lchash tizimlari va kompyuter modellashtirish vositalaridan foydalanib ilmiy tadqiqotlar olib borish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN15. Kondensirlangan muhitlar spektroskopiyasi usullarini materialshunoslik, nanoelektronika, optoelektronika, fotonika, energetika va innovatsion texnologiyalar sohalaridagi ilmiy-amaliy masalalarni hal etishda samarali qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
Fanning maqsadi haqida qisqacha ma'lumot: Fanni oʻqitishdan maqsad – talabalarda qattiq jismlardagi nanoo'lchamli fizik jarayonlarni modellashtirish uchun zarur bo'lgan fundamental nazariy bilimlar va amaliy ko'nikmalarni shakllantirish. Fanni o'zlashtirgan talaba materiallarning atomistik va kvant darajadagi xossalarini bashorat qilishda qo'llaniladigan asosiy hisoblash usullarini tushunishi va amalda qo'llay olishi kerak. Fanning vazifalari: Klassik molekulyar dinamika (MD) va kvant mexanikasiga asoslangan Zichlik Funksionali Nazariyasi (DFT) usullarining nazariy asoslarini o'rgatish. Materiallarning strukturaviy, termodinamik, elektron va tebranish xossalarini hisoblash algoritmlari bilan tanishtirish. LAMMPS, Quantum ESPRESSO, VASP kabi ixtisoslashgan dasturiy paketlar bilan ishlashning boshlang'ich ko'nikmalarini berish. Hisoblash natijalarini tahlil qilish va ularni fizik interpretatsiya qilish qobiliyatini rivojlantirish Kvant mexanikasi Statistik fizika va termodinamika Qattiq jismlar fizikasi Fizikaviy va kvant kimyosi Kvant mexanikasi
Bilimlar jihatidan:
TN1. Modellashtirishning turli uzunlik va vaqt shkalalarini, klassik va kvant yondashuvlarining qo‘llanilish sohalari va cheklovlarini tushunadi va izohlashni biladi.
TN2. Molekulyar dinamika (MD) va Monte-Karlo (MC) usullarining nazariy asoslarini, statistik ansambllar (NVE, NVT, NPT) konsepsiyasini va atomlararo o‘zaro ta’sir potensiallarining (Lennard-Jones, EAM, Tersoff) turlari va vazifalarini biladi.
TN3. Zichlik Funksionali Nazariyasining (DFT) asosiy teoremalarini (Xoenberg-Kon) va Kon-Shem tenglamalarining fizik ma'nosini tushunadi. Almashinuv-korrelyatsion funksionallar (LDA, GGA), psevdopotensiallar va bazis to‘plamlar kabi asosiy yaqinlashishlarning mohiyatini izohlashni biladi.
TN4. Hisoblash natijalarini (to‘la energiya, zona strukturasi, holatlar zichligi, radial taqsimot funksiyasi) materiallarning fizik xossalari (barqarorlik, elektron o'tkazuvchanlik, mexanik mustahkamlik, struktura) bilan bog'lashni biladi.
TN5. LAMMPS, Quantum ESPRESSO (yoki VASP) kabi ixtisoslashgan dasturiy paketlarni o‘rnatish va ulardan foydalanish, shuningdek, VMD, OVITO kabi vizualizatsiya vositalarini amalda qo‘llay olish ko’nikmasiga ega bo’ladi.
TN6. Berilgan masala uchun kristall strukturalarni qurish, kirish (input) fayllarini mustaqil tayyorlay oladi va MD yoki DFT hisoblashlarini amalga oshirish ko’nikmasiga ega bo’ladi.
TN7. Simulyatsiya natijalarini (chiqish fayllari, traektoriyalar) tahlil qilib, ulardan kerakli fizik kattaliklarni (panjara doimiysi, elastiklik moduli, taqiqlangan zona kengligi, diffuziya koeffitsiyenti) hisoblay oladi va grafiklar ko‘rinishida tasvirlay olish ko’nikmasiga ega bo’ladi.
TN8. Qattiq jismga oid aniq bir ilmiy muammoni hal qilish uchun eng maqbul bo‘lgan modellashtirish usulini (MD yoki DFT) va kerakli parametrlarni (potensial, funksional, hisoblash aniqligi) tanlay olish ko’nikmasiga ega bo’ladi.
TN15. Modellashtirishning klassik va kvant yondashuvlarini ilmiy masalalarni yechishda tanlash va qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN16. Atomistik va kvant mexanik modellar asosida materiallarning strukturaviy, elektron va termodinamik xossalarini tahlil qilish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN17. Molekulyar dinamika va DFT usullari yordamida ilmiy tadqiqotlarni rejalashtirish va amalga oshirish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN18. Zamonaviy hisoblash paketlari va dasturlash vositalaridan foydalanib fizik jarayonlarni modellashtirish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN19. Simulyatsiya natijalarini eksperimental ma’lumotlar bilan taqqoslash va ilmiy xulosalar chiqarish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN20. Materiallar fizikasi va nanofizikaga oid amaliy muammolarni hisoblash usullari orqali hal etish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN21. Elektron tuzilish, zona strukturasi va mexanik xossalarni baholash orqali yangi materiallarni tadqiq qilish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN22. Ko‘p shkalali modellashtirish yondashuvlari asosida turli fizik jarayonlar o‘rtasidagi bog‘liqlikni aniqlash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN23. Ilmiy hisoblashlarda aniqlik, konvergensiya va hisoblash samaradorligini baholash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN24. Mustaqil tadqiqot loyihalarini ishlab chiqish, natijalarni taqdim etish va innovatsion yechimlar taklif etish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
Fanning maqsadi haqida qisqacha ma'lumot: Nurning nurtolada tarqalish qonuniyatlari: mo‘dalar hosil bo‘lishi, optik jarayonlar, sensorlar, yarim o‘tkazgich lazerlar va optik kabellar va ularni qo‘llashni o‘rgatish
TN1. Nurtolali qurilmalarning fizik asoslari, uning predmeti, vazifalari, zamonaviy fan va texnologiyalardagi o‘rni, dielektrik muhitlarda elektromagnit to‘lqinlarning tarqalish qonuniyatlari hamda to‘lqin tenglamalari bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN2. Fazaviy va gruppaviy tezlik, metalli va dielektrik nurtolalarda yorug‘likning tarqalishi, dispersiya, kritik chastotalar, modalar va to‘lqin paketining kengayish jarayonlari bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN3. Ikki muhit chegarasida yorug‘likning qaytishi va sinishi, Frenel tenglamalari, nurtolali qurilmalar klassifikatsiyasi, nurtolalarning asosiy fizik xossalari hamda optik funksional elementlarning ishlash prinsiplari bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN4. Modulyatorlar, chastotani siljitish qurilmalari, nur tarqatuvchi va qabul qiluvchi optik qurilmalar, yarim o‘tkazgichli lazerlar hamda nurtolali optik tizimlarning amaliy qo‘llanilishi bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN5. Dielektrik va metalli nurtolalarda elektromagnit to‘lqinlarning tarqalish jarayonlarini nazariy tahlil qilish, asosiy fizik parametrlarni hisoblash va baholash ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN6. Nurtolalarda dispersiya, modalar, kritik chastotalar va to‘lqin paketining kengayishini tahlil qilish, yorug‘likning tarqalish xususiyatlarini aniqlash ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN7. Optik funksional elementlar, modulyatorlar, fotoqabul qilgichlar, svetodiodlar, fotodiodlar va yarim o‘tkazgichli lazerlarning ishlash tamoyillarini tahlil qilish hamda ulardan foydalanish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN8. Nurtolali optik tizimlar, optik aloqa vositalari, optik datchiklar va giroskoplarning ishlash samaradorligini baholash hamda ularni amaliy masalalarda qo‘llash ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN9. Nurtolali optik qurilmalar va tizimlarning fizik asoslarini ilmiy hamda muhandislik masalalarini yechishda qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN10. Elektromagnit to‘lqinlarning nurtolalarda tarqalish qonuniyatlari, dispersiya va modalar nazariyasini optik aloqa tizimlarini loyihalash va tahlil qilishda qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN11. Nurtolali optikaning funksional elementlari, modulyatorlar, optik izolyatorlar, fotoqabul qilgichlar va lazer manbalarini tanlash, ularning texnik tavsiflarini baholash va amaliyotda qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN12. Zamonaviy nurtolali optik tizimlar, optik aloqa kanallari, optik datchiklar va giroskoplarning ishlash samaradorligini tahlil qilish hamda ularni takomillashtirish bo‘yicha ilmiy yondashuvlarni qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN13. Nurtolali optik qurilmalar bilan bog‘liq eksperimental va nazariy natijalarni qayta ishlash, fizik modellarni yaratish hamda ilmiy asoslangan xulosalar chiqarish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN14. Nurtolali optika sohasidagi zamonaviy innovatsion texnologiyalarni telekommunikatsiya, sensor tizimlar, sanoat, tibbiyot va boshqa yuqori texnologiyali yo‘nalishlarda qo‘llash hamda mustaqil ilmiy-tadqiqot faoliyatini olib borish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
Fanning maqsadi haqida qisqacha ma'lumot: Nano‘lchamdagi jismlarning fizik qonuniyatlarini o‘rganish va ulardan zamonaviy texnologiyalarda samarali foydalanish
TN1. Nanotexnologiyaning shakllanish tarixi, rivojlanish bosqichlari, fizik asoslari, qattiq jism fizikasi elementlari hamda erkin elektronlar nazariyasi bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN2. Nanomateriallarning turlari, jumladan fullerenlar, uglerod nanotrubkalari, grafen, kvant o‘lcham effektlari, kvant cheklanishi va nanotuzilmalardagi asosiy elektron hodisalar bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN3. Yarimo‘tkazgich materiallar zonalar diagrammalari, kremniy tuzilmalaridagi inversiya qatlamlari, metall–izolyator–yarimo‘tkazgich (MIS/MOS) tranzistorlari, geterotuzilmalar va bir o‘lchamli elektron tizimlarning fizik asoslari bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN4. Holatlar zichligi, ballistik transport, nanotrubalar qarshiligi, kvant nuqtalari, rezonans tunnellanish, yakka-elektron tranzistorlari, sirt plazmon rezonansi, nanofotonika, fotonik kristallar va fotonik taqiqlangan zona bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN5. Nanomateriallarning fizik xossalarini tahlil qilish, kvant o‘lcham effektlari va elektron hodisalar asosida ularning xususiyatlarini baholash ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN6. Yarimo‘tkazgich tuzilmalari, geterotuzilmalar, MIS/MOS tranzistorlari hamda kvant tizimlarining energetik diagrammalarini tahlil qilish va fizik jarayonlarni izohlash ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN7. Ballistik transport, rezonans tunnellanish, kvant nuqtalari, nanotrubalar va yakka-elektron tranzistorlarining ishlash tamoyillarini tahlil qilish hamda ularning asosiy parametrlarini aniqlash ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN8. Nanofotonika elementlari, sirt plazmon rezonansi, fotonik kristallar va optik hodisalarning fizik asoslarini amaliy masalalarni yechishda qo‘llash hamda olingan natijalarni ilmiy tahlil qilish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN9. Nanofizika va nanotexnologiyaning nazariy asoslarini zamonaviy ilmiy va muhandislik masalalarini hal etishda qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN10. Nanomateriallar va nanotuzilmalarning elektron, optik va fizik xossalarini zamonaviy nazariy modellar asosida tahlil qilish hamda ularning amaliy qo‘llanilishini baholash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN11. Yarimo‘tkazgichli nanostrukturalar, kvant nuqtalari, geterotuzilmalar va nanoelektron qurilmalarning ishlash prinsiplarini ilmiy asosda tahlil qilish hamda ularni loyihalash jarayonlarida qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN12. Kvant effektlari, ballistik transport, tunnellanish hodisalari va nanoo‘lchamli tizimlardagi elektron jarayonlarni modellashtirish hamda eksperimental natijalarni tahlil qilish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN13. Nanofotonika, plazmonika, fotonik kristallar va optik nanostrukturalarning xossalarini tadqiq etish hamda ularni optoelektronika, sensorlar va axborot texnologiyalarida qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN14. Nanofizika sohasidagi zamonaviy ilmiy tadqiqotlarni mustaqil olib borish, ilmiy adabiyotlarni tahlil qilish, innovatsion texnologiyalarni o‘zlashtirish va olingan natijalarni ilmiy hamda amaliy faoliyatda samarali qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
Fanning maqsadi haqida qisqacha ma'lumot: Zamonaviy spektroskopik tadqiqotlar bilan talabalarni tanishtirish, atom va molekulalar spektrlarining umumiy xususiyatlari va ularni o‘ziga xos jihatlarini talabalarga yetkazish. Tashqi elektr va magnit maydonlarini atom va molekulalar spektriga ta’sirini haqida ma’lumot berish
TN1. Atom tuzilishining rivojlanish bosqichlari, Tomson va Rezerford modellari, Balmer formulasi, Bor postulatlari, atom holatlari sistematikasi hamda kvant sonlarining fizik mazmuni bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN2. Atomdagi energetik qobiqlar va qatlamlarning elektronlar bilan to‘ldirilishi, Pauli va Hund qoidalari, Mendeleyev davriy sistemasining fizik asoslari, vodorod atomi va vodorodsimon ionlarning spektrlari hamda tanlash qoidalari bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN3. Bir va ikki s-elektronli atomlar, ko‘p elektronli atomlar spektrlari, nozik struktura, multipletlar, Zeeman hodisasi, magnit rezonans usullari (EPR, YaMR) hamda spektral chiziqlarning kengayish mexanizmlari bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN4. Molekulalarning elektron, tebranma va aylanma energiya sathlari, molekulyar spektrlar, kichik tebranishlar nazariyasi, garmonik va angarmonik ossillyator modellari hamda tebranma o‘tishlarning aylanma strukturasi bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN5. Atomlarning energetik sathlari va elektron konfiguratsiyalarini aniqlash, kvant sonlari hamda tanlash qoidalari asosida spektral o‘tishlarni tahlil qilish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN6. Vodorod, vodorodsimon ionlar, ishqor elementlari, geliy va ko‘p elektronli atomlarning spektrlarini tahlil qilish, nozik struktura va multipletlarni izohlash ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN7. Zeeman hodisasi, EPR va YaMR usullarini tahlil qilish, spektral chiziqlarning kengayish mexanizmlarini baholash hamda atomlarning tashqi maydondagi xatti-harakatlarini tushuntirish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN8. Molekulyar spektrlarni tahlil qilish, tebranma va aylanma o‘tishlarni hisoblash, garmonik hamda angarmonik modellar asosida molekulalarning fizik xossalarini tavsiflash ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN9. Atom va molekulyar spektroskopiyaning nazariy asoslarini atom va molekulalarning tuzilishi, energetik holatlari hamda spektrlarini ilmiy tahlil qilishda qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN10. Atom va molekulyar spektrlarni kvant mexanikasi asosida tahlil qilish, elektron konfiguratsiyalar, tanlash qoidalari va spektral o‘tishlarni ilmiy jihatdan asoslash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN11. Tashqi elektr va magnit maydonlar ta’sirida atom va molekulalarda yuz beradigan fizik hodisalarni, jumladan Zeeman hodisasi, EPR va YaMR usullarini ilmiy hamda amaliy masalalarni yechishda qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN12. Spektral chiziqlarning kengayish mexanizmlarini, atom va molekulalarning elektron, tebranma hamda aylanma spektrlarini tahlil qilish va olingan natijalarni fizik qonuniyatlar asosida izohlash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN13. Zamonaviy spektroskopik usullar yordamida atom va molekulalarning fizik xossalarini tadqiq qilish, eksperimental natijalarni qayta ishlash va ilmiy asoslangan xulosalar chiqarish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN14. Atom va molekulyar spektroskopiya usullarini fizika, kimyo, materialshunoslik, lazer texnologiyalari hamda nanofizika yo‘nalishlaridagi ilmiy tadqiqotlar va amaliy muammolarni hal etishda samarali qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
Fanning maqsadi haqida qisqacha ma'lumot: Paramagnit va magnitli tartiblangan nodir yer birikmalaridagi ionlarni optik, magnitooptik xususiyatlarini batafsil oʻrgatish, qattiq jism va magnit hodisalar fizikasida optik usullar tadqiqotlarini qoʻllanish imkoniyatlari va istiqbollari toʻgʻrisida aniq tasavvur hosil qilish
TN1. Magnitooptika fanining predmeti, vazifalari, fizikaning boshqa bo‘limlari bilan o‘zaro bog‘liqligi hamda magnitooptikaning zamonaviy fan va texnologiyalardagi o‘rni bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN2. 3d va 4f ionli kristallarning magnit va optik xossalari, Rassel–Saunders yaqinlashuvi, spin-orbital o‘zaro ta’sirlashuv, Hund qoidalari, paramagnitlik, diamagnitlik va magnitaviy tartiblanganlik nazariyalari bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN3. 3d va 4f ionli kristallarning optik spektrlari, 4f→5d va 4f→4f o‘tishlari, Djadd–Ofelt nazariyasi, molekulyar orbitallar metodi, Faradey, Kerr va Kotton–Mutton effektlarining fizik asoslari hamda ularning kvant-mexanik tavsifi bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN4. Bigirotrop muhitlar, ferromagnit rezonansi, yarim o‘tkazgichlar magnitooptikasi, magnitoplazmali qaytish, magnitooptik effektlarning amaliy qo‘llanilishi, yorug‘lik modulyatsiyasi va magnitooptik axborot yozish texnologiyalari bo‘yicha bilimga ega bo‘ladi.
TN5. 3d va 4f ionli kristallarning magnit hamda optik xossalarini nazariy tahlil qilish, energetik sathlarni tavsiflash va magnit parametrlarini baholash ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN6. Magnitaviy tartiblangan muhitlarda sodir bo‘ladigan fizik jarayonlarni, Faradey, Kerr va Kotton–Mutton effektlarini hamda ferromagnit rezonans hodisalarini tahlil qilish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN7. Magnitooptik hodisalarning kvant-mexanik va fenomenologik nazariyalarini qo‘llash, spektral ma’lumotlarni tahlil qilish va magnitooptik parametrlarni aniqlash ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN8. Magnitooptik qurilmalar, yarim o‘tkazgich materiallar va shaffof magnit kristallarning amaliy qo‘llanilish imkoniyatlarini baholash hamda ilmiy natijalarni tahlil qilish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
TN9. Magnitooptikaning nazariy asoslarini magnit va optik hodisalarni o‘rganish, kristall materiallarning fizik xossalarini tahlil qilish hamda ilmiy masalalarni yechishda qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN10. 3d va 4f ionli kristallarning magnit va optik xossalarini, spin-orbital o‘zaro ta’sirlarni hamda magnitaviy tartiblangan tizimlarni zamonaviy nazariyalar asosida tahlil qilish kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN11. Magnitooptik effektlar, jumladan Faradey, Kerr va Kotton–Mutton hodisalarini eksperimental va nazariy jihatdan baholash, ularning fizik mexanizmlarini izohlash hamda amaliyotda qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN12. Ferromagnit rezonansi, yarim o‘tkazgichlar magnitooptikasi va magnitoplazmali hodisalarni tahlil qilish, magnitooptik qurilmalar va tizimlarning ishlash samaradorligini baholash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN13. Magnitooptik usullarni axborotni yozish va saqlash, yorug‘lik modulyatsiyasi, optoelektronika, lazer texnologiyalari va zamonaviy fotonika tizimlarida qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
TN14. Magnitooptika sohasida mustaqil ilmiy izlanishlar olib borish, eksperimental natijalarni qayta ishlash, ilmiy adabiyotlarni tahlil qilish hamda innovatsion magnitooptik texnologiyalarni ilmiy va amaliy faoliyatda qo‘llash kompetensiyasiga ega bo‘ladi.
