Iqtisodchi, tadqiqotchi-pedagog
Dastur maqsadi: iqtisodiyot sohasida chuqur nazariy bilim, ilmiy-tadqiqot salohiyati va amaliy boshqaruv ko‘nikmalariga ega bo‘lgan yuqori malakali mutaxassislarni tayyorlashdan iborat. Ushbu mutaxassislik 2 yillik magistratura bosqichida amalga oshiriladi va iqtisodiyotning davlat hamda xususiy sektorida faoliyat yuritishga tayyor kadrlarni yetishtirishni ko‘zlaydi.
Diplom nomi
Magistr
Mutaxassislik
Jami kreditlar
120/3600 soat
Davomiyligi
2 yil
O'qish narxi
Mahalliy talabalar uchun — 14 400 000 UZS
Xorijlik talabalar uchun — 11800 USD
Dasturning ta’limiy natijalari/kompetensiyalar: 70410102 – Iqtisodiyot magistratura mutaxassisligi ta’lim dasturining asosiy vazifasi zamonaviy iqtisodiy jarayonlarni chuqur anglay oladigan, iqtisodiy muammolarni ilmiy asosda tahlil qiladigan, strategik qarorlar ishlab chiqish va amaliy faoliyatda qo‘llash qobiliyatiga ega bo‘lgan yuqori malakali iqtisodchi mutaxassislarni tayyorlashdan iborat.
Mazkur ta’lim dasturini o‘zlashtirish jarayonida magistrantlarda iqtisodiyot nazariyasi, makro va mikroiqtisodiy tahlil, ekonometrik modellashtirish, moliyaviy boshqaruv, korporativ rivojlanish, hududiy iqtisodiyot va strategik boshqaruv yo‘nalishlarida chuqur kasbiy kompetensiyalar shakllanadi.
Kasbiy faoliyat sohalari (Qaysi sohalarda ishlashi mumkin): 70410102 – Iqtisodiyot magistratura mutaxassisligi bitiruvchisi iqtisodiy jarayonlarni tahlil qilish, strategik rivojlanish yo‘nalishlarini
belgilash, moliyaviy va boshqaruv qarorlarini ishlab chiqish hamda ilmiy-tadqiqot faoliyatini amalga oshirish kompetensiyalariga ega bo‘lgan mutaxassis hisoblanadi. Ushbu mutaxassislik egalarining kasbiy faoliyat sohasi davlat sektori, xususiy biznes, ilmiy-ta’lim tizimi va moliyaviy-iqtisodiy tashkilotlarni qamrab oladi.
Kasbiy faoliyat obyektlari: (Qaysi tashkilotlarda ishlashi mumkin): 70410102 – Iqtisodiyot magistratura mutaxassisligi bitiruvchilarining kasbiy faoliyat obyektlari keng qamrovli bo‘lib, ular davlat boshqaruvi organlari, korxonalar, korporatsiyalar, ilmiy-tadqiqot institutlari, oliy ta’lim muassasalari, moliya tashkilotlari, konsalting kompaniyalari hamda tadbirkorlik subyektlarida faoliyat yuritishlari mumkin.
Mazkur mutaxassislik bo‘yicha tayyorlangan mutaxassislar iqtisodiy jarayonlarni tahlil qilish, rivojlanish strategiyalarini ishlab chiqish, boshqaruv qarorlarini asoslash va iqtisodiyotning barqaror rivojlanishini ta’minlashga xizmat qiluvchi professional faoliyatni amalga oshirishga tayyorlanadi.
MUTAXASSISLIK FANLARI BO‘YICHA O‘QUV JARAYONI SHARHI
I Semestr. Ushbu bosqich bo‘lajak iqtisodchilar uchun mustahkam nazariy poydevor yaratishni maqsad qiladi. Unda "Ilmiy tadqiqot metodologiyasi" fani magistrantlarni ilmiy izlanish madaniyatiga o‘rgatadi, ularda tanqidiy va analitik fikrlashni rivojlantiradi hamda iqtisodiy muammolarni ilmiy asosda o‘rganish va samarali yechimlar ishlab chiqish qobiliyatini shakllantiradi. Natijada bitiruvchilar nafaqat magistrlik dissertatsiyasini muvaffaqiyatli tayyorlashga, balki ilmiy-tadqiqot muassasalari, oliy ta'lim tashkilotlari, davlat boshqaruvi organlari va xususiy sektorda ilmiy-tahliliy faoliyat olib borishga ham tayyor bo‘ladilar.
Maxsus fanlarni oʻqitish metodikasi fani esa iqtisodiyot magistratura mutaxassisligida pedagogik tayyorgarlikni shakllantiruvchi muhim fanlardan biri hisoblanadi. Ushbu fan magistrantlarni nafaqat iqtisodiyot sohasida yetuk mutaxassis sifatida, balki oliy ta'lim muassasalarida iqtisodiy fanlarni zamonaviy pedagogik yondashuvlar asosida o‘qita oladigan malakali pedagog sifatida tayyorlashni maqsad qiladi. Fan davomida magistrantlar iqtisodiy fanlarni o‘qitishning ilmiy-metodik asoslari, zamonaviy ta'lim texnologiyalari, interfaol metodlar, axborot-kommunikatsiya vositalaridan samarali foydalanish hamda ta'lim jarayonini loyihalash bo‘yicha zarur bilim va amaliy ko‘nikmalarni egallaydilar.
"Mikroiqtisodiyot–2" fani magistratura bosqichida iqtisodiyot yo‘nalishida tahsil olayotgan talabalar uchun fundamental mutaxassislik fanlaridan biri hisoblanadi. Ushbu fan bakalavriat bosqichida o‘rganilgan mikroiqtisodiyot nazariyasini yanada chuqurlashtiradi hamda zamonaviy iqtisodiy muammolarni mikroiqtisodiy yondashuv asosida tahlil qilish ko‘nikmalarini rivojlantiradi. Fanning asosiy maqsadi magistrantlarda iste'molchilar, ishlab chiqaruvchilar va bozor ishtirokchilarining iqtisodiy xatti-harakatlarini ilmiy asosda tahlil qilish, resurslardan samarali foydalanish, bozor muvozanatini baholash hamda iqtisodiy qarorlarni matematik modellar yordamida asoslash kompetensiyalarini shakllantirishdan iborat.
"Makroiqtisodiyot–2" fani iqtisodiyot magistratura mutaxassisligining asosiy mutaxassislik fanlaridan biri bo‘lib, magistrantlarga milliy iqtisodiyotda yuz berayotgan makroiqtisodiy jarayonlarni chuqur tahlil qilish, ularning o‘zaro bog‘liqligini tushunish va iqtisodiy siyosatning natijalarini ilmiy asosda baholash imkonini beradi. Mazkur fan bakalavriat bosqichida o‘zlashtirilgan makroiqtisodiyot bilimlarini yanada rivojlantirib, zamonaviy iqtisodiy nazariyalar hamda amaliy tahlil usullarini o‘rgatishga qaratilgan. Fan magistrantlarda mamlakat iqtisodiyotining rivojlanish qonuniyatlarini chuqur anglash, makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarni tahlil qilish, iqtisodiy o‘sishni ta'minlovchi omillarni baholash va davlat tomonidan olib borilayotgan iqtisodiy siyosat samaradorligini ilmiy asosda tahlil qilish kompetensiyalarini shakllantirishni ko‘zlaydi. Shuningdek, magistrantlar iqtisodiy modellar yordamida prognozlar tuzish va strategik qarorlar ishlab chiqishni ham o‘rganadilar.
Mazkur fanlar majmuasi orqali talabalar iqtisodiy jarayonlarni chuqur tahlil qilish, ilmiy izlanish olib borish, iqtisodiy nazariyalarni amaliy muammolar bilan bog‘lash, ta’lim jarayonini samarali tashkil etish va zamonaviy iqtisodiy qarorlarni ishlab chiqish bo‘yicha zarur bilim hamda ko‘nikmalarga ega bo‘ladilar.
II Semestr. Ikkinchi semestrda ta’lim jarayoni yanada tahliliy tus oladi.
Ushbu semestrda o‘tiladigan fanlarni o‘zlashtirish natijasida talabalar iqtisodiy jarayonlarni ilmiy asosda tahlil qilish, real iqtisodiy muammolarni aniqlash, amaliy yechimlar ishlab chiqish hamda strategik rivojlanish yo‘nalishlarini belgilash kompetensiyalariga ega bo‘ladilar.
"Ekonometrika–2" fani iqtisodiyot magistratura mutaxassisligining muhim mutaxassislik fanlaridan biri bo‘lib, magistrantlarda iqtisodiy jarayonlarni statistik ma'lumotlar va matematik modellar asosida chuqur tahlil qilish ko‘nikmalarini rivojlantirishga xizmat qiladi. Fan iqtisodiy nazariya, matematika va statistikani yagona tizimga birlashtirib, real iqtisodiy muammolarni ilmiy asosda o‘rganish imkonini beradi. Asosiy e'tibor regressiya modellarini qurish, baholash, tekshirish va ulardan prognozlash hamda boshqaruv qarorlarini qabul qilishda foydalanishga qaratiladi. Mazkur fan magistrantlarda iqtisodiy hodisalar o‘rtasidagi bog‘liqliklarni aniqlash, ekonometrik modellarni yaratish, ularning sifatini baholash va amaliy iqtisodiy tahlilda qo‘llash bo‘yicha zamonaviy bilim va ko‘nikmalarni shakllantiradi. Talabalar ma'lumotlar asosida ilmiy xulosalar chiqarish, iqtisodiy ko‘rsatkichlarni prognoz qilish hamda qarorlar qabul qilishda ekonometrik usullardan foydalanishni o‘rganadilar.
Ishlab chiqarishni tashkil etish fani esa iqtisodiyot magistratura mutaxassisligining muhim mutaxassislik fanlaridan biri bo‘lib, magistrantlarga korxonalarda ishlab chiqarish jarayonlarini ilmiy asosda tashkil etish, mavjud resurslardan samarali foydalanish hamda ishlab chiqarish samaradorligini oshirish usullarini o‘rgatadi. Fan ishlab chiqarish iqtisodiyoti, menejment, logistika va innovatsion boshqaruv elementlarini o‘zaro bog‘lagan holda korxona faoliyatini kompleks tahlil qilish imkonini beradi. Fanni o‘rganish jarayonida talabalar ishlab chiqarish tizimlarini rejalashtirish, muvofiqlashtirish va nazorat qilish bo‘yicha zamonaviy yondashuvlarni egallaydilar. Fan magistrantlarda ishlab chiqarish tizimlarini samarali tashkil etish, mehnat, moddiy va moliyaviy resurslardan oqilona foydalanish, korxona faoliyatining iqtisodiy natijalarini yaxshilash hamda raqobatbardosh mahsulot ishlab chiqarishga qaratilgan boshqaruv qarorlarini ishlab chiqish kompetensiyalarini shakllantirishni maqsad qiladi.
“Empirik iqtisodiyot” fani iqtisodiy nazariyalarni real hayot ma'lumotlari asosida tekshirish va iqtisodiy hodisalarni dalillarga tayangan holda tahlil qilishni o‘rgatuvchi muhim mutaxassislik fanidir. Ushbu fan magistrantlarda iqtisodiy jarayonlarni faqat nazariy jihatdan emas, balki statistik ma'lumotlar, kuzatuvlar va amaliy tadqiqotlar asosida baholash ko‘nikmalarini rivojlantiradi. Natijada talabalar iqtisodiy muammolarni ilmiy dalillar asosida tahlil qilish, asoslangan xulosalar chiqarish va amaliy tavsiyalar ishlab chiqish malakasiga ega bo‘ladilar. Fanning asosiy maqsadi magistrantlarga iqtisodiy nazariyalarni empirik ma'lumotlar yordamida sinash, ma'lumotlarni yig‘ish va qayta ishlash, zamonaviy statistik hamda ekonometrik usullardan foydalanish, iqtisodiy jarayonlarning sabab-oqibat bog‘liqligini aniqlash va ilmiy asoslangan iqtisodiy qarorlar qabul qilish usullarini o‘rgatishdan iborat.
Korporativ moliya strategiyasi fani esa "Korporativ moliya strategiyasi" fani iqtisodiyot magistratura mutaxassisligining muhim mutaxassislik fanlaridan biri bo‘lib, magistrantlarda korxonalarning uzoq muddatli moliyaviy rivojlanishini rejalashtirish, kapitalni samarali boshqarish va investitsion qarorlarni ilmiy asosda qabul qilish bo‘yicha bilim hamda ko‘nikmalarni shakllantirishga xizmat qiladi. Ushbu fan korporativ boshqaruv, investitsiya tahlili, moliyaviy menejment va strategik rejalashtirish yo‘nalishlarini o‘zaro bog‘lab, korxonaning bozor qiymatini oshirishga qaratilgan zamonaviy yondashuvlarni o‘rgatadi. Mazkur fan magistrantlarga korporativ moliya sohasida strategik qarorlar qabul qilish tamoyillarini, moliyaviy resurslarni shakllantirish va ulardan samarali foydalanish usullarini, investitsiya loyihalarini baholash hamda korxonaning moliyaviy barqarorligini ta'minlash mexanizmlarini o‘rgatishni maqsad qiladi. Fan yakunida talabalar moliyaviy strategiyalarni ishlab chiqish va ularni amaliyotda qo‘llash kompetensiyalariga ega bo‘ladilar.
“Sanoat klasterlari” fani zamonaviy iqtisodiyot sharoitida hududiy va tarmoq rivojlanishini ta’minlash, korxonalar o‘rtasidagi kooperatsion aloqalarni kuchaytirish hamda raqobatbardosh ishlab chiqarish tizimlarini shakllantirish masalalarini o‘rgatuvchi muhim fanlardan biridir. Mazkur fan orqali magistrantlar sanoat klasterlarining shakllanish tamoyillari, ularning iqtisodiy samaradorligi, boshqaruv mexanizmlari va innovatsion rivojlanishdagi o‘rnini o‘rganadilar.
Bugungi iqtisodiyotda alohida korxonalarning faoliyati bilan bir qatorda, korxonalar, ilmiy tashkilotlar, ta’lim muassasalari va davlat institutlarining o‘zaro hamkorligi asosida shakllangan tizimlar katta ahamiyat kasb etmoqda. Ana shunday tizimlardan biri sanoat klasterlari hisoblanadi. Ushbu fan magistrantlarda ishlab chiqarish zanjirlarini tahlil qilish, hududiy iqtisodiy rivojlanish omillarini baholash va klaster asosida strategiyalar ishlab chiqish ko‘nikmalarini shakllantiradi. “Sanoat klasterlari” fanining asosiy maqsadi magistrantlarga sanoat klasterlarini tashkil etish, rivojlantirish va boshqarishning nazariy hamda amaliy asoslarini o‘rgatishdan iborat.
Fan davomida talabalar: sanoat klasterlarining iqtisodiy mohiyatini tushunish; klaster tizimlarining shakllanish omillarini aniqlash; hududiy sanoat rivojlanishini tahlil qilish; korxonalar o‘rtasidagi hamkorlik mexanizmlarini o‘rganish; innovatsion va investitsion rivojlanish strategiyalarini ishlab chiqish bo‘yicha bilim va ko‘nikmalarga ega bo‘ladilar.
“Rivojlanish siyosati asoslari” fani iqtisodiyot magistratura mutaxassisligida mamlakatlar, hududlar va iqtisodiy tizimlarning uzoq muddatli rivojlanish jarayonlarini o‘rganishga qaratilgan muhim fanlardan biridir. Ushbu fan orqali magistrantlar iqtisodiy o‘sish va rivojlanish o‘rtasidagi farqlarni, davlatning iqtisodiy taraqqiyotdagi rolini, ijtimoiy-iqtisodiy siyosatlarni shakllantirish tamoyillarini hamda barqaror rivojlanish mexanizmlarini chuqur o‘rganadilar.
Rivojlanish siyosati nafaqat ishlab chiqarish hajmini oshirish, balki aholi farovonligini yaxshilash, iqtisodiy tenglikni ta’minlash, inson kapitalini rivojlantirish, innovatsiyalarni qo‘llab-quvvatlash va mamlakatning raqobatbardoshligini oshirishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlar tizimidir.
Mazkur fan magistrantlarda iqtisodiy jarayonlarni tizimli tahlil qilish, mavjud muammolarni aniqlash va rivojlanish strategiyalarini ishlab chiqish bo‘yicha zarur bilim va ko‘nikmalarni shakllantiradi.
Fanning asosiy maqsadi magistrantlarga zamonaviy rivojlanish nazariyalari, iqtisodiy siyosatni ishlab chiqish tamoyillari va davlatning ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotdagi o‘rnini tushuntirishdan iborat. Fan davomida talabalar: iqtisodiy rivojlanishning nazariy asoslarini; rivojlanish siyosatini shakllantirish mexanizmlarini; davlat iqtisodiy siyosatining yo‘nalishlarini; hududiy va tarmoq rivojlanish strategiyalarini; barqaror rivojlanish tamoyillarini; rivojlanish dasturlarini baholash usullarini o‘rganadilar.
III Semestr. Uchinchi semestrda o‘quv dasturi raqamli tahlil va aniq modellar bilan ishlashga o‘tadi. Ushbu semestrda o’tiladigan o‘qitiladigan fanlar majmuasi magistrantlarda iqtisodiy jarayonlarni strategik boshqarish, moliyaviy resurslardan samarali foydalanish, korxonalar va hududlarning rivojlanish yo‘nalishlarini belgilash hamda iqtisodiy xavfsizlikni ta’minlash bo‘yicha zamonaviy bilim va amaliy kompetensiyalarni shakllantirishga xizmat qiladi. Ushbu fanlarni o‘zlashtirish natijasida talabalar davlat moliyasi, korporativ boshqaruv, strategik menejment, hududiy rivojlanish, bozor mexanizmlari va iqtisodiy xavfsizlik sohalarida mustaqil tahlil qilish, ilmiy asoslangan qarorlar qabul qilish hamda amaliy takliflar ishlab chiqish qobiliyatiga ega bo‘ladilar.
Ushbu fanlardan “Davlat qarzlarini boshqarish” fani zamonaviy davlat moliyasi tizimining muhim yo‘nalishlaridan birini o‘rgatuvchi fan hisoblanadi. Ushbu fan orqali magistrantlar davlat qarzining iqtisodiy mohiyati, uning shakllanish sabablari, mamlakat moliyaviy barqarorligiga ta’siri hamda qarz majburiyatlarini samarali boshqarish mexanizmlarini o‘rganadilar. Bozor iqtisodiyoti sharoitida davlatlar iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantirish, infratuzilmaviy loyihalarni moliyalashtirish, ijtimoiy dasturlarni amalga oshirish yoki budjet taqchilligini qoplash maqsadida qarz mablag‘laridan foydalanishi mumkin. Biroq davlat qarzining haddan tashqari oshib ketishi moliyaviy xavflarni yuzaga keltirishi mumkin. Shu sababli davlat qarzlarini oqilona boshqarish iqtisodiy siyosatning muhim tarkibiy qismi hisoblanadi.Mazkur fan magistrantlarda davlat qarzi bilan bog‘liq jarayonlarni tahlil qilish, qarz siyosatini baholash va samarali boshqaruv qarorlarini ishlab chiqish bo‘yicha zarur bilim va ko‘nikmalarni shakllantiradi.
“Davlat qarzlarini boshqarish” fanining asosiy maqsadi magistrantlarga davlat qarzini shakllantirish, boshqarish, nazorat qilish va optimallashtirishning nazariy hamda amaliy asoslarini o‘rgatishdan iborat. Fan davomida talabalar:davlat qarzining iqtisodiy mohiyatini; ichki va tashqi qarzlarning xususiyatlarini; davlat qarzini boshqarish tamoyillarini; qarz yukining iqtisodiy oqibatlarini; davlat qarz strategiyasini ishlab chiqish usullarini; qarz xavflarini baholash mexanizmlarini o‘rganadilar.
“Moliyaviy menejment” fani korxona va tashkilotlarning moliyaviy resurslarini samarali boshqarish, moliyaviy qarorlarni asoslash hamda xo‘jalik yurituvchi subyektlarning barqaror rivojlanishini ta’minlash masalalarini o‘rgatuvchi muhim fanlardan biridir.
Bozor iqtisodiyoti sharoitida har qanday korxonaning muvaffaqiyati nafaqat ishlab chiqarish imkoniyatlariga, balki moliyaviy resurslardan qanchalik oqilona foydalanishiga ham bog‘liq. Korxonada mablag‘larni shakllantirish, investitsiyalarni tanlash, xarajatlarni boshqarish, foydani taqsimlash va moliyaviy xavflarni kamaytirish kabi jarayonlar samarali moliyaviy menejment orqali amalga oshiriladi.
Mazkur fan magistrantlarda korxona moliyasini strategik boshqarish, moliyaviy tahlil qilish va kelajakdagi rivojlanish yo‘nalishlarini belgilash bo‘yicha zarur nazariy hamda amaliy bilimlarni shakllantiradi.
“Moliyaviy menejment” fanining asosiy maqsadi magistrantlarga moliyaviy boshqaruvning zamonaviy usullarini o‘rgatish, korxona moliyaviy faoliyatini tahlil qilish va samarali moliyaviy qarorlar qabul qilish ko‘nikmalarini shakllantirishdan iborat.Fan davomida talabalar: moliyaviy menejmentning nazariy asoslarini; korxona moliyaviy strategiyasini ishlab chiqishni; kapitalni boshqarish usullarini; investitsion qarorlarni baholashni; moliyaviy xavflarni boshqarishni; korxonaning bozor qiymatini oshirish mexanizmlarini o‘rganadilar.
“Davlatning iqtisodiy xavfsizligi” fani mamlakat iqtisodiy tizimining barqaror ishlashi, milliy manfaatlarning iqtisodiy sohada himoya qilinishi hamda turli ichki va tashqi tahdidlarga qarshi samarali choralarni ishlab chiqish masalalarini o‘rgatuvchi muhim fanlardan biridir.
Bugungi globallashuv sharoitida davlatlar o‘rtasidagi iqtisodiy aloqalar kuchayib borayotgan bir paytda mamlakat iqtisodiyotining tashqi ta’sirlarga chidamliligi, strategik resurslardan oqilona foydalanish, moliyaviy barqarorlikni ta’minlash va iqtisodiy mustaqillikni saqlash masalalari dolzarb ahamiyat kasb etmoqda.
Mazkur fan orqali magistrantlar iqtisodiy xavfsizlik tushunchasi, uning tarkibiy qismlari, baholash mezonlari, yuzaga keluvchi tahdidlar va ularni kamaytirish mexanizmlarini chuqur o‘rganadilar.
“Davlatning iqtisodiy xavfsizligi” fanining asosiy maqsadi magistrantlarga davlat iqtisodiy xavfsizligini ta’minlashning nazariy asoslari, tahliliy usullari va amaliy mexanizmlarini o‘rgatishdan iborat. Fan davomida talabalar: iqtisodiy xavfsizlikning mohiyatini; davlat iqtisodiy manfaatlarini himoya qilish yo‘llarini; iqtisodiy tahdidlarni aniqlash va baholash usullarini; iqtisodiy xavfsizlik ko‘rsatkichlarini; davlatning iqtisodiy xavfsizlik siyosatini; iqtisodiy barqarorlikni ta’minlash mexanizmlarini o‘rganadilar.
“Korporativ boshqaruv” fani zamonaviy bozor iqtisodiyoti sharoitida korxonalar, aksiyadorlik jamiyatlari va yirik biznes tuzilmalarini samarali boshqarish tamoyillarini o‘rgatuvchi muhim fanlardan biridir. Bugungi iqtisodiyotda korxonalarning raqobatbardoshligi nafaqat ishlab chiqarish hajmi yoki moliyaviy imkoniyatlariga, balki boshqaruv tizimining qanchalik samarali tashkil etilganiga ham bog‘liq. Korporativ boshqaruv tizimi mulkdorlar, rahbariyat, investorlar va boshqa manfaatdor tomonlar o‘rtasidagi munosabatlarni tartibga solish, strategik qarorlarni qabul qilish va korxona qiymatini oshirishga xizmat qiladi. Mazkur fan orqali magistrantlar korporativ boshqaruvning nazariy asoslari, boshqaruv organlarining vazifalari, aksiyadorlar huquqlarini himoya qilish mexanizmlari, strategik boshqaruv va zamonaviy biznes modellarini o‘rganadilar.
“Korporativ boshqaruv” fanining asosiy maqsadi magistrantlarda korporativ tuzilmalarni samarali boshqarish, manfaatdor tomonlar o‘rtasidagi munosabatlarni muvofiqlashtirish hamda korxonaning uzoq muddatli rivojlanish strategiyasini ishlab chiqish bo‘yicha bilim va ko‘nikmalarni shakllantirishdan iborat. Fan davomida talabalar: korporativ boshqaruv mohiyati va tamoyillarini; aksiyadorlik jamiyatlarini boshqarish mexanizmlarini; kuzatuv kengashi va ijro organlari faoliyatini; korporativ strategiyalarni ishlab chiqishni; korporativ nazorat va audit tizimini; manfaatdor tomonlar bilan munosabatlarni boshqarishni o‘rganadilar.
“Raqobat strategiyasi” fani zamonaviy bozor iqtisodiyoti sharoitida korxonalar va tashkilotlarning raqobat ustunligini shakllantirish, uni saqlab qolish hamda rivojlantirish yo‘llarini o‘rgatuvchi muhim fanlardan biridir. Bugungi kunda bozorlar globallashuvi, texnologik o‘zgarishlar va iste’molchilar talabining tez yangilanib borishi sharoitida korxonalarning muvaffaqiyati faqat mahsulot ishlab chiqarish bilan emas, balki to‘g‘ri tanlangan raqobat strategiyasiga ham bog‘liq. Korxona bozorda qanday pozitsiyani egallashi, raqiblardan qanday farqlanishi, xaridorlar uchun qanday qiymat yaratishi va uzoq muddatli ustunlikka qanday erishishi ushbu fan doirasida o‘rganiladi.
Mazkur fan magistrantlarda bozor muhitini strategik tahlil qilish, raqobat omillarini aniqlash, korxonaning strategik yo‘nalishlarini ishlab chiqish hamda boshqaruv qarorlarini asoslash ko‘nikmalarini shakllantiradi.“Raqobat strategiyasi” fanining asosiy maqsadi magistrantlarga korxonalarning raqobat muhitidagi faoliyatini tahlil qilish, samarali raqobat strategiyalarini ishlab chiqish va ularni amaliyotga tatbiq etish bo‘yicha nazariy hamda amaliy bilimlarni berishdan iborat. Fan davomida talabalar: raqobat tushunchasi va uning iqtisodiy mohiyatini; raqobat muhitini tahlil qilish usullarini; korxonaning raqobat ustunligini shakllantirish mexanizmlarini; strategik boshqaruv tamoyillarini; bozor pozitsiyasini mustahkamlash yo‘llarini; innovatsion va marketing strategiyalarini o‘rganadilar.
“Korxonalarni rivojlantirish strategiyasi” fani zamonaviy iqtisodiyot sharoitida korxonalarning barqaror o‘sishini ta’minlash, ularning ichki imkoniyatlaridan samarali foydalanish va tashqi bozor muhitidagi o‘zgarishlarga moslashish strategiyalarini ishlab chiqish masalalarini o‘rgatuvchi muhim fanlardan biridir.Bozor iqtisodiyoti sharoitida korxonalar doimiy ravishda yangi raqobatchilar, texnologik o‘zgarishlar, iste’molchilar talabining yangilanishi va iqtisodiy muhitdagi noaniqliklar bilan yuzlashadi. Shu sababli korxonalar faqat joriy faoliyatni boshqarish bilan cheklanib qolmasdan, balki kelajakdagi rivojlanish yo‘nalishlarini oldindan belgilashi zarur.Mazkur fan orqali magistrantlar korxonani strategik rivojlantirish tamoyillari, rivojlanish dasturlarini ishlab chiqish, investitsion va innovatsion faoliyatni boshqarish, korxonaning raqobatbardoshligini oshirish usullarini o‘rganadilar.
“Korxonalarni rivojlantirish strategiyasi” fanining asosiy maqsadi magistrantlarda korxonaning uzoq muddatli rivojlanish yo‘nalishlarini belgilash, strategik rejalashtirish va samarali boshqaruv qarorlarini ishlab chiqish bo‘yicha nazariy hamda amaliy bilimlarni shakllantirishdan iborat. Fan davomida talabalar: korxona rivojlanish strategiyasining mohiyatini; strategik boshqaruv tamoyillarini; korxonaning ichki va tashqi muhitini tahlil qilish usullarini; rivojlanish strategiyalarini ishlab chiqishni; innovatsion va investitsion rivojlanish yo‘nalishlarini; korxonaning uzoq muddatli raqobatbardoshligini ta’minlash mexanizmlarini o‘rganadilar.
“Mahalliy va mintaqaviy rivojlanish iqtisodiyoti” fani hududlar iqtisodiy taraqqiyotining nazariy asoslari, mahalliy xo‘jalik tizimlarining rivojlanish xususiyatlari, hududiy iqtisodiy siyosatni shakllantirish hamda mintaqalar o‘rtasidagi iqtisodiy tafovutlarni kamaytirish masalalarini o‘rgatuvchi muhim fanlardan biridir. Bugungi kunda mamlakat iqtisodiyotining barqaror rivojlanishi ko‘p jihatdan hududlarning iqtisodiy salohiyatidan samarali foydalanishga bog‘liq. Har bir viloyat, tuman yoki hudud o‘zining tabiiy resurslari, mehnat salohiyati, ishlab chiqarish imkoniyatlari, infratuzilmasi va investitsion jozibadorligi bilan farqlanadi. Shu sababli hududlarning o‘ziga xos xususiyatlarini hisobga olgan holda rivojlanish strategiyalarini ishlab chiqish muhim ahamiyat kasb etadi. Mazkur fan magistrantlarda hududiy iqtisodiy jarayonlarni tahlil qilish, mahalliy rivojlanish omillarini aniqlash, mintaqaviy siyosatni baholash va hududlarning raqobatbardoshligini oshirish bo‘yicha zarur bilim va ko‘nikmalarni shakllantiradi.Ushbu fanning asosiy maqsadi magistrantlarga mahalliy va mintaqaviy iqtisodiy rivojlanish qonuniyatlarini tushuntirish, hududiy iqtisodiy siyosatni ishlab chiqish tamoyillarini o‘rgatish hamda hududlar rivojlanishini strategik boshqarish ko‘nikmalarini shakllantirishdan iborat.Fan davomida talabalar: hududiy iqtisodiyotning nazariy asoslarini; mahalliy rivojlanish omillarini; mintaqalar iqtisodiy salohiyatini baholash usullarini; hududiy rejalashtirish mexanizmlarini; mintaqaviy siyosatning asosiy yo‘nalishlarini; hududlarning investitsion va innovatsion rivojlanish strategiyalarini o‘rganadilar.
“Strategik bozorlarni yaratish” fani zamonaviy iqtisodiyot sharoitida yangi bozor imkoniyatlarini aniqlash, istiqbolli bozor segmentlarini shakllantirish, korxonalar uchun uzoq muddatli rivojlanish yo‘nalishlarini belgilash hamda innovatsion bozor strategiyalarini ishlab chiqish masalalarini o‘rgatuvchi muhim fanlardan biridir. An’anaviy bozor sharoitida korxonalar mavjud talab va raqobat muhitiga moslashishga harakat qilsa, strategik bozorlarni yaratish yondashuvi korxonalarga yangi ehtiyojlarni shakllantirish, iste’molchilar uchun yangi qiymat yaratish va ilgari mavjud bo‘lmagan bozor imkoniyatlarini rivojlantirish imkonini beradi. Bugungi globallashuv va raqamli iqtisodiyot sharoitida korxonalarning muvaffaqiyati faqat mavjud bozorda raqobatlashish bilan emas, balki yangi bozorlarni topish va yaratish qobiliyati bilan ham belgilanadi. Shu sababli mazkur fan magistrantlarda strategik fikrlash, bozor imkoniyatlarini tahlil qilish va innovatsion biznes modellarini ishlab chiqish ko‘nikmalarini shakllantiradi.
“Strategik bozorlarni yaratish” fanining asosiy maqsadi magistrantlarga bozorlarni rivojlantirishning zamonaviy nazariy va amaliy asoslarini o‘rgatish, yangi bozor imkoniyatlarini aniqlash hamda korxonalar uchun uzoq muddatli raqobat ustunligini ta’minlaydigan strategiyalar ishlab chiqish ko‘nikmalarini shakllantirishdan iborat.Fan davomida talabalar: strategik bozor tushunchasi va uning mohiyatini; yangi bozorlarni shakllantirish mexanizmlarini; iste’molchilar ehtiyojlarini aniqlash usullarini; bozor innovatsiyalarini yaratish jarayonlarini; raqobatsiz yoki kam raqobatli bozor imkoniyatlarini; strategik marketing va biznes modellarni o‘rganadilar.
IV semester. Ilmiy pedagogik ish va malaka amaliyoti hamda ilmiy tadqiqot ishi va magistrlik dissertatsiyasini tayorlash bosqichlari
70410102 – Iqtisodiyot magistratura mutaxassisligi bo‘yicha 2-kursning 4-semestrida amalga oshiriladigan ilmiy-pedagogik ish, malaka amaliyoti, ilmiy-tadqiqot ishi hamda magistrlik dissertatsiyasini tayyorlash jarayoni magistrantning nazariy bilimlarini amaliy faoliyat bilan uzviy bog‘lashga xizmat qiladi. Mazkur bosqich magistratura ta’limining yakuniy va eng muhim davri bo‘lib, unda talaba mustaqil ilmiy izlanish olib borish, pedagogik faoliyatni amalga oshirish, iqtisodiy muammolarni tahlil qilish hamda ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalar ishlab chiqish kompetensiyalarini shakllantiradi.
Ilmiy-pedagogik ish jarayonida magistrant oliy ta’lim muassasasida o‘quv mashg‘ulotlarini tashkil etishning zamonaviy usullarini o‘rganadi, ma’ruza, seminar va amaliy mashg‘ulotlarni rejalashtirish hamda o‘tkazishda ishtirok etadi. Shuningdek, ta’lim jarayonida innovatsion pedagogik texnologiyalar, interfaol metodlar va raqamli ta’lim vositalaridan foydalanish ko‘nikmalarini rivojlantiradi. Bu jarayon magistrantda pedagogik mahorat, auditoriya bilan samarali muloqot qilish, talabalar bilimini baholash hamda ta’lim sifati monitoringini olib borish malakalarini shakllantiradi.
Malaka amaliyoti esa magistrantning kasbiy faoliyatga tayyorligini oshirishga xizmat qiladi. Amaliyot davomida u davlat boshqaruvi organlari, ilmiy-tadqiqot muassasalari, oliy ta’lim tashkilotlari yoki xo‘jalik yurituvchi subyektlarda iqtisodiy jarayonlarni o‘rganadi. Magistrant tashkilot faoliyatini iqtisodiy jihatdan tahlil qilish, statistik va moliyaviy ma’lumotlarni yig‘ish hamda qayta ishlash, iqtisodiy samaradorlikni baholash, boshqaruv qarorlarini ishlab chiqishda ishtirok etish imkoniyatiga ega bo‘ladi. Natijada nazariy bilimlarni real iqtisodiy vaziyatlarda qo‘llash, kasbiy muammolarni aniqlash va ularni hal etish bo‘yicha amaliy tajriba to‘planadi.
Ilmiy-tadqiqot ishi magistrantning mustaqil ilmiy faoliyatini rivojlantirishning asosiy yo‘nalishlaridan biridir. Ushbu jarayonda magistrant tanlangan mavzu bo‘yicha ilmiy adabiyotlarni chuqur tahlil qiladi, mahalliy va xorijiy tajribalarni o‘rganadi, ilmiy muammoni aniqlaydi hamda uni yechishning ilmiy asoslangan usullarini ishlab chiqadi. Tadqiqot davomida zamonaviy iqtisodiy tahlil usullari, statistik va ekonometrik metodlar, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari hamda ilmiy tadqiqot metodologiyasidan samarali foydalanish ko‘nikmalari shakllanadi. Bu esa magistrantning ilmiy fikrlash, tahliliy yondashuv va dalillarga asoslangan xulosalar chiqarish salohiyatini oshiradi.
Magistrlik dissertatsiyasini tayyorlash jarayoni magistrantning barcha o‘quv va ilmiy faoliyatini yakunlovchi bosqich hisoblanadi. Dissertatsiya ustida ishlash davomida magistrant dolzarb iqtisodiy muammoni ilmiy nuqtai nazardan tadqiq etadi, nazariy qarashlarni amaliy ma’lumotlar bilan asoslaydi, olingan natijalarni tizimli ravishda tahlil qiladi va ularning amaliy ahamiyatini yoritadi. Shuningdek, ilmiy yangilik elementlarini shakllantirish, ilmiy xulosalar va amaliy tavsiyalar ishlab chiqish, tadqiqot natijalarini ilmiy maqolalar, konferensiyalar va seminarlar orqali ommalashtirish ko‘nikmalarini egallaydi.
Mazkur semestr davomida magistrant quyidagi kasbiy kompetensiyalarni rivojlantiradi: iqtisodiy hodisa va jarayonlarni tizimli tahlil qilish; ilmiy tadqiqot metodlaridan samarali foydalanish; iqtisodiy ma’lumotlarni yig‘ish, qayta ishlash va tahlil qilish; iqtisodiy rivojlanish tendensiyalarini baholash va prognozlash; ilmiy asoslangan boshqaruv qarorlarini ishlab chiqish; pedagogik faoliyatni tashkil etish va zamonaviy ta’lim texnologiyalaridan foydalanish; ilmiy hisobotlar, maqolalar va dissertatsiya materiallarini akademik talablar asosida rasmiylashtirish; jamoada ishlash, ilmiy muloqot olib borish hamda kasbiy etikaga rioya qilish.
Shuningdek, ushbu jarayon magistrantning mustaqil ta’lim olish, tanqidiy va kreativ fikrlash, muammolarni kompleks baholash, ilmiy axborotlar bilan ishlash, xorijiy ilmiy manbalardan foydalanish hamda zamonaviy raqamli dasturlar yordamida iqtisodiy tahlillarni amalga oshirish salohiyatini yanada mustahkamlaydi.
Umuman olganda, 2-kursning 4-semestrida bajariladigan ilmiy-pedagogik ish, malaka amaliyoti, ilmiy-tadqiqot faoliyati va magistrlik dissertatsiyasini tayyorlash jarayoni magistrantni zamonaviy iqtisodiyot sohasida yuqori malakali mutaxassis, ilmiy izlanuvchi va pedagog sifatida shakllantirishga xizmat qiladi. Ushbu bosqich yakunida bitiruvchi nazariy bilimlarni amaliyot bilan uyg‘unlashtirish, dolzarb iqtisodiy muammolarni ilmiy asosda hal etish, innovatsion g‘oyalarni ilgari surish hamda ta’lim va ilm-fan rivojiga munosib hissa qo‘shish uchun zarur bo‘lgan kasbiy va ilmiy kompetensiyalarga ega bo‘ladi.
“Ilmiy tadqiqot metodologiyasi” fanining asosiy maqsadi magistrantlarda ilmiy izlanishlarni tashkil etish, tadqiqot muammolarini aniqlash, ilmiy usullarni to‘g‘ri tanlash va ulardan samarali foydalanish bo‘yicha zarur nazariy bilim hamda amaliy ko‘nikmalarni shakllantirishdan iborat. Ushbu fan orqali talabalar iqtisodiy jarayonlarni ilmiy asosda o‘rganish, tadqiqot metodologiyasini ishlab chiqish, ilmiy manbalar bilan ishlash, ma’lumotlarni tahlil qilish va olingan natijalarni asoslangan holda bayon etish usullarini o‘zlashtiradilar. Shuningdek, fan magistrlik dissertatsiyasi, ilmiy maqola va boshqa ilmiy ishlarni tayyorlash uchun zarur bo‘lgan tadqiqotchilik kompetensiyalarini shakllantirishga xizmat qiladi.
“Ilmiy tadqiqot metodologiyasi” fanini o‘zlashtirish natijasida magistrantlar:
ilmiy tadqiqotning maqsadi, vazifalari, obyekti va predmetini to‘g‘ri belgilash ko‘nikmasiga ega bo‘ladilar; ilmiy izlanishlarda qo‘llaniladigan metodlar (tahlil, taqqoslash, modellashtirish, statistik va empirik usullar)dan foydalanishni o‘rganadilar; ilmiy adabiyotlar, statistik ma’lumotlar va boshqa axborot manbalarini izlash, tahlil qilish hamda ulardan samarali foydalanish malakasini egallaydilar; tadqiqot natijalarini qayta ishlash, ilmiy xulosalar chiqarish va amaliy tavsiyalar ishlab chiqish qobiliyatini rivojlantiradilar; ilmiy maqola, tezis va magistrlik dissertatsiyasini tayyorlash metodikasini o‘zlashtiradilar; ilmiy faoliyatda akademik halollik, manbalardan to‘g‘ri foydalanish va ilmiy etikaga rioya qilish tamoyillarini bilib oladilar.
Natijada magistrantlarda mustaqil ilmiy fikrlash, iqtisodiy muammolarni tadqiqot asosida tahlil qilish va ilmiy asoslangan qarorlar ishlab chiqish kompetensiyalari shakllanadi.
“Maxsus fanlarni o‘qitish metodikasi” fanining asosiy maqsadi magistrantlarda oliy ta’lim muassasalarida iqtisodiyot yo‘nalishidagi maxsus fanlarni samarali o‘qitishni tashkil etish, zamonaviy pedagogik texnologiyalar va ta’lim metodlaridan foydalanish bo‘yicha zarur bilim, ko‘nikma va malakalarni shakllantirishdan iborat.
Mazkur fan orqali talabalar maxsus fanlarning mazmun-mohiyatini yetkazish usullari, o‘quv jarayonini rejalashtirish, ma’ruza va amaliy mashg‘ulotlarni tashkil etish, talabalarning bilim va ko‘nikmalarini baholash hamda ta’lim samaradorligini oshirish metodlarini o‘rganadilar.
“Maxsus fanlarni o‘qitish metodikasi” fanini o‘zlashtirish natijasida magistrantlar:maxsus fanlarni o‘qitishning nazariy va metodik asoslarini biladilar; o‘quv mashg‘ulotlarini loyihalashtirish va rejalashtirish ko‘nikmalariga ega bo‘ladilar; zamonaviy pedagogik texnologiyalar, interfaol usullar va raqamli ta’lim vositalaridan samarali foydalanishni o‘rganadilar; iqtisodiy fanlar bo‘yicha ma’ruza, seminar va amaliy mashg‘ulotlarni tashkil etish metodikasini egallaydilar; talabalar bilimini baholash mezonlari va usullarini qo‘llash malakasiga ega bo‘ladilar; murakkab iqtisodiy tushunchalarni sodda va tushunarli tarzda bayon qilish qobiliyatini rivojlantiradilar; mustaqil ta’limni tashkil etish va talabalar ijodiy faolligini oshirish usullarini o‘zlashtiradilar.
Natijada magistrantlarda pedagogik faoliyatni samarali olib borish, iqtisodiy fanlarni zamonaviy yondashuvlar asosida o‘qitish hamda ta’lim jarayonini boshqarish bo‘yicha professional kompetensiyalar shakllanadi
“Mikroiqtisodiyot-2” fanining asosiy maqsadi magistrantlarda bozor subyektlari faoliyatini chuqur tahlil qilish, iste’molchilar va ishlab chiqaruvchilarning iqtisodiy xatti-harakatlarini o‘rganish hamda korxona va bozor darajasidagi qarorlarni ilmiy asosda baholash ko‘nikmalarini shakllantirishdan iborat. Fan doirasida talabalar zamonaviy mikroiqtisodiy nazariyalar, bozor mexanizmlari, raqobat muhiti va resurslardan samarali foydalanish tamoyillarini o‘zlashtiradilar.
Fanni o‘zlashtirish natijasida magistrantlar:mikroiqtisodiy jarayonlarni tahlil qilish va iqtisodiy xulosalar chiqarish ko‘nikmasiga ega bo‘ladilar; talab, taklif, narx shakllanishi va bozor muvozanati mexanizmlarini chuqur tushunadilar; korxona faoliyatida xarajatlar, daromad va foydani boshqarish masalalarini baholay oladilar; turli bozor tuzilmalari (raqobat, monopoliya, oligopoliya va boshqalar) xususiyatlarini tahlil qilishni o‘rganadilar; iqtisodiy qarorlarni qabul qilishda mikroiqtisodiy modellar va tahlil usullaridan foydalanish malakasiga ega bo‘ladilar. Natijada magistrantlarda korxonalar va bozorlar faoliyatini ilmiy asosda baholash, samarali boshqaruv qarorlarini ishlab chiqish hamda iqtisodiy jarayonlarni prognozlash bo‘yicha zarur kasbiy kompetensiyalar shakllanadi.
“Ekonometrika-2” fanining asosiy maqsadi magistrantlarda iqtisodiy jarayonlarni matematik-statistik usullar yordamida chuqur tahlil qilish, iqtisodiy hodisalar o‘rtasidagi bog‘liqliklarni aniqlash hamda amaliy qarorlar qabul qilish uchun ishonchli modellar yaratish bo‘yicha bilim va ko‘nikmalarni shakllantirishdan iborat. Ushbu fan orqali talabalar zamonaviy ekonometrik usullar, modellashtirish tamoyillari va iqtisodiy ko‘rsatkichlarni prognozlash metodlarini o‘rganadilar.
Erishiladigan ta’limiy natijalar
Fanni o‘zlashtirish natijasida magistrantlar:iqtisodiy jarayonlarni tahlil qilishda zamonaviy ekonometrik usullardan foydalanish ko‘nikmasiga ega bo‘ladilar; statistik ma’lumotlarni qayta ishlash, baholash va ilmiy asosda sharhlashni o‘rganadilar; iqtisodiy ko‘rsatkichlar o‘rtasidagi sabab-oqibat bog‘liqliklarini aniqlay oladilar; ekonometrik modellarni tuzish, tekshirish va amaliy masalalarda qo‘llash malakasini egallaydilar; iqtisodiy jarayonlarni prognozlash hamda boshqaruv qarorlarini asoslash qobiliyatini rivojlantiradilar.
Natijada magistrantlarda real iqtisodiy muammolarni tahliliy yondashuv asosida o‘rganish, statistik ma’lumotlardan samarali foydalanish va ilmiy asoslangan iqtisodiy xulosalar ishlab chiqish kompetensiyalari shakllanadi
“Ishlab chiqarishni tashkil etish” fanining maqsadi magistrantlarda korxonalarda ishlab chiqarish faoliyatini samarali yo‘lga qo‘yish, ishlab chiqarish jarayonlarini boshqarish, resurslardan unumli foydalanish hamda ishlab chiqarish samaradorligini oshirishga qaratilgan zamonaviy usullarni o‘rgatishdan iborat. Fan doirasida talabalar ishlab chiqarish tizimlarini tashkil etish, rejalashtirish va takomillashtirishning ilmiy-amaliy asoslarini o‘zlashtiradilar.
Fanni o‘zlashtirish natijasida magistrantlar: ishlab chiqarish jarayonlarini tashkil etishning asosiy tamoyillari va usullarini tushunadilar; korxonaning ishlab chiqarish quvvatlari va resurslaridan samarali foydalanishni tahlil qila oladilar; ishlab chiqarish jarayonlarini rejalashtirish va muvofiqlashtirish ko‘nikmalariga ega bo‘ladilar; mahsulot tannarxini kamaytirish, mehnat unumdorligini oshirish va samaradorlikni yaxshilash yo‘llarini aniqlay oladilar; ishlab chiqarishni takomillashtirish bo‘yicha boshqaruv qarorlarini ishlab chiqish malakasini egallaydilar. Natijada magistrantlarda zamonaviy korxonalarda ishlab chiqarish jarayonlarini samarali boshqarish, mavjud imkoniyatlardan oqilona foydalanish va korxonaning raqobatbardoshligini oshirishga xizmat qiluvchi kasbiy kompetensiyalar shakllanadi.
Fan maqsadi: Talabalarda maxsus fanlari bo'yicha rejalashtirilgan o'quv mashg'ulotlarini o'tkazishning yo'l va vositalari bilan tanishtirish va ulardan o'quv jarayonida samarali foydalanish mahoratini shakllantirish: fanni o'qitishning asosiy nazariyalari tushuntirish; fanning didaktik ta'minotini aniqlash; fanni o'qitishda asosiy o'quv me'yoriy hujjatlami tavsiflash; iqtisodiy bilimlami amaliyotga tatbiq etishning holatini bilish; iqtisodiy fanlami o'qitish metodikasi fanining xususiyatlari va vazifalarini hisobga olgan holda o'quv materialini tahlil qilish, loyihalash, loyihalashning didaktik asoslarini o'rgatish; fanni o'qitishda ta'lim maqsadlarini belgilash va muhokama qilish; fanni o'qitishda ko'rgazmali qurol va texnik vositalardan foydalanish; oliy ta'lim tizimida zamonaviy ta'lim texnologiyalaridan foydalanishni bilishi; shaxsiy pedagogik faoliyat samaradorligini baholash qobiliyatini shakllantirish.
Bilimlar jihatidan: Asosiy ta'lim paradigmalarini tushunadi va tahlil qiladi
Ta'limda interaktiv metodlar nima ekanligini anglaydi. Ta'lim jarayonida didaktik vositalaridan foydalanish haqida tasavvur va bilimga ega bo’ladi.
Ko‘nikmalar jihatidan: Zamonaviy ta'limni tashkil etishga qo'yiladigan muhim talablami tavsiflaydi. Fanni o'qitishda talabalar bilimini baholashni biladi. Fan bo'yicha darslarini loyihalashtirish tasvirlab beradi. Ta'limning zamonaviy tashkiliy shakllaridan samarali foydalanishni biladi. Kasbiy va pedagogik vaziyatlami tahlil qilish qobiliyatiga ega, kasbiy va pedagogik faoliyat natijalarini bashorat qilish qobiliyatiga ega bo’ladi. Mavjud muammolar bo’yicha echimlar qabul qilish bo’yicha malakasiga ega bo’ladi.
Kompetensiyalar jihatidan: Talaba korxonalarda boshqaruv moliyasining mohiyati, Kompaniyaning daromadlari, xarajatlari, foydasi va rentabelligini boshqarish, boshquruv moliyasi tizimida hisob siyosati va soliqli rejalashtirish, kompaniyaning joriy aktivlari va majburiyatlarini boshqarish, kompaniyaning likvidliligi va moliyaviy barqarorligini boshqarish, boshqaruv moliyasi tizimida moliyaviy nazoraga oid ma’lumotlarni tahlil qilish usullarini qo‘llash, moliyaviy qonunchilik bilan bog’liq muammolar bo‘yicha yechimlar qabul qilishni shaklantiradi.
“Empirik iqtisodiyot” fanining asosiy maqsadi magistrantlarda iqtisodiy jarayonlarni real ma’lumotlar asosida o‘rganish, nazariy qarashlarni amaliy dalillar bilan tekshirish hamda zamonaviy tahlil usullaridan foydalangan holda ilmiy asoslangan xulosalar chiqarish ko‘nikmalarini shakllantirishdan iborat. Fan orqali talabalar iqtisodiy hodisalarni kuzatish, ma’lumotlarni yig‘ish, qayta ishlash va tahlil qilishning ilg‘or usullarini o‘zlashtiradilar.
Fanni o‘zlashtirish natijasida magistrantlar: iqtisodiy muammolarni empirik yondashuv asosida tahlil qilish ko‘nikmasiga ega bo‘ladilar; iqtisodiy ma’lumotlarni yig‘ish, tizimlashtirish va statistik tahlil qilish usullarini o‘rganadilar; iqtisodiy nazariyalarni amaliy ma’lumotlar orqali tekshirish va baholash qobiliyatini shakllantiradilar; iqtisodiy jarayonlar o‘rtasidagi bog‘liqliklarni aniqlash va ilmiy xulosalar chiqarishni o‘zlashtiradilar; tadqiqot natijalari asosida amaliy tavsiyalar ishlab chiqish malakasiga ega bo‘ladilar.
Natijada magistrantlarda real iqtisodiy jarayonlarni chuqur tahlil qilish, statistik va empirik usullardan samarali foydalanish hamda iqtisodiy qarorlarni dalillarga asoslangan holda ishlab chiqish kompetensiyalari shakllanadi.
“Korporativ moliya strategiyasi” fanining asosiy maqsadi magistrantlarda korxonalarning moliyaviy faoliyatini strategik boshqarish, moliyaviy resurslardan samarali foydalanish, kapital tarkibini optimallashtirish hamda uzoq muddatli moliyaviy barqarorlikni ta’minlash bo‘yicha nazariy bilim va amaliy ko‘nikmalarni shakllantirishdan iborat. Fan orqali talabalar korporativ moliyaviy qarorlarni qabul qilish, investitsiya imkoniyatlarini baholash va moliyaviy xavflarni boshqarish usullarini o‘rganadilar.
Fanni o‘zlashtirish natijasida magistrantlar: korxonaning moliyaviy strategiyasini ishlab chiqish va baholash ko‘nikmalariga ega bo‘ladilar; korporativ moliya tamoyillari hamda kapitalni boshqarish usullarini tushunadilar; investitsion loyihalarning iqtisodiy samaradorligini tahlil qila oladilar; moliyaviy risklarni aniqlash va ularni kamaytirish mexanizmlarini o‘rganadilar; korxonaning moliyaviy holatini baholash va strategik moliyaviy qarorlar qabul qilish malakasini shakllantiradilar.
Natijada magistrantlarda korporativ moliyani samarali boshqarish, korxonaning raqobatbardoshligini oshirishga qaratilgan moliyaviy strategiyalarni ishlab chiqish hamda barqaror rivojlanishni ta’minlash bo‘yicha zarur kasbiy kompetensiyalar shakllanadi.
“Sanoat klasterlari” fanining maqsadi magistrantlarda sanoat klasterlarini shakllantirish va rivojlantirishning nazariy asoslari, iqtisodiy mexanizmlari hamda ularni boshqarishning zamonaviy yondashuvlari bo‘yicha tizimli bilimlarni shakllantirishdan iborat. Fan davomida talabalar klaster siyosatini ishlab chiqish, sanoat korxonalari, ilmiy-tadqiqot muassasalari va davlat tashkilotlari o‘rtasidagi hamkorlikni tashkil etish, hududlarning raqobatbardoshligini oshirish hamda innovatsion rivojlanishni ta’minlash usullarini o‘zlashtiradilar.
Mazkur fanni muvaffaqiyatli o‘zlashtirgan magistrantlar: sanoat klasterlarining iqtisodiy mohiyati, turlari va rivojlanish bosqichlarini tushunadilar; klasterlarni tashkil etish va boshqarishning zamonaviy modellari hamda mexanizmlarini tahlil qila oladilar; hududlarning sanoat salohiyati va investitsion imkoniyatlarini baholash ko‘nikmalariga ega bo‘ladilar; sanoat korxonalari o‘rtasida kooperatsiya va integratsiya jarayonlarini tashkil etish bo‘yicha amaliy yondashuvlarni qo‘llay oladilar; klasterlar faoliyatining iqtisodiy samaradorligini baholash va ularni rivojlantirishga qaratilgan strategik takliflar ishlab chiqish malakasini egallaydilar; sanoat tarmoqlarida innovatsiyalarni joriy etish, eksport salohiyatini oshirish va hududlarning barqaror iqtisodiy rivojlanishini ta’minlashga xizmat qiluvchi boshqaruv qarorlarini ishlab chiqish kompetensiyalarini shakllantiradilar.
Natijada, magistrantlarda sanoat klasterlarini samarali boshqarish, hududiy sanoat siyosatini tahlil qilish, ishlab chiqarish kooperatsiyasini rivojlantirish hamda sanoat tarmoqlarining raqobatbardoshligini oshirishga qaratilgan ilmiy asoslangan qarorlar qabul qilish bo‘yicha zamonaviy kasbiy kompetensiyalar shakllanadi.
“Rivojlanish siyosati asoslari” fanining maqsadi magistrantlarda mamlakat va hududlarning barqaror ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishini ta’minlashga qaratilgan siyosatning nazariy asoslari, tamoyillari va amaliy mexanizmlari bo‘yicha tizimli bilimlarni shakllantirishdan iborat. Fan doirasida talabalar iqtisodiy o‘sish omillari, davlatning rivojlanish strategiyalari, institutsional islohotlar, hududiy rivojlanish siyosati hamda xalqaro tajribalarni o‘rganib, ularni amaliyotga tatbiq etish usullarini o‘zlashtiradilar.
Mazkur fanni muvaffaqiyatli o‘zlashtirgan magistrantlar: rivojlanish siyosatining nazariy asoslari va zamonaviy konsepsiyalarini tahlil qila oladilar; mamlakat va hududlarning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish ko‘rsatkichlarini baholash ko‘nikmalariga ega bo‘ladilar; davlatning iqtisodiy siyosati, investitsiya, bandlik va innovatsion rivojlanish yo‘nalishlarining o‘zaro bog‘liqligini tushunadilar; rivojlanish dasturlari va strategiyalarining samaradorligini tahlil qilish hamda ularni takomillashtirish bo‘yicha ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqish malakasini egallaydilar; milliy va hududiy darajada yuzaga keladigan ijtimoiy-iqtisodiy muammolarni aniqlash, ularning sabablarini baholash va amaliy yechimlarni ishlab chiqish qobiliyatini rivojlantiradilar.
Natijada, magistrantlarda iqtisodiy rivojlanish siyosatini tahlil qilish, strategik rejalashtirish, hududiy rivojlanish dasturlarini baholash va davlat boshqaruvi organlari hamda xo‘jalik yurituvchi subyektlar uchun ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish bo‘yicha zarur kasbiy kompetensiyalar shakllanadi.
“Davlat qarzlarini boshqarish” fanining maqsadi magistrantlarda davlat qarzini shakllantirish, boshqarish va monitoring qilishning nazariy hamda amaliy asoslari bo‘yicha chuqur bilimlarni shakllantirish, davlatning qarz siyosatini iqtisodiy barqarorlik va fiskal intizom tamoyillari asosida baholash ko‘nikmalarini rivojlantirishdan iborat. Fan davomida talabalar ichki va tashqi qarzlarni boshqarish mexanizmlari, qarz portfelini optimallashtirish, qarz risklarini baholash hamda xalqaro moliya institutlari bilan hamkorlik masalalarini o‘zlashtiradilar.
Mazkur fanni muvaffaqiyatli o‘zlashtirgan magistrantlar: davlat qarzining iqtisodiy mazmuni, tarkibi va boshqaruv tamoyillarini tushunadilar; davlatning ichki va tashqi qarz siyosatini tahlil qilish hamda uning makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarga ta’sirini baholay oladilar; davlat qarzi bilan bog‘liq moliyaviy risklarni aniqlash va ularni boshqarish usullarini qo‘llash ko‘nikmalariga ega bo‘ladilar; qarz barqarorligini baholash, qarz portfelining samaradorligini tahlil qilish va qarz yukini optimallashtirish bo‘yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqadilar; davlat moliyasini boshqarishda zamonaviy usullar va xalqaro tajribadan foydalanish malakasini egallaydilar.
Natijada, magistrantlarda davlat qarzlarini samarali boshqarish, fiskal barqarorlikni ta’minlash, davlat moliyasiga oid strategik qarorlarni iqtisodiy tahlil asosida ishlab chiqish hamda davlat qarz siyosatini takomillashtirish bo‘yicha zarur kasbiy kompetensiyalar shakllanadi.
“Moliyaviy menejment” fanining maqsadi magistrantlarda korxona va tashkilotlarning moliyaviy resurslarini strategik boshqarish, investitsion va moliyalashtirish qarorlarini iqtisodiy jihatdan asoslash hamda moliyaviy barqarorlikni ta’minlash bo‘yicha zamonaviy bilim, ko‘nikma va kompetensiyalarni shakllantirishdan iborat. Fan doirasida talabalar kapitalni boshqarish, pul oqimlarini rejalashtirish, moliyaviy risklarni baholash va korxona qiymatini oshirishga qaratilgan boshqaruv yondashuvlarini o‘zlashtiradilar.
Mazkur fanni muvaffaqiyatli o‘zlashtirgan magistrantlar: moliyaviy menejmentning nazariy asoslari va zamonaviy tamoyillarini tushunadilar; korxonaning moliyaviy holatini kompleks tahlil qilish va moliyaviy ko‘rsatkichlarni baholash ko‘nikmalariga ega bo‘ladilar; investitsion loyihalarning iqtisodiy samaradorligini aniqlash hamda moliyalashtirish manbalarini tanlash bo‘yicha asoslangan qarorlar qabul qila oladilar; pul oqimlarini rejalashtirish, kapital tarkibini optimallashtirish va moliyaviy risklarni boshqarish usullarini amaliyotda qo‘llay oladilar; korxonaning uzoq muddatli moliyaviy strategiyasini ishlab chiqish va uning natijadorligini baholash malakasini egallaydilar.
Natijada, magistrantlarda korxona moliyasini samarali boshqarish, moliyaviy qarorlarni ilmiy asosda qabul qilish, resurslardan oqilona foydalanish hamda korxonaning investitsion jozibadorligi va raqobatbardoshligini oshirishga xizmat qiluvchi kasbiy kompetensiyalar shakllanadi.
“Davlatning iqtisodiy xavfsizligi” fanining maqsadi magistrantlarda milliy iqtisodiyotning barqaror rivojlanishiga ta’sir etuvchi ichki va tashqi omillarni tahlil qilish, iqtisodiy xavfsizlikka tahdidlarni aniqlash hamda ularni bartaraf etishga qaratilgan samarali boshqaruv yondashuvlari bo‘yicha bilim va amaliy ko‘nikmalarni shakllantirishdan iborat. Fan doirasida talabalar iqtisodiy xavfsizlikni ta’minlashning institutsional asoslari, davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlari hamda iqtisodiy barqarorlikni mustahkamlash mexanizmlarini o‘rganadilar.
Mazkur fanni muvaffaqiyatli o‘zlashtirgan magistrantlar: davlat iqtisodiy xavfsizligining nazariy asoslari va asosiy tamoyillarini tushunadilar; iqtisodiy xavfsizlikka tahdid soluvchi omillarni aniqlash va ularning iqtisodiyotga ta’sirini baholash ko‘nikmalariga ega bo‘ladilar; makroiqtisodiy barqarorlik, moliyaviy xavfsizlik, oziq-ovqat, energetika va investitsiya xavfsizligi ko‘rsatkichlarini tahlil qila oladilar; iqtisodiy xavfsizlikni ta’minlashga qaratilgan davlat siyosati va strategik dasturlarning samaradorligini baholash hamda ularni takomillashtirish bo‘yicha ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqadilar; iqtisodiy inqirozlar va global xavf-xatarlarning milliy iqtisodiyotga ta’sirini baholash hamda ularning salbiy oqibatlarini kamaytirishga qaratilgan boshqaruv qarorlarini ishlab chiqish malakasini egallaydilar.
Natijada, magistrantlarda milliy iqtisodiyotning barqaror rivojlanishini ta’minlash, iqtisodiy xavfsizlik darajasini kompleks baholash, xavf va tahdidlarni oldindan aniqlash hamda davlat iqtisodiy siyosatini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish kompetensiyalari shakllanadi.
“Korporativ boshqaruv” fanining maqsadi magistrantlarda korporatsiyalar va aksiyadorlik jamiyatlarini boshqarishning zamonaviy tamoyillari, boshqaruv organlari faoliyatini samarali tashkil etish hamda manfaatdor tomonlar o‘rtasidagi munosabatlarni muvofiqlashtirish bo‘yicha nazariy bilim va amaliy ko‘nikmalarni shakllantirishdan iborat. Fan doirasida talabalar korporativ boshqaruvning xalqaro standartlari, korporativ strategiyani ishlab chiqish, boshqaruv tizimini takomillashtirish va korporativ mas’uliyatni ta’minlash usullarini o‘zlashtiradilar.
Mazkur fanni muvaffaqiyatli o‘zlashtirgan magistrantlar: korporativ boshqaruvning nazariy asoslari va zamonaviy tamoyillarini tushunadilar; korporatsiyalar faoliyatini tashkil etish va boshqarish tizimini tahlil qilish ko‘nikmalariga ega bo‘ladilar; kuzatuv kengashi, ijro organlari va aksiyadorlar o‘rtasidagi munosabatlarni baholay oladilar; korporativ boshqaruv samaradorligini oshirish, ichki nazorat va risklarni boshqarish mexanizmlarini amaliyotda qo‘llash malakasini egallaydilar; korporativ strategiyalarni ishlab chiqish, biznes jarayonlarini takomillashtirish hamda boshqaruv qarorlarini iqtisodiy jihatdan asoslash qobiliyatini rivojlantiradilar.
Natijada, magistrantlarda korporativ boshqaruv tizimini samarali tashkil etish, korxonalarning uzoq muddatli rivojlanish strategiyasini ishlab chiqish, investitsion jozibadorlikni oshirish va manfaatdor tomonlarning manfaatlarini muvozanatlashtirish bo‘yicha zarur kasbiy kompetensiyalar shakllanadi.
“Raqobat strategiyasi” fanining maqsadi magistrantlarda raqobat muhitini chuqur tahlil qilish, korxonalarning uzoq muddatli raqobat ustunligini shakllantirish va bozor sharoitlariga mos strategik qarorlar ishlab chiqish bo‘yicha nazariy bilim hamda amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirishdan iborat. Fan doirasida talabalar tarmoq va bozor tahlili, raqobat omillari, strategik rejalashtirish, innovatsion rivojlanish hamda korxonalarning raqobatbardoshligini oshirish mexanizmlarini o‘zlashtiradilar.
Mazkur fanni muvaffaqiyatli o‘zlashtirgan magistrantlar: raqobat strategiyasining nazariy asoslari va zamonaviy yondashuvlarini tushunadilar; bozor muhiti va raqobatchilar faoliyatini kompleks tahlil qilish ko‘nikmalariga ega bo‘ladilar; korxonaning ichki imkoniyatlari va tashqi omillarini baholash asosida strategik rivojlanish yo‘nalishlarini belgilay oladilar; raqobat ustunligini shakllantirish, saqlash va mustahkamlashga qaratilgan strategiyalarni ishlab chiqish malakasini egallaydilar; strategik qarorlarning iqtisodiy samaradorligini baholash hamda bozor sharoitidagi o‘zgarishlarga mos boshqaruv yechimlarini taklif qila oladilar.
Natijada, magistrantlarda korxonalarning raqobatbardoshligini oshirish, strategik rivojlanishni samarali boshqarish, bozor imkoniyatlarini aniqlash va zamonaviy iqtisodiy sharoitlarda barqaror faoliyatni ta’minlash bo‘yicha kasbiy kompetensiyalar shakllanadi.
“Korxonalarni rivojlantirish strategiyasi” fanining maqsadi magistrantlarda korxonalarning uzoq muddatli rivojlanishini ta’minlash, strategik rejalashtirish, tashqi va ichki muhitni kompleks tahlil qilish hamda barqaror raqobat ustunligini shakllantirish bo‘yicha zamonaviy bilim va amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirishdan iborat. Fan davomida talabalar korxona faoliyatini strategik boshqarish, innovatsion rivojlanish, investitsion siyosatni shakllantirish va bozor sharoitlariga mos rivojlanish dasturlarini ishlab chiqish usullarini o‘zlashtiradilar.
Mazkur fanni muvaffaqiyatli o‘zlashtirgan magistrantlar: korxonalarni strategik rivojlantirishning nazariy asoslari va zamonaviy yondashuvlarini tushunadilar; korxonaning ichki salohiyati va tashqi biznes muhitini kompleks tahlil qilish ko‘nikmalariga ega bo‘ladilar; strategik maqsadlar va rivojlanish ustuvor yo‘nalishlarini belgilash hamda ularni amalga oshirish mexanizmlarini ishlab chiqishni o‘rganadilar; investitsion, innovatsion va tashkiliy rivojlanish strategiyalarini iqtisodiy jihatdan asoslash malakasini egallaydilar; strategik qarorlarning natijadorligini baholash, yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan xavf va tavakkalchiliklarni tahlil qilish hamda ularni boshqarish usullarini qo‘llay oladilar.
Natijada, magistrantlarda korxonalarning uzoq muddatli rivojlanish strategiyalarini ishlab chiqish, resurslardan samarali foydalanish, raqobatbardoshlikni oshirish va o‘zgaruvchan bozor sharoitlariga moslashgan boshqaruv qarorlarini qabul qilish bo‘yicha zarur kasbiy kompetensiyalar shakllanadi.
“Mahalliy va mintaqaviy rivojlanish iqtisodiyoti” fanining maqsadi magistrantlarda hududlar iqtisodiy rivojlanishining nazariy va amaliy asoslari, mahalliy iqtisodiy salohiyatdan samarali foydalanish hamda mintaqaviy rivojlanish strategiyalarini ishlab chiqish bo‘yicha bilim va ko‘nikmalarni shakllantirishdan iborat. Fan orqali talabalar hududlarning ijtimoiy-iqtisodiy holatini baholash, hududiy siyosatni shakllantirish, investitsion jozibadorlikni oshirish va hududlar o‘rtasidagi iqtisodiy tafovutlarni kamaytirish mexanizmlarini o‘rganadilar.
Mazkur fanni muvaffaqiyatli o‘zlashtirgan magistrantlar: mahalliy va mintaqaviy rivojlanishning asosiy qonuniyatlari hamda tamoyillarini tushunadilar;
hududlarning iqtisodiy salohiyati, resurs imkoniyatlari va rivojlanish darajasini tahlil qilish ko‘nikmalariga ega bo‘ladilar; hududiy iqtisodiy siyosat va rivojlanish dasturlarining samaradorligini baholay oladilar; mintaqalarning raqobatbardoshligini oshirish, investitsiyalarni jalb etish va iqtisodiy faollikni rag‘batlantirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqishni o‘rganadilar; mahalliy va hududiy muammolarni aniqlash, ularning yechimlarini ilmiy asoslash hamda rivojlanish strategiyalarini shakllantirish malakasini egallaydilar.
Natijada, magistrantlarda hududiy iqtisodiy jarayonlarni chuqur tahlil qilish, mahalliy va mintaqaviy rivojlanish yo‘nalishlarini belgilash, samarali iqtisodiy siyosat ishlab chiqish hamda hududlarning barqaror o‘sishini ta’minlashga qaratilgan boshqaruv qarorlarini qabul qilish bo‘yicha kasbiy kompetensiyalar shakllanadi.
“Strategik bozorlarni rivojlantirish” fanining maqsadi magistrantlarda yangi bozor imkoniyatlarini aniqlash, bozorlarning rivojlanish tendensiyalarini tahlil qilish hamda korxona va tarmoqlar uchun samarali bozor strategiyalarini ishlab chiqish bo‘yicha bilim va amaliy ko‘nikmalarni shakllantirishdan iborat. Fan doirasida talabalar strategik bozorlarni shakllantirish omillari, iste’molchilar ehtiyojlarini o‘rganish, raqobat muhitini baholash va bozor rivojlanishini boshqarish usullarini o‘zlashtiradilar.
Mazkur fanni muvaffaqiyatli o‘zlashtirgan magistrantlar: strategik bozor tushunchasi, uning shakllanish tamoyillari va rivojlanish bosqichlarini tushunadilar; bozor holati, iste’molchilar talabi va raqobat muhitini kompleks tahlil qilish ko‘nikmalariga ega bo‘ladilar; yangi bozor segmentlarini aniqlash va ularning iqtisodiy imkoniyatlarini baholay oladilar; korxonalar uchun bozorni rivojlantirish strategiyalarini ishlab chiqish va amalga oshirish mexanizmlarini o‘rganadilar; innovatsion mahsulotlar, marketing yondashuvlari va strategik boshqaruv vositalari orqali bozor mavqeini mustahkamlash bo‘yicha takliflar ishlab chiqish malakasini egallaydilar.
Natijada, magistrantlarda bozor jarayonlarini strategik nuqtayi nazardan baholash, yangi iqtisodiy imkoniyatlarni aniqlash, raqobatbardosh bozor strategiyalarini shakllantirish hamda korxonalarning uzoq muddatli rivojlanishini ta’minlashga qaratilgan boshqaruv qarorlarini ishlab chiqish kompetensiyalari shakllanadi.
