Ekolog, pedagog-tadqiqotchi
Dastur maqsadi: Ekologiya magistratura mutaxassisligi dasturining maqsadi ekologik jarayonlar va tabiatdan oqilona foydalanish qonuniyatlarini chuqur o‘rganadigan, atrof-muhit holatini baholash, monitoring qilish, ekologik muammolarni aniqlash va ularning bartaraf etish, tabiiy resurslardan barqaror foydalanish, iqlim o‘zgarishi sharoitida atrof-muhitni muhofaza qilishga qaratilgan kasbiy, ilmiy va pedagogik faoliyatni samarali amalga oshirish hamda ekologik xavfsizlikni ta’minlash, biologik xilma-xillikni saqlash, bo‘yicha bilim, ko‘nikma va kompetensiyalarga ega bo‘lgan yuqori malakali mutaxassislarni tayyorlash.
Diplom nomi
Magistr
Mutaxassislik
Jami kreditlar
120/3600 soat
Davomiyligi
2 yil
O'qish narxi
Mahalliy talabalar uchun — 9 416 400 UZS
Xorijlik talabalar uchun — 785 USD
Dasturning ta’limiy natijalari/kompetensiyalar: Kasbiy – ilmiy, amaliy tadqiqotlar olib borish, tajriba natijalarini qayta ishlash va ular asosida ilmiy asoslangan xulosalar chiqarish, ilmiy maqolalar tayyorlash va tahrir qilish, ilmiy seminar, konferensiya va simpoziumlarni tashkil etish, o‘tkazish, ilmiy loyihalarni ishlab chiqish ko‘nikmalariga ega bo‘lishi; pedagogik faoliyatida axborot va pedagogik texnologiyalardan foydalanishni bilishi;
ta’lim sifati va samaradorligini oshirishga innovatsion yondashishni bilishi; ilmiy faoliyati natijalari bo‘yicha davlat va xorijda e’lon qilingan
loyihalarda ishtirok etish uchun loyiha tayyorlash ko‘nikmalariga ega bo‘lishi;
davlat, nodavlat va notijorat tashkilotlari tomonidan e’lon qilingan loyihalarda ishtirok etish uchun loyiha tayyorlash malakalariga ega bo‘lishi;
ishlab chiqarishni tashkil etish va boshqarish ko‘nikmalariga ega bo‘lishi; sanoat korxonalari atrof-muhit muhofazasi tizimi qurilmalarining ishchi parametrlarini aniqlash bo‘yicha sinovlami o‘tkazish ko‘nikmalariga ega bo‘lishi; sanoat korxonalari va atrof-muhit muhofazasi tizimi loyihalashtirishda texnologik intizomga rioya qilinishini nazorat qilishni bilishi;
sanoat korxonalari tozalash inshoatlarini, loyihalashtirishning zamonaviy usullarini bilishi; loyihalarning ekolgik xavfsizligini baholash ko‘nikmalariga ega bo‘lishi;
sanoat korxonalari va tashkilotlarda tabiiy va energiya resurslaridan oqilona foydalanish bo‘yicha tadbirlami ishlab chiqish va tatbiq etish malakasiga ega bo‘lishi; tabiatda yo‘qolib borayotgan alohida o‘simlik va hayvon turlarini muhofaza qilishi; atmosfera havosini muhofaza qilish, ifloslangan havoning inson, o‘simlik va hayvonlarga ta’sirini oldini olish, havo ifloslanishini kuzatish va nazorat qilishi; suvlarning resurslarini ifloslanishini nazorat qilish, yer osti va yer usti suvlarini muhofaza qilishi; o‘rmon monitoringini o‘tkazish, noyob daraxtlarni kesilishi bo‘yicha qonun xujjatlarni shakllantirishi, tuproqlaming ifloslanishidan saqlash, cho‘llanish va eroziya hamda tuproqlarni sho‘rlanish jarayonlarini oldini olishi; sohaga oid ilmiy va amaliy ishlar mavzusi bo‘yicha matematik, axborot va imitatsion
modellarni ishlab chiqish va tadqiq qilishi; tabiiy resurslardan foydalanish va tabiiy muhit komponentlariga ta’sir etuvchi faoliyatlaming atrof muhitga ta’sirini baholashi.
Kasbiy faoliyat sohalari: Oliy ta’lim, malaka oshirish va qayta tayyorlash, umumiy o‘rta, professional ta’lim muassasalarida mutaxassislikka oid fanlarni o‘qitish; O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi va tarmoq ilmiy-tadqiqot institutlarida, O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi hamda uning tasarrufidagi viloyat boshqarmalari va tuman bo‘limlari, Yer resurslari, davlat kadastri va kartografiya davlat qo‘mitalarida hamda ishlab chiqarish korxonalarida, ekologik yo‘nalishdagi nodavlat tashkilotlari va davlat boshqaruvi idoralarida, ilmiy tadqiqot tashkilotlarida mutaxassislikka oid kompleks masalalar majmuasini qamrab oladi.
Kasbiy faoliyat obyektlari: Fanlar akademiyasi va tarmoq ilmiy-tekshirish institutlari hamda oliy o‘quv yurtlarining ilmiy-tadqiqot bo‘limlari;
oliy, malaka oshirish va qayta tayyorlash, umumiy o‘rta, professional ta’lim muassasalarida.
Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi hamda uning tasarrufidagi viloyat boshqarmalari va tuman bo‘limlari;
ilmiy, texnikaviy va texnologik masalalar bilan bog‘liq akademik, ilmiy tadqiqot va muassasa tashkilotlari;
turli mulkchilik shaklidagi ishlab chiqarish va xizmat ko‘rsatish korxonalari; ekologiya statistika sohasi turli bo‘limlaridan foydalanuvchi korxona va tashkilotlar.
MUTAXASSISLIK FANLARI BO‘YICHA O‘QUV JARAYONI SHARHI
I Semestr. Birinchi semestr magistrantlarda ilmiy-pedagogik faoliyat va mutaxassislik boʻyicha boshqaruv koʻnikmalarini shakllantirishga qaratilgan. Ekologik menejment va audit fani korxona va tashkilotlarda ekologik boshqaruv tizimlarini yoʻlga qoʻyish, ekologik audit oʻtkazish va ekologik risklarni baholash usullarini oʻrgatadi. Biologik resurslardan oqilona foydalanish fani biologik xilma-xillikni saqlagan holda tabiiy resurslarni barqaror sarflash tamoyillarini yoritadi. Bu semestr magistrantga ekologik boshqaruv va resurslardan foydalanish sohasida ilmiy-amaliy tayyorgarlik berib, keyingi bosqichlardagi chuqur mutaxassislik fanlarini oʻzlashtirish uchun zamin yaratadi.
II Semestr. Ikkinchi semestrda taʼlim jarayoni oʻsimliklar ekologiyasi va ekologik xavflarni baholashga yoʻnaltiriladi. Oʻsimliklar ekologik anatomiyasi fani oʻsimliklarning ekologik omillarga moslashuvi natijasida shakllangan anatomik-fiziologik xususiyatlarini chuqur tahlil qilishga oʻrgatadi. Ekologik xavflar fani tabiiy va antropogen xavflarni aniqlash, ularning yuzaga kelish sabablarini baholash hamda oldini olish strategiyalarini ishlab chiqish koʻnikmalarini beradi. Tanlov fanlari sifatida oʻqitiladigan Hozirgi zamonning ekologik muammolari fani global va mintaqaviy ekologik muammolarni ilmiy tahlil qilishni oʻrgatsa, muqobil ravishda Tabiatdan foydalanish iqtisodiyoti fani tabiiy resurslardan foydalanishning iqtisodiy jihatlarini yoritadi. Shuningdek, Ijtimoiy ekologiya fani jamiyat va tabiat oʻrtasidagi ekologik munosabatlarni oʻrgansa, muqobil tarzda Ekosistemalar ekologiyasi fani ekotizimlar darajasidagi murakkab jarayonlarni tadqiq qilish koʻnikmalarini shakllantiradi. Bu bosqich magistrantni ilmiy tahlil va muammolarni ilmiy asosda baholashga tayyorlaydi.
III Semestr. Uchinchi semestr magistrantlarni sohaviy ixtisoslashuv va amaliy ekologik masalalarni yechishga yoʻnaltiradi. Tanlov fanlari sifatida oʻqitiladigan Oʻzbekistonning flora va faunasi fani mamlakat hududidagi oʻsimlik va hayvonot dunyosining xilma-xilligi hamda muhofazasi masalalarini oʻrgatadi, yoki muqobil ravishda Yashil transformatsiya fani iqtisodiyotni ekologik-barqaror yoʻnalishda qayta qurish jarayonlarini yoritadi. Sanoat korxonalarida atrof-muhitni boshqarish fani sanoat obyektlarida ekologik nazorat va boshqaruv mexanizmlarini oʻrgatsa, muqobil tarzda Ekologik loyihalash fani tabiatni muhofaza qilish loyihalarini ishlab chiqish koʻnikmalarini beradi. Shuningdek, Yerlar degradatsiyasi fani yer resurslarining sifat yomonlashuvi sabablarini tahlil qilsa, muqobil ravishda Tuproq va atrof-muhit ifloslanishi fani ifloslanish jarayonlarini aniqlash va bartaraf etish usullarini oʻrgatadi. Yana bir yoʻnalishda, Ekotoksikologiya fani toksik moddalarning tirik organizmlarga taʼsirini oʻrgansa, muqobil tarzda Hasharotlar ekologiyasi fani hasharotlarning ekotizimdagi oʻrni va rolini tadqiq qilish koʻnikmalarini shakllantiradi. Bu semestr magistrantga keng qamrovli mutaxassislik bilimini berib, ilmiy-tadqiqot ishlariga tayyorgarlik koʻrishga xizmat qiladi.
IV Semestr: Toʻrtinchi, yakuniy semestr mutaxassislik fanlarini oʻrganishni yakunlab, magistrantning butun eʼtiborini mustaqil ilmiy faoliyatga qaratadi. Ushbu semestrda alohida mutaxassislik fani rejalashtirilmagan — bu bosqich toʻliq ilmiy-pedagogik ish va malaka amaliyoti hamda ilmiy-tadqiqot ishi, magistrlik dissertatsiyasini tayyorlash va himoya qilish jarayonlariga bagʻishlanadi. Magistrant oldingi semestrlarda egallagan barcha nazariy va amaliy bilimlarini mustaqil ilmiy tadqiqotda qoʻllab, oʻz sohasi boʻyicha original ilmiy natija va tavsiyalar ishlab chiqadi. Bu yakuniy bosqich magistrantni mustaqil, ilmiy salohiyatli va malakali ekolog-tadqiqotchi sifatida shakllantiradi.
Fanning maqsadi, erishiladigan ta’limiy natijalari haqida qisqacha ma’lumot: Fanni o‘qitishdan asosiy maqsad magistr talabalarga ekologik menejment va audit fani ijtimoiy hayotda yuzaga keladigan ekologik menejment va auditni huquqiy tartibga solishning nazariy asoslari bilish va amaliy ko‘nikmalarni shakllantirish, shu bilan birga ekologik menejment va audit bo‘yicha bilimlarni o‘rgatish hamda ularni amaliyotda tatbiq etishni o‘z ichiga oladi.
Ta’limiy natijalari:
Bilimlar jihatidan – Ekologik menejment va audit sohasidagi nazariy masalalar qo‘llash usullari, respublikada olib borilayotgan ekologik siyosat, qonunosti normativ hujjatlarining ekologik munosabatlarni tartibga solishdagi ahamiyati to‘g‘risida tasavvurga ega bo‘lishi.
Koʻnikma jihatidan – Ekologik menejment va audit qo‘llash usullari asosiy qonunlari va ularni qo‘llash, ekologik-huquqiy normalarni tahlil qilish kabi bilimlarni bilishi va ulardan foydalana olishi; Atrof tabiiy muhitni muhofaza qilish sohasidagi muammolar va ularni hal etishga qaratilgan chora-tadbirlarni amalda qo‘llay olish, global iqlim о‘zgarishlari sharitida ushbu fanning nechog‘lik ahamiyati bо‘yicha ko‘nikmalariga ega bo‘lishi kerak.
Malaka jihatidan – aniq mavzuga asoslangan mavzular, guruhda ishlash va guruhda ishlash: taqsimlash; muvofiqlashtirish; ariza va taqdimot; Amaliyot boshlash bo‘yicha individual tadqiqotlar; Sohadagi yangi ishlanmalarni tan olish va baholash.
Fanning maqsadi, erishiladigan ta’limiy natijalari haqida qisqacha ma’lumot: Fanning maqsadi - Fanni o‘qitishdan asosiy maqsad magistr talabalarga fanning amaliyot bilan bog‘liq asosiy masalalari bilan tanishtirish, ularda bioxilma-xillik muammolarini hal qilish ko‘nikmalarini shakllantirish, biologik turlarning o‘ziga xos tuzilishi va yashash muhitiga moslashish xususiyatlari va qonuniyatlarini o‘rganishni o‘z ichiga oladi.
Bilimlar jihatidan – Biologik resurslardan oqilona foydalanish sohasida olgan bilimlari asosida flora va faunadan foydalanishning nazariy masalalari va ularni amalda qo‘llash, tahlil qilish va tegishli xulosa va tavsiyalar ishlab chiqish haqida tasavvurga ega bo‘lishi; Tabiiy hududlarning ekologik jihatlari, flora va faunani muhofaza qilish sohasidagi nazariy masalalar qo‘llash usullarini, biologik resurslardan oqilona foydalanishda tabiiy hududlarga oid normativ-huquqiy hujjatlarni huquqiy usul va vositalarini, shu soha bo`yicha amalga oshirilayotgan islohot va yangiliklarni to‘g‘risidagi muhim ma'lumotlarni kabi bilimlarni bilishi va ulardan foydalana olishi.
Ko‘nikmalar jihatidan – “Biologik resurslardan oqilona foydalanish” o‘quv fanini o‘zlashtirish jarayonida amalga oshiriladigan masalalar doirasida talaba: biologik resurslardan oqilona foydalanish yo`nalishida belgilangan maqsad va vazifalarni amalga oshirish sohasidagi muammo va masalalarni tahlil etish; biologik resurslardan oqilona foydalanish faoliyati bilan bog‘liq joriy muammolarni tahlil etish va baholash o`simlik va hayvonot dunyosi kadastri, monitoringi va nazorati bo‘yicha ko‘nikmalariga ega bo‘lishi kerak.
Fanning maqsadi, erishiladigan ta’limiy natijalari haqida qisqacha ma’lumot: Fanning maqsadi - Fanni o‘qitishdan asosiy maqsad magistr talabalarga o‘simliklar ekologik anatomiyasi fanining mazmun mohiyatini tushuntirish, turli ekologik sharoitlarda o‘simlik organlarining o‘ziga xos tuzilishi va yashash muhitiga moslashish xususiyatlari va qonuniyatlarini o‘rganishni o‘z ichiga oladi.
Bilimlar jihatidan – O‘simliklar ekologik anatomiyasining asosiy nazariy yondoshuvlari va tamoyillari; o‘simliklarning tadrijiy rivojlanishida tabiat qonuniyatlarining ahamiyati, muhit ta’siri ostida vegetativ va generativ organlarining morfologik hamda anatomik tuzilishining o‘ziga xos xususiyatlarini namoyon etishi kabi tasavvurga ega bo‘lishi; o‘simliklar morfologiyasi va anatomiyasining muhit omillari ta’siri natijasida shakllanishi, o‘sishi va rivojlanishida ekologik omillarining kompleks ta’siri ostida bo‘lishi kabi bilimlarni bilishi va ulardan foydalana olishi;
Ko‘nikmalar jihatidan – “O‘simliklar ekologik anatomiyasi” o‘quv fanini o‘zlashtirish jarayonida amalga oshiriladigan masalalar doirasida talaba: o‘simliklar ekologik anatomiyasi fanini mukammal bilishi, ushbu fanning muammolari, global iqlim о‘zgarishlari sharitida ushbu fanning nechog‘lik ahamiyati bо‘yicha ko‘nikmalariga ega bo‘lishi kerak.
Fanning maqsadi, erishiladigan ta’limiy natijalari haqida qisqacha ma’lumot: Magistr talabalarga ekologik xavflarning nazariy asoslarini, asosiy tushuncha va qonuniyatlarni, insonlarning tabiatga ta’sirining hozirgi xolati, bugungi kundagi ilmiy texnik revolyusiya va global ekologik inqirozlar sabablarini o‘rgatish hamda tabiatni muhofaza qilishga doir bilimlarni o‘rganishni o‘z ichiga oladi.
Bilimlar jihatidan – Ekologik xavflar nazariy asoslari, davlatlarning ekologik imkoniyatlari; tabiiy resurslarni tejashda milliy energiya manbalaridan foydalanish tadqiqot uslublari; tabiiy resurslarini muhofaza qilishning ilmiy-nazariy va metodologik asoslari to‘g‘risida; Dunyoning barcha shahar va sanoat hududlarida ekologik xavflarni ilmiy asosda tahlil qilishni va ularni hal qilishni, tabiatni va bioxilma-xillikni saqlash muammolarini sharhlay olish, hozirgi zamon ekologik havflarini tahlil qilish va turli ekologik ko‘rsatkichlarning ahamiyatini baholashni kabi bilimlarni bilishi va ulardan foydalana olishi.
Ko‘nikmalar jihatidan – Ekologik xavflar fani nazariy asoslarini mukammal bilishi, ushbu fanning muammolari, global iqlim о‘zgarishlari sharitida ushbu fanning nechog‘lik ahamiyati bо‘yicha ko‘nikmalariga ega bo‘lishi kerak.
Fanning maqsadi, erishiladigan ta’limiy natijalari haqida qisqacha ma’lumot: Fanning maqsadi, Talabalarga hozirgi zamonning ekologik muammolarining nazariy asoslarini, asosiy tushuncha va qonuniyatlarini, insonlarning tabiatga ta’sirining hozirgi holati, bugungi kundagi ilmiy texnik revolyutsiya va global ekologik inqirozlar sabablarini o’rgatish hamda tabiatni muhofaza qilishga doir bilimlarni amaliyotda tadbiq etish ko’nikmasini hosil qilishdan iborat.
Bilimlar jihatidan – Hozirgi zamonning ekologik muammolari nazariy asoslari. davlatlarning energetik imkoniyatlari; tabiiy resurslarni tejashda milliy energiya manbalaridan foydalanish tadkikot uslublari; tiklanadigan va kayta tiklanmaydigan energiya resurslarini muxofaza kilishning ilmiy-nazariy va metodologik asoslari tugrisida tasavvur va bilimga ega bo’lishi; Dunyoning barcha shaxar va sanoat rayonlarida ekologik muammolarni ilmiy asosda tahlil qilishni va ularni hal qilishni, tabiiy sharoitlar va muhit omillari bilan o’zaro bog’liqligini taxlil qila olish, tabiatni boshkarish va bioxilma-xillikni saklash muammolarini sharxlay olish, hozirgi zamon ekologik muammolarini taxlil qilish va turli ekologik ko’rsatkichlarning ahamiyatini baholashni bilishi va ulardan foydalana olishi;
Ko‘nikmalar jihatidan – Ekologik ob’ektlar va hodisalarni tahlil qilishning umumiytamoyillari, ekologik muammolar va ularning tahlili, antropogen omillar ta’sirida yuzaga kelgan okibatlar, bioxilma-xillikni baxolash va saklashning asosiy printsiplari va yondashuvlari asosidagi ko’nikmalariga ega bo’lishi kerak.
Fanning maqsadi, erishiladigan ta’limiy natijalari haqida qisqacha ma’lumot: Fanning maqsadi, Fanning maqsadi-tabiatdan foydalanish iqtisodiyoti fani magistrantlarda tabiiy resurslardan oqilona va samarali foydalanishning iqtisodiy asoslarini oʻrgatish, atrof-muhitga taʼsir koʻrsatuvchi faoliyatlarni iqtisodiy baholash, shuningdek tabiatdan foydalanish va tabiat muhofazasi sohasidagi davlat siyosatini amalga oshirishda iqtisodiy mexanizmlardan foydalanish boʻyicha zamonaviy bilim va koʻnikmalarni shakllantirish.
Fanni vazifalari, Tabiiy resurslardan foydalanishning iqtisodiy tamoyillari va nazariy asoslarini oʻrganish. Atrof-muhitga taʼsir etuvchi ishlab chiqarish faoliyatini iqtisodiy nuqtai nazardan tahlil qilish usullarini oʻzlashtirish. Tabiatdan foydalanishning iqtisodiy samaradorligini baholash metodlarini oʻrganish. Energiya va tabiiy resurslardan tejamkor foydalanish boʻyicha amaliy tadbirlarni ishlab chiqish koʻnikmalarini rivojlantirish. Ekologik xavfsizlik va barqaror rivojlanish konsepsiyasi doirasida iqtisodiy qarorlar qabul qilish malakasini shakllantirish.
Bilimlar jihatidan – Tabiatdan foydalanishning iqtisodiy nazariyalari va barqaror rivojlanish konsepsiyasining asosiy tamoyillarini; Tabiiy resurslardan (suv, tuproq, havo, oʻrmon, biologik xilma-xillik) oqilona foydalanishning iqtisodiy asoslarini; Atrof-muhitga taʼsir etuvchi faoliyatlarni iqtisodiy baholash metodologiyasini; Ekologik menejment tizimida iqtisodiy mexanizmlar va asboblar (soliqlar, kvotalar, subsidiyalar, jarimalar) qoʻllanilishini; Sanoat korxonalari va tashkilotlarda tabiiy va energiya resurslaridan foydalanish monitoring tizimlarini; Xalqaro va milliy tabiatdan foydalanish sohasidagi qonunchilik va meʻoriy-huquqiy hujjatlarni.
Ko‘nikmalar jihatidan – Tabiiy resurslardan foydalanish samaradorligini iqtisodiy koʻrsatkichlar asosida tahlil qilish va baholash; Sanoat korxonalari va tashkilotlarda tabiiy va energiya resurslaridan oqilona foydalanish boʻyicha tadbirlarni ishlab chiqish va tatbiq etish; Ishlab chiqarish faoliyati natijalari boʻyicha maʻlumotlarni qayta ishlash hamda iqtisodiy va ijtimoiy samaradorlikni baholash; Loyihalarning ekologik va iqtisodiy xavfsizligini baholash; Zamonaviy axborot texnologiyalari yordamida ishlab chiqarish jarayonlari monitoringini amalga oshirish; Sohaga oid matematik va imitatsion modellarni ishlab chiqish va qoʻllanish.
Fanning maqsadi, erishiladigan ta’limiy natijalari haqida qisqacha ma’lumot: Fanning maqsadi, Fanni o’qitishdan maqsad-ijtimoiy ekologiya milliy boshqaruv tizimida o’z o’rni va salohiyatiga ega bo’lgan sohasi hisoblanadi. O’z tartibga solayotgan ijyimoiy munosabatlarning kengligi, murakkabligi, xilma-xilligi va o’ziga xos xususiyatlari bilan boshqa huquq sihalaridan ajralib turadi. Ijtimoiy ekologiya-tabiat bilan jamiyat o’rtasidagi ijtimoiy munosabatlarni huquqiy omonidan tartibga solishni o‘rganadi.
Bilimlar jihatidan – Insonning tabiatdan foydalanish jarayonida tabiatga ta’sirning ortib borayotganligi va ularning oldini olish haqida tasavvurga ega bo‘lishi; Inson va tabiat o’rtasidagi munosabatlar insonning tabiatga ko’rsatadigan ta’siri va bu haqida zamonaviy bilm va ko’nikmalarni bilishi va ulardan foydalana olishi;
Ko‘nikmalar jihatidan –“Ijtimoiy ekologiya” o‘quv fanini o‘zlashtirish jarayonida amalga oshiriladigan masalalar doirasida talaba: biologik resurslardan oqilona foydalanish yo`nalishida belgilangan maqsad va vazifalarni amalga oshirish sohasidagi muammo va masalalarni tahlil etish; biologik resurslardan oqilona foydalanish faoliyati bilan bog‘liq joriy muammolarni tahlil etish va baholash o`simlik va hayvonot dunyosi kadastri, monitoringi va nazorati bo‘yicha ko‘nikmalariga ega bo‘lishi kerak.
Fanning maqsadi, erishiladigan ta’limiy natijalari haqida qisqacha ma’lumot: Fanning maqsadi, Tabiiy va sun’iy ekotizimlarning tuzilishi, tarkibi, faoliyati, barqarorligi hamda ularda kechadigan ekologik jarayonlarni o‘rganish, tirik organizmlar va atrof-muhit o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarni tahlil qilish, ekotizimlarni muhofaza qilish va ulardan oqilona foydalanishning ilmiy asoslarini shakllantirishdan iborat.
Fanning vazifasi,Ekotizimlarning tuzilishi, tarkibi va funksional xususiyatlari, tirik organizmlar va muhit omillari o‘rtasidagi o‘zaro ta’sirlarni tahlil qilish. Ekotizimlarning biologik xilma-xilligi va barqarorligini saqlash, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish hamda ekologik xavfsizlikni ta’minlashga xizmat qiluvchi bilimlarni shakllantirishdan iborat.
Bilimlar jihatidan – Biologik xilma-xillikni saqlash va ekotizimlarni muhofaza qilish tamoyillarini bilishi; Ekotizimlar ekologiyasining nazariy asoslari va asosiy tushunchalarini bilish; Ekotizimlarda energiya oqimi va moddalarning biogeokimyoviy aylanish jarayonlarini o‘rganish; Populyatsiya, biotsenoz va ekotizimlarning rivojlanish qonuniyatlari, tabiiy va antropogen omillarning ekotizimlarga ta’siri hamda ulardan foydalana olishi;
Ko‘nikmalar jihatidan – Turli darajadagi ekotizimlarni muhofaza qilish va tiklash bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqish ko‘nikmalariga ega bo‘lishi kerak.
Kompetensiyalar jihatidan - Tabiiy resurslardan oqilona foydalanish hamda ekologik xavfsizlikni ta’minlash bo‘yicha ilmiy asoslangan qarorlar qabul qilish kompetensiyalariga ega bo‘ladi.
Fanning maqsadi, erishiladigan ta’limiy natijalari haqida qisqacha ma’lumot: Fanning maqsadi, “O‘zbekiston florasi va faunasi ” fanini oʻqitishdan maqsad, talabalarga O‘zbekiston o‘simlik va hayvonot dunyosi, ularning turlar tarkibi, turli bioekologik xususiyatlari, noyob turlarni himoya qilishni chuqur oʻrganish va O‘zbekiston o‘simlik va hayvonot dunyosi haqida hozirgi zamon taʼlimotini berishdan iborat.
Bilimlar jihatidan – O‘zbekiston florasi va faunasi fanini o‘zlashtirish uchun o‘qitishning ilg‘or va zamonaviy usullaridan foydalangan holda, yangi informatsion – pedagogik texnologiyalarni tadbiq etib, talabalarda bilim, ko‘nikma va malakalar shakllanadi. Atroflicha bilim olish maqsadida, talabalarga mustaqil ish va mustaqil ta’lim beriladi. Bu fanning yutuqlarini o‘simliklar geografiyasi, zoogeografiya, ekologiya va boshqa sohalariga tadbiq etish maqsadga muvofiqdir. O‘simliklar va hayvonlarning sistematik o‘rni, morfologik va anatomik tuzilishi, biologik xususiyatlari, ko‘payishi, ekologiyasi va geografik tarqalishi haqida batafsil ma’lumotlar beriladi.
Ko‘nikmalar jihatidan – O‘zbekiston o‘simlik va hayvonot dunyosi xilma-xilligini tahlil qilish, sistematikasi, ularning tabiatdagi va inson hayotidagi ahamiyati kabi masalalar bo‘yicha ma’lumotlar berish. O‘zbekiston hududida uchrovchi o‘simlik va hayvonlarning tarqalish xususiyatlarini tahlil qilish. O‘zbekiston hududida uchrovchi o‘simlik va hayvonlarning muhofazasi bo‘yicha ma’lumotlarga ega bo‘lish.
Kompetensiyalar jihatidan - Yuksak o‘simliklar va hayvonlarning turlarini aniqlash, taksonomik tahlil qilish va biologik xilma-xillikni baholash bo‘yicha kasbiy kompetensiyalar shakllanadi. O‘zbekiston hududida uchrovchi o‘simliklar va hayvonlarning tabiatdagi va inson hayotidagi ahamiyatini o‘rganish
Fanning maqsadi, erishiladigan ta’limiy natijalari haqida qisqacha ma’lumot: Fanning maqsadi, magistrlarga yashil transformatsiya tushunchasi, uning ekologik, iqtisodiy va ijtimoiy jihatlari haqida chuqur bilim berish, O‘zbekistonda barqaror rivojlanishni ta'minlash uchun zamonaviy yashil texnologiyalar va siyosatlarni qo'llash ko'nikmalarini shakllantirish.
Bilimlar jihatidan – Yashil iqtisodiyot va barqaror rivojlanish kontseptsiyalarini bilish; Qayta tiklanadigan energiya turlarini va ularning afzalliklarini bilish; O‘zbekiston va xalqaro ekologik qonunchiligini bilish.
Ko‘nikmalar jihatidan – Ekologik izi va uglerod hisobini amalga oshirish; Yashil loyihalarni rejalash va moliyalashtirish sxemalarini tuzish; GIS va raqamli vositalardan ekologik tahlil uchun foydalanish.
Fanning maqsadi, erishiladigan ta’limiy natijalari haqida qisqacha ma’lumot: Fanning maqsadi, Magistrlarda sanoat korxonalarining milliy va xalqaro standartlarga mos me’yoriy huquqiy hujjatlar talablarga to‘liq javob bera oladigan ekologik boshqarish tizimlarini ishlab chiqish, takomillashtirish, joriy etish va boshqarish sohasida ko‘nikmalarni shakllantirish.
Bilimlar jihatidan – Korxonalarida ishlab chiqarishni ekologik me’yoriy huquqiy hujjatlarning milliy va xalqaro bazasini o‘zlashtirish. ISO 14001 xalqaro standarti o‘zlashtirish.
Ko‘nikmalar jihatidan – Ishlab chiqarish jarayonlarining ekologik jihatlari va xavf-xatarlarini, risklarni aniqlash, baholash va boshqarish ko‘nikmasiga ega bo‘lish. ichki ekologik auditni me’yoriy huquqiy hujjatlar asosida o‘tkazish, natijalarini tahlil etish va kamchiliklarni bartaraf etish ko‘nikmalarini egallash. Ekologik boshqaruv dasturlari va ishlab chiqarish ekologik nazorati rejalarini ishlab chiqish va nazorat qilishni o‘zlashtirish. Yashil iqtisodiyot tamoyillariga javob bera oladigan optimal texnologiyalarni tanlash.
Fanning maqsadi, erishiladigan ta’limiy natijalari haqida qisqacha ma’lumot: Fanning maqsadi, Magistrlarda O‘zbekiston qonunchiligi va barqaror loyihalashtirish bo‘yicha xalqaro standartlarga muvofiq xo‘jalik ob’ektlarining loyiha hujjatlari tarkibidagi atrof-muhitni muhofaza qilish bo‘limlarini ishlab chiqish, asoslash va ekspert nazoratini ta’minlash bo‘yicha kompetensiyalarni shakllantirishdan iborat.
Bilimlar jihatidan – Ekologik loyihalash bo‘yicha me’yoriy huquqiy hujjatlarning milliy va xalqaro bazasini o‘zlashtirish. Ekologik loyihalash talablari, bosqichlari, me’yorlari (ruhsat etilgan chiqarilma va tashlanma, qattiq maishiy chiqindilar, sanoat chiqindilari, sanitariya himoya mintaqasi va boshqalar) loyihasi va bayonoti tuzushni o‘rganish. Loyiha uchun kerak bo‘ladigan davlat standarti talablari bo‘yicha ekologik tadqiqotlar o‘tkazish va boshlang‘ich ma’lumotlarni to‘plash va tahlil etish bo‘yich bilimlarni o‘zlashtirish. Ekologik loyiha hujjatlari uchun milliy qonunchilik (lex.uz) va xalqaro standartlarni (ISO 14001) o‘zlashtirish.
Ko‘nikmalar jihatidan –Atrof-muhitni muhofaza qilish loyihalarini amalga oshirishda turli mutahassislar (muhandislar, iqtisodchilar, huquqshunoslar, ijtimoiy soha ishchilari va boshqalar) jalb etilgan jamoada ekolog mutaxassis ekspert bo‘lib ishlay olish ko‘nikmasi. Loyiha hujjatlarida “Atrof-muhitni muhofaza qilish” qismini ishlab chiqish yani Ruxsat etilgan tashlanma, suvga chiqariladigan chiqaril ma me’yorlari, chiqindi hosil bo‘lish limitlarini hisoblash, atmosfera havosiga sanoat tashlanmari, oqova suvlarni tozalash tizimi loyihalash ko‘nikmasi. Sanoat va maishiy chiqindilar bilan ishlash tizimlarini, jumladan chiqindi poligonlari hamda yig‘ish va saralash punktlarini loyihasini ishlab chiqish ko‘nikmasi
Fanning maqsadi, erishiladigan ta’limiy natijalari haqida qisqacha ma’lumot: Fanning maqsadi, Talabalarda yer resurslarining degradatsiyaga uchrash jarayonlari, sabablari, turlari va oqibatlari to‘g‘risida nazariy hamda amaliy bilimlarni shakllantirish, degradatsiya jarayonlarini monitoring qilish, baholash va ularning oldini olish hamda yerlarning unumdorligini tiklash bo‘yicha ko‘nikmalarni shakllantirishdan iborat.
Fanni vazifalari: Talabalarga degradatsiyaga uchragan yerlarni tiklash va rekultivatsiya qilish usullarini o‘rgatish, yer resurslaridan oqilona foydalanish va ularni asrash bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqish bo‘yicha ko‘nikma va malakalarni hosil qilish.
Fan bo‘yicha talabalarning bilim, ko‘nikma va malakalarini shakllantirishda yerlar degradatsiyasining asosiy turlari, sabablari va rivojlanish qonuniyatlarini o‘rganish va tasavvurga ega bo‘lishi kerak.
Talaba tuproq va atrof-muhit ifloslanishining asosiy manbalari, turlari va kelib chiqish sabablarini biladi; Talaba ifloslantiruvchi moddalar, ularning tuproq, suv va atmosfera komponentlariga ta’siri haqida bilimga ega bo‘ladi; Talaba tuproq va atrof-muhitni muhofaza qilish, ifloslanishning oldini olishning ekologik asoslarini biladi.
Bilimlar jihatidan – Fan jixatidan tuproq eroziyasi, cho‘llanish, sho‘rlanish, botqoqlanish va ifloslanish jarayonlarining xususiyatlarini haqida tasavvurga ega bo‘lishi kerak. Ekologik metodlardan foydalanib degradatsiyaga uchragan yerlarni tiklash va rekultivatsiya qilishning ilmiy asoslarni bilishi lozim; Tabiatdan foydalanish, yer resurslarini muhofaza qilish va ulardan oqilona foydalanish tamoyillari hamda ko‘nikmalariga ega bo‘lishi.
Ko‘nikmalar jihatidan – Fanni o‘zlashtirish natijasida talabalar yerlar degradatsiyasi jarayonlarini aniqlash, baholash va ularni tahlil qilish, yerlarning ekologik holatini monitoring qilish, degradatsiyaga uchragan yerlarni tiklash hamda yer resurslarini muhofaza qilish va ulardan oqilona foydalanish yuzasidan amaliy ko‘nikmalarga ega bo‘lishi kerak.
Kompetensiyalar jihatidan - Fanni o‘rganish natijasida talabalar yer resurslarining ekologik holatini baholash, degradatsiya jarayonlarini aniqlash hamda ularni tahlil qilish, zamonaviy monitoring va geoinformatsion texnologiyalardan samarali foydalanish, yer resurslarini muhofaza qilish va barqaror boshqarish sohasida kasbiy kompetensiyalarga ega bo‘lishi kerak.
Fanning maqsadi, erishiladigan ta’limiy natijalari haqida qisqacha ma’lumot: Fanning maqsadi, Talabalarga tuproq va atrof-muhit ifloslanishining sabablari, oqibatlari, ekologik ta’siri hamda ularni oldini olish va bartaraf etish usullari haqida bilim berish, atrof-muhitni muhofaza qilish va ekologik xavfsizlikni ta’minlash ko‘nikmalarini shakllantirish.
Bilimlar jihatidan – Talaba tuproq va atrof-muhit ifloslanishining asosiy manbalari, turlari va kelib chiqish sabablarini biladi; Talaba ifloslantiruvchi moddalar, ularning tuproq, suv va atmosfera komponentlariga ta’siri haqida bilimga ega bo‘ladi; Talaba tuproq va atrof-muhitni muhofaza qilish, ifloslanishning oldini olishning ekologik asoslarini biladi.
Ko‘nikmalar jihatidan – Tuproq va atrof-muhit holatini baholash, ifloslanish darajasini aniqlash va tahlil qilish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi. Ekologik monitoring natijalaridan foydalanish, ifloslanish manbalarini aniqlash va baholashni amalga oshira oladi. Tuproq va atrof-muhit ifloslanishini kamaytirish hamda muhofaza qilish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
Fanning maqsadi, erishiladigan ta’limiy natijalari haqida qisqacha ma’lumot: Fanning maqsadi, ekotoksikologik tadqiqotlar dasturini ishlab chiqish, atrof-muhitga tushayotgan toksik moddalarning ekologik tizimlarga ta’sirini ilmiy asosda tahlil qilish hamda nazariya va amaliyot birligini ta’minlash ko‘nikmalarini shakllantirishdan iborat. Fan bo‘lajak magistrlarni ekotoksikologiyaning asosiy qonuniyatlari, ifloslantiruvchi moddalarning tabiatda tarqalishi, bioakkumulyatsiya va biomagnifikatsiya jarayonlari hamda ularning tirik organizmlarga ta’siri bilan tanishtiradi.
Bilimlar jihatidan – Talabalar ekotoksikologiyaning nazariy asoslarini, ya’ni atrof-muhitga tushayotgan toksik moddalarning tabiati, ularning manbalari va ekologik tizimlarga ta’sir mexanizmlarini bilishi zarur. Shu jumladan, toksikantlar (og‘ir metallar, pestitsidlar, neft mahsulotlari va boshqa ifloslantiruvchilar)ning xossalari va ularning tabiatda aylanish jarayonlarini tushunishi kerak; talabalar toksik moddalarning tuproq, suv va havoda tarqalishi, ularning organizmlarda to‘planishi (bioakkumulyatsiya) va oziq zanjiri bo‘ylab kuchayishi (biomagnifikatsiya) jarayonlarini bilishi lozim. Ular bu moddalarning o‘simliklar, hayvonlar va inson salomatligiga o‘tkir va surunkali ta’sirlarini ham anglay olishi. Fan doirasida talabalar ekotoksikologik baholash usullarini-bioindikatsiya, biomonitoring, laboratoriya tajribalari va ekologik monitoring tizimlarini bilishi, shuningdek ekologik xavf darajasini aniqlash bo‘yicha umumiy tasavvurga ega bo‘lishi zarur.
Ko‘nikmalar jihatidan – Talaba atrof-muhitda toksik moddalarning (og‘ir metallar, pestitsidlar, neft mahsulotlari va boshqalar) mavjudligini aniqlash va ularning ta’sirini tahlil qilish ko‘nikmasini egallashi zarur. U tuproq, suv va havo namunalarini olish, ularni laboratoriya sharoitida tahlil qilish usullarini bilishi va amalda qo‘llay olishi kerak. U ekologik ma’lumotlarni tahlil qilish, statistik ishlov berish va natijalarni ilmiy xulosaga aylantirish, shuningdek ekologik xavf darajasini baholash va ifloslanish oqibatlarini prognoz qilish ko‘nikmalariga ega bo‘ladi.
Fanning maqsadi, erishiladigan ta’limiy natijalari haqida qisqacha ma’lumot: Fanning maqsadi, Talabalarga hasharotlarning tabiatda tarqalishi, o‘rni yashash muhiti bilan o‘zaro munosabatlari, ularning populyatsiya va biotsenozlardagi ekologik xususiyatlari, xilma-xilligi hamda ekotizimlar barqarorligini ta’minlashdagi ahamiyati to‘g‘risida nazariy va amaliy bilimlarni shakllantirishdan iborat. Fan yuzasidan talabalr hasharotlarning foydali va zararli turlarini aniqlash, ularning ekologik holatini baholash, monitoring qilish va bioxilma-xillikni muhofaza qilish bo‘yicha ko‘nikmalarni rivojlantirishdan iborat. Fanni vazifalari: hasharotlarning ekologik xususiyatlari, yashash muhiti bilan o‘zaro munosabatlari, ularning populyatsion dinamikasi, ekotizimlardagi ahamiyati va bioxilma-xillikni saqlashdagi rolini o‘rganish hamda ularni ekologik monitoring qilish usullarini o‘rgatishdan iborat.
Bilimlar jihatidan – Talabalar hasharotlar ekologiyasi fanining mazmuni, predmeti va asosiy tadqiqot yo‘nalishlarini bilish. Abiotik omillar harorat, namlik, yorug‘lik, suv va tuproqning hasharotlar hayot faoliyatiga ta’sirini tushunish. Inson omillar hamda iqlim o‘zgarishining hasharotlar ekologiyasiga ta’siri haqida bilimga ega bo‘lish.
Ko‘nikmalar jihatidan – Talabalar hasharotlarni dala va laboratoriya sharoitida yig‘ish, aniqlash va tasniflash ko‘nikmalarini egallash. Hasharotlarning yashash muhitini tahlil qilish va ekologik jihatdan tavsiflash, populyatsiyasi sonini hisoblash va statistik tahlil qilish. Hasharotlar ekologiyasiga oid natijalarni tahlil qilish, turlarini aniqlash va ekologik holatni baholash.
