Tilshunos, pedagog-tadqiqotchi (rus tili bo’yicha)
Dastur maqsadi: O‘zbekiston Respublikasi Milliy malaka ramkasining 7-malaka darajasiga muvofiq, zamonaviy rus tilshunosligi, lingvodidaktika va xalqaro ta’lim standartlari talablariga javob beradigan, chuqur ilmiy-nazariy bilimga hamda yuksak amaliy ko‘nikmalarga ega bo‘lgan yuqori malakali tilshunos, pedagog va tadqiqotchi kadrlar tayyorlashdir.
Diplom nomi
Magistr
Mutaxassislik
Jami kreditlar
120/3600 soat
Davomiyligi
2 yil
O'qish narxi
Mahalliy talabalar uchun — 9 800 000 UZS
Xorijlik talabalar uchun — 814,80 USD
Dasturning ta’limiy natijalari/kompetensiyalar
oʻrganilayotgan nazariy fanlarning umummetodologik tamoyillari, terminologik apparati, asosiy tushunchalari va yo'nalishlari, etakchi konsepsiyalari, ilmiy adabiyotlari va olimlari, lisoniy birliklarni tadqiq etishdagi yondashuvlarni bilishi va ularni o'z ilmiy tadqiqotida qo'llay olishi;
xorijiy tilda nazariy va lisoniy material bilan ishlash, muayyan nazariy masalalarga oid fikrlarni bayon etishi, ayni fikrlarga nisbatan tanqidiy munosabatini shakllantira olishi va ifodalashi;
ilmiy tadqiqot jarayonida dolzarb nazariy masalalarni aniqlay olishi va lisoniy birliklarini tahlil qilishda ularning echimini topa olish, egallagan yangi bilimlarni o'z ilmiy tadqiqot amaliyotida qo'llashi;
lisoniy birliklarni tahlil qilish lingvistik metodlarini (qiyosiy tahlil, diskursiv tahlil, kontekstual tahlil, komponent tahlil va xk) bilishi va ularni ilmiy tadqiqotda qo'llashni bilishi;
zamonaviy lingvistika yo'nalishlarining (matn lingvistikasi, kognitiv lingvistika,lingvomadaniyatshunoslik, lingvopragmatika) asosiy tushunchalari, terminologik apparati, asosiy tamoyillari va ularning xususiyatlari, turli nazariy qarashlar va etakchi konsepsiyalarni bilishi va ularni o'z ilmiy tadqiqotida qo'llay olishi;
lisoniy birliklarni tahlil qilishda kognitiv, kommunikativ, diskursiv, pragmatik metodlarini (konseptual tahlil, freym tahlil, kognitiv xarita tuzish, nutqiy aktlar tasnifi, diskursiv tahlil) bilishi va ularni amaliyotda qo'llash;va xorijiy tilda berilgan matnning kognitiv, lingvokulturologik kommunikativ, pragmatik, stilistik jihatlarini tahlil qilishni bilishi, matnnning asosiy kategoriyalarini aniqlay olishi va ushbu kategoriyalarni ifoda etuvchi lisoniy birliklarni tahlil qilishni bilishi;tahlil matnni tahlil qilish metodlarini (lingvistik sharhlash, superlinear metodi, semantik, stilistik, konseptual tahlil, inferensiya metodi, matn tahlilining statistik metodlari) bilishi va ularni matn tahlili jarayonida qo'llashni;
chet tilida xorijda va O'zbekistonda chop etilgan materiallarni qiyosiy tahlil qilish, chop etilgan ilmiy-nazariy va metodik manbalardan bibliografiya tuzishni bilish, ularni umumlashtirish, sistematizatsiya qilish va ilmiy tadqiqoti jarayonida qo'llay olish;
tili oʻrganilayotgan mamlakatlar madaniyatiga xos bo'lgan ma'naviy va axloqiy, ijtimoiy xususiyatlarni farqlash, madaniyatlararo muloqot sohasi bo'yicha nazariy va empirik bilimlarni o'zlashtirish, o'zaro muloqotda bo'lgan madaniyatlarning asosiy konseptual va lisoniy aspektlarini bilish;
tadqiqot sifatini baholash ko'nikmalariga ega boʻlish; yangi axborotni o'rgangan axboroti bilan solishtira olish; o'z tadqiqotining natijalarini aniq va ravon bayon eta olish, ularni pragmatik amaliyotda qo'llay olish;
xorijiy tilda ilmiy va kasbiy faoliyatiga oid hujjatlar va ishlar mohiyatini tushunishi, o'z faoliyatida me'yoriy-huquqiy hujjatlardan foydalana olishi, o'zining kasbiy faoliyatida asoslangan mustaqil qarorlar qabul qila bilishi; xorijiy manbalarni filologik jihatdan tadqiq etish bo'yicha ekspertiza guruhlarida ishtirok etish;
ixtisoslikka mos mavzular bo'yicha konsalting xizmatlarini ko'rsatish.
Kasbiy faoliyat sohalari (Qaysi sohalarda ishlashi mumkin):
Uzluksiz ta'limning davlat va nodavlat muassasalarida xorijiy tillarni o'qitish, O'zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi va tarmoq ilmiy tadqiqot institutlarida ilmiy tadqiqot faoliyatini yuritish, davlat boshqaruvi organlari, mahalliy va xalqaro tashkilotlarda tarjimonlik, ommaviy axborot vositalari va nashriyotlarda faoliyat olib borish bilan bog'liq kasbiy sohalar majmuasini qamrab oladi.
Ilmiy tadqiqot faoliyatida:
ilmiy, amaliy tadqiqotlarni o'tkazish, tajriba natijalarini tahlil qilish va ular asosida ilmiy asoslangan xulosalar chiqarish, ilmiy yangiliklarni kashf etish;
mustaqil ravishda bilimini takomillashtirish, tanqidiy fikrlash va tahlil ko'nikmalariga ega boʻlish, nazariy va amaliy bilim, malaka va ko'nikmalarini o'z ilmiy tadqiqot faoliyatda qo'llash;
ilmiy maqolalar, ma'ruzalar, risola, o'quv adabiyotlar tayyorlash va tahrir qilish, o'tkazilayotgan tadqiqotlar mavzusi bo'yicha ilmiy sharhlarni ishlab chiqish, referatlar va bibliografiyalarni tuzish;
ilmiy adabiyotlar va internet tarmog'ida eng yangi ilmiy, nazariy va amaliy yutuqlar haqidagi ma'lumotlarni maqsadga yo'nalgan holda qidirish, topish va tahlil etish;
ilmiy tadqiqot olib borish metodlari va tahlillarni bilish, ularni ilmiy faoliyatda qo'llay olish;
ilmiy seminar, konferensiya va simpoziumlarni tashkil etish, o'tkazish hamda faol ishtirok etish;
mos mutaxassislik mavzusi bo'yicha ilmiy loyihalarni ishlab chiqish, echilayotgan ilmiy muammolar va topshiriqlarning konseptual va nazariy modellarini ishlab chiqish;
tadqiqot sifatini baholash ko'nikmalariga ega bo'lish, yangi axborotni o'rgangan axboroti bilan solishtira olish;
o'z tadqiqotining natijalarini aniq va ravon bayon eta olish, ularni pragmatik amaliyotda qo'llay olish.
Pedagogik faoliyatida:
o'quv fanlarini o'qitish metodikasini o'zlashtirish va amalda qo'llash;
elektron va distansion o'qitish metodlarini egallash va pedagogik faoliyatida qo'llash;
oliy va o'rta maxsus, professional ta'lim muassasalarida mutaxassislikka oid o'quv fanlari bo'yicha nazariy va amaliy mashg'ulotlarni o'tkazish;
zamonaviy axborot va pedagogik texnologiyalardan foydalanib noan'anaviy o'quv mashg'ulotlarini oʻtkazish;
o'qitilayotgan fanlar bo'yicha darslarni o'tkazish uchun zarur bo'lgan o'quv-uslubiy hujjatlarni tuzish, tayyorlash va rasmiylashtirish;
o'qitilayotgan fan bo'yicha o'quv mashg'ulotlarni o'tkazish uchun o'qitishning texnik vositalaridan foydalanish;
mustaqil ta'lim va ijodiy izlanish natijasida o'qitilayotgan fan hamda pedagogik faoliyat sohasidagi turli metodlar va usullar, vositalarni egallagan holda o'z-o'zini muntazam takomillashtirib borish;
uzluksiz ta'lim tizimining DTS, malaka talablari va boshqa o'quv-me'yoriy hujjatlarni ishlab chiqishda ishtirok etish;
o'quv-uslubiy qo'llanmalar ishlab chiqish, loyihalash, modellashtirish ko'nikmalariga ega bo'lish;
oliy ta'lim, qayta tayyorlash va malaka oshirish, professional ta'lim muassasalarida mutaxassisligi boʻyicha pedagogik va o'quv-uslubiy faoliyat yuritish;
oʻquv jarayonini va ilmiy faoliyatni tashkil qilish, zamonaviy axborot va pedagogik texnologiyalardan, o'qitishning texnik vositalaridan foydalanib o'quv mashg'ulotlarini o'tkazish;
elektron (e-learning), mobil (m-learning), masofaviy axborot texnologiya va o'quv-metodik majmualarni mukammal o'zlashtirish;
turli sohalardagi axborot kommunikativ faoliyatda bilim va malakalarni tizimlashtirish, integratsiyalashtirish ko'nikmalariga ega bo'lish, ulardan lingvistika, lingvodidaktika fanlari sohasidagi muammolarni echishda samarali foydalanish;
milliy va xalqaro ahamiyatga ega bo'lgan ilmiy, ta'limga oid, ijodiy, reklama loyihalarini ishlab chiqish;
pedagogik va ilmiy mahorati hamda malakasini muntazam oshirib borish.
Tarjima va tahrir faoliyatida:
Chet tilidagi turli tipdagi matnlarni tarjima va tahrir qila olish;
madaniyatlararo muloqotning turli jabhalarida muayyan tarjima shakllarini, strategiyalarini va usullarini qo'llab tarjima qilish;
lisoniy, lingvomadaniy adekvatlikni va kommunikativ maqsadni inobatga olgan holda matnni tarjima qilish;
anjuman va seminarlardagi ilmiy materiallarni tahrir yoki tarjima qilish;
reklama tashkilotlarida reklama matnlarini yaratish va tarjima qilish.
Tashkiliy-boshqaruv faoliyatida:
ta'lim jarayonini boshqarish, ishlab chiqarish jarayonlari va resurslarini rejalashtirish;
kasbiy sohada ijtimoiy va iqtisodiy vaziyatdan kelib chiqqan holda iqtisodiy samaradorlikni baholash va hisoblash usullarini, ta'lim menejmentini egallash;
o'zining kasbiy faoliyatiga oid mehnat bozori va ish bilan ta'minlanish bo'yicha ma'lumotga ega boʻlish;
mehnat jamoasining umumiy maqsadlariga erishish, ijrochilarning faoliyatini monitoring qilish maqsadida individual va guruh faoliyatini vujudga keltirish;
auditoriya va pedagogik jamoani boshqarish hamda o'quv jarayonini o'rnatilgan tartibda tashkil qilish;
jamoa psixologiyasiga oid tizimli bilimlarni, tashkiliy ishlarda menejment asoslarini qo'llashni bilish;
ekspert-tahliliy ishlarni amalga oshirish maqsadida, induktiv va deduktiv kuzatish, tahlil qilish, baholash va statistik tahlil qilish.
Konsalting xizmati faoliyatida:
chet tillarini o'rganish va o'qitish sohasida mavjud holatning analitik obzorini ishlab chiqish; xorijiy manbalarni filologik jihatdan tadqiq etish bo'yicha ekspertiza guruhlarida ishtirok etish;
Kasbiy faoliyat obyektlari:
Davlat boshqaruvi organlari, O'zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi va tarmoq ilmiy tadqiqot institutlarida ilmiy xodim, oliy ta'lim, malaka oshirish va qayta tayyorlash, professional ta'lim muassasalarida pedagog, shuningdek, ommaviy axborot vositalari va nashriyotlar, davlat va nodavlat tashkilotlar, korxona va muassasalar, kompaniyalar (firmalar)da mutaxassis.
MUTAXASSISLIK FANLARI BO‘YICHA O‘QUV JARAYONI SHARHI
I Semestr. Ushbu dastlabki bosqich bo‘lajak yuqori malakali tilshunos olimlar va oliy maktab o‘qituvchilari uchun mustahkam ilmiy va metodologik poydevor yaratishni maqsad qiladi. 1-semestrda o‘rganiladigan har bir mutaxassislik fani magistrantda lingvistik tahlil madaniyatini hamda mustaqil tadqiqotchilik salohiyatini shakllantirishga xizmat qiladi:
Ilmiy tadqiqot metodologiyasi fani orqali magistrantlar zamonaviy ilm-fanning fundamental tamoyillari, lisoniy birliklarni o‘rganishdagi ilmiy yondashuvlar va tadqiqotlarni tizimli rejalashtirish metodologiyasini o‘zlashtiradilar. Fanning asosiy vazifasi – bo‘lajak tadqiqotchilarga ilmiy muammolarni aniqlash, gipotezalar shakllantirish hamda tajriba-sinov natijalari asosida ilmiy asoslangan xulosalar chiqarishni o‘rgatishdan iborat.
Lingvistik tadqiqot asoslari fani doirasida talabalar tilshunoslikda qo‘llaniladigan maxsus lingvistik tahlil metodlarini (komponent tahlil, kontekstual tahlil, diskursiv va konseptual tahlil va h.k.) nazariy hamda amaliy jihatdan mukammal egallaydilar. Bu esa magistrlik dissertatsiyasi ustida ishlash jarayonida lisoniy materialni xalqaro standartlar darajasida tahlil qilish imkonini beradi.
Zamonaviy rus leksikologiya va leksikografiya muammolari fani hozirgi davrdagi rus tili leksik tizimining dinamikasi, so‘z boyligining taraqqiyoti hamda yangi lug‘atlarni tuzish (leksikografiya) nazariyasini tahlil qilishga qaratilgan. Magistrantlar rus tili lug‘at tarkibidagi semantik va variativ o‘zgarishlarni o‘rganib, matnlarning lingvistik xususiyatlarini aniqlash malakasini oshiradilar.
Qiyosiy-chog‘ishtirma lingvistika fani turli tizimli tillarni (xususan, rus tili va o‘zbek tili leksikasini) qiyosiy-tiplogik va chog‘ishtirma jihatdan tadqiq etish metodologiyasini shakllantiradi. Magistrantlar milliy va madaniy konseptlarning tillarda ifodalanish xususiyatlarini solishtirish hamda madaniyatlararo muloqotning lisoniy aspektlarini tahlil qilish ko‘nikmalariga ega bo‘ladilar. Bu semestr nafaqat fundamental filologik bilim beradi, balki magistrantlarda lingvistik voqelikka va nutqiy materiallarga nisbatan tanqidiy hamda konseptual qarashni shakllantirib, keyingi semestrlardagi murakkab ilmiy yo‘nalishlarni muvaffaqiyatli o‘zlashtirish uchun zamin hozirlaydi.
II Semestr. Ushbu bosqich birinchi semestrda shakllangan metodologik bazani yanada kengaytirib, magistrantlarni zamonaviy tilshunoslikning eng dolzarb va antropotsentrik yo‘nalishlari bilan tanishtirishni maqsad qiladi. Ikkinchi semestrdagi mutaxassislik fanlari bevosita tilning nutqda namoyon bo‘lishi, matnning ichki qonuniyatlari hamda til va madaniyatning o‘zaro aloqasini tadqiq etishga qaratilgan.
Matn lingvistikasi fani doirasida magistrantlar matnning asosiy kategoriya va xususiyatlarini, uning kognitiv, lingvomadaniyatshunoslik, kommunikativ, pragmatik va stilistik jihatlarini tahlil qilishni o‘rganadilar. Talabalar matn tahlilining eng zamonaviy metodlarini (lingvistik sharhlash, superlinear metodi, semantik, inferensiya va statistik metodlar) egallab, nutqiy diskursni lingvistik va ekstralingvistik omillarni inobatga olgan holda tadqiq etish ko‘nikmalarini shakllantiradilar.
Umumiy va rus variologiyasi fani doirasida til tizimidagi variantlilik, til birliklarining nutqda turli shakllarda namoyon bo‘lishi hamda rus tili rivojlanishining hududiy va ijtimoiy variantlari o‘rganiladi. Magistrantlar lisoniy birliklarni tahlil qilishda kognitiv, kommunikativ va pragmatik metodlarni qo‘llab, tilshunoslikdagi o‘zgarishlar va ularning me’yoriy (normativ) xususiyatlarini aniqlashni o‘zlashtiradilar.
Rus tilidagi turkizmlar fani rus tili lug‘at tarkibining tarixiy shakllanishida turkiy tillarning o‘rni va ta’sirini tahlil qilishga qaratilgan. Talabalar rus tiliga kirib kelgan turkiy qatlamni (turkizmlarni) qiyosiy-chog‘ishtirma metodlar yordamida фонетик, leksik-semantik va morfologik darajalarda tadqiq etadilar, bu esa ikki til tizimining tarixiy va madaniy aloqalarini chuqur anglash imkonini beradi.
Tilning madaniy aspektlari fani lingvomadaniyatshunoslik va madaniyatlararo muloqot nazariyasi bilan uzviy bog‘liq bo‘lib, til birliklarida xalqning ma’naviy, axloqiy va ijtimoiy xususiyatlari qanday aks etishini o‘rgatadi. Magistrantlar o‘zaro muloqotda bo‘lgan madaniyatlarning asosiy konseptual va lisoniy aspektlarini farqlashni hamda lisoniy birliklarni madaniy kontekstda tahlil qilish (konseptual va freym tahlil) metodlarini egallaydilar. Ikkinchi semestr mutaxassislik fanlari magistrantlarda nafaqat lingvistik matnlarni chuqur ekspert-tahlil qilish malakasini oshiradi, balki ularning o‘z magistrlik dissertatsiyalari bo‘yicha olib borayotgan mustaqil ilmiy-tadqiqot ishlari uchun zarur bo‘lgan zamonaviy amaliy instrumentlar va tahlil metodlarini to‘liq shakllantiradi.
III Semestr. Ushbu bosqich magistrlik dasturining mantiqiy davomi o‘laroq, dastlabki semestrlarda olingan chuqur fundamental va ilmiy-nazariy bilimlarni bevosita amaliyotga tatbiq etish hamda oliy ta’lim tizimi uchun professional pedagogik ko‘nikmalarni shakllantirishni maqsad qiladi. Uchinchi semestrda asosiy e’tibor bo‘lajak oliy maktab o‘qituvchisining metodik mahoratini yuksaltirishga qaratiladi. Maxsus fanlarni o‘qitish metodikasi fani oliy ta’lim, kadrlar malakasini oshirish va professional ta’lim muassasalarida lingvistik yo‘nalishdagi maxsus fanlarni yuqori metodik darajada o‘qitish nazariyasi va amaliyotini o‘rgatadi. Fan doirasida magistrantlar zamonaviy lingvodidaktika tamoyillari, o‘quv dasturlari va metodik majmualarni yaratish texnologiyalari bilan yaqindan tanishadilar. Asosiy e’tibor talabalarda innovatsion pedagogik uslublar, interaktiv texnologiyalar, shuningdek, elektron (e-learning), mobil (m-learning) va masofaviy o‘qitish tizimlarini dars jarayoniga integratsiya qilish ko‘nikmalarini shakllantirishga qaratiladi. Magistrantlar ta’lim jarayonini samarali boshqarish, auditoriyada monitoring yuritish psixologiyasi hamda talabalarning bilimini xalqaro standartlar asosida baholash metodikasini mukammal o‘zlashtiradilar. Uchinchi semestrning ushbu mutaxassislik fani magistrantlarda pedagogik faoliyatga oid kasbiy kompetensiyalarni tizimli rivojlantirib, ularni oliy ta’lim muassasalarida mustaqil ravishda ma’ruza va amaliy mashg‘ulotlarni muvaffaqiyatli olib borishga hamda zamonaviy ta’lim talablariga javob beradigan yetuk lisonshunos-pedagog bo‘lib yetishishlariga zamin yaratadi.
IV Semestr: Dasturning ushbu yakuniy bosqichi sof ilmiy va amaliy faoliyatga bag‘ishlangan bo‘lib, o‘quv rejasiga muvofiq, bu semestrda auditoriya mashg‘ulotlari (darslar) ko‘zda tutilmagan. Semestr davomida magistrantlar to‘liq ilmiy muhitga jalb qilinadi va Ilmiy amaliyot (Ilmiy faoliyat)dan iborat bo’ladi. To‘rtinchi semestrda magistrantlar faqat ilmiy amaliyot o‘taydilar va ilmiy-tadqiqot faoliyati bilan shug‘ullanadilar. Ushbu bosqichning asosiy maqsadi – dastlabki uchta semestr davomida to‘plangan nazariy bilimlarni, lingvistik tahlil metodlarini va maxsus eksperiment natijalarini umumlashtirishdir. Magistrantlar o‘z ilmiy rahbarlari boshchiligida kafedraning ilmiy yo‘nalishlariga mos ravishda dissertatsiya mavzusi bo‘yicha yakuniy tadqiqotlarni amalga oshiradilar. Ushbu davrda ilmiy maqolalar nashr ettirish, konferensiyalarda ma’ruzalar bilan ishtirok etish hamda tadqiqot natijalarining aniq va ravon bayon etilishini ta’minlashga alohida e’tibor qaratiladi. Semestr magistrlik dissertatsiyasini yakuniy ekspertiza va sinovlardan o‘tkazish hamda uni Davlat attestatsiya komissiyasi huzurida muvaffaqiyatli himoya qilish bilan yakunlanadi.
Shuni alohida ta’kidlash joizki, magistrant o‘qishning birinchi semestridan boshlab barcha to‘rt semestr davomida doimiy ravishda o‘quv rejasida belgilangan Ilmiy-pedagogik ishlar, Ilmiy-tadqiqot ishlari hamda Magistrlik dissertatsiyasini tayyorlash uchun ajratilgan soatlarni tizimli ravishda o‘tab boradi.
Fanning maqsadi, erishiladigan ta’limiy natijalari haqida qisqacha ma’lumot:
Ushbu kursning maqsadi ilmiy tadqiqot dasturini ishlab chiqish va talabalarda nazariya va amaliyotni birlashtirish ko'nikmalarini rivojlantirishdir.
Ushbu kurs magistr talabalarini ilmiy tadqiqotning o'ziga xos xususiyatlari bilan tanishtiradi. Magistrlik dissertatsiyasi ustida ishlash uni tayyorlash va zarur darajada ishlab chiqishga yordam berishni o'z ichiga oladi. U ilmiy tadqiqotlarda universal, umumiy va ixtisoslashgan ilmiy usullarni qo'llashni o'rgatadi va talabalarga magistrlik dissertatsiyasiga qo'yiladigan talablarni tushunish imkonini beradi.
Ushbu modulni tugatgandan so'ng, talabalar quyidagilarni amalga oshirishlari mumkin:
Ilmiy bilim metodologiyasining asosiy rivojlanish bosqichlarini, hozirgi holati, tuzilishi va rivojlanish tendentsiyalarini o'rganish;
Ilmiy bilimning mohiyati, o'ziga xosligi, darajalari (falsafiy, umumiy ilmiy, o'ziga xos ilmiy) va mezonlarini o'rganish;
Tanlangan tadqiqot sohasining tarixi, hozirgi holati va istiqbollarini tushunishni rivojlantirish;
Ilmiy tadqiqotning kategorik doirasi: ishning obyekti, sub'ekti, maqsadi, vazifalari, ilmiy gipotezasi, dolzarbligi, yangiligi va nazariy va amaliy ahamiyati tushunchalari;
Bilim va ko'nikmaga ega bo'lish:
Lingvistik va madaniy tadqiqotlar bo'yicha ko'nikmalarga ega bo'lish.
Tegishli tadqiqot mavzusini mustaqil ravishda shakllantirish, uning obyekti, predmeti, maqsadi va vazifalarini aniqlash;
Ilmiy asoslangan ishchi gipotezalarni taklif qilish va ularni eksperimental yoki nazariy sinovdan o'tkazish bosqichlarini tavsiflash;
O'z ilmiy tadqiqotining tuzilishi va rejasini ishlab chiqish (magistrlik dissertatsiyasi);
Shakllanadigan kasbiy kompetensiyalar:
Ixtisoslashgan ma'lumotlar bazalari, abstrakt jurnallar va elektron kutubxonalarda filologik mavzular bo'yicha ilmiy ma'lumotlarni maqsadli qidirish;
Turli ilmiy tushunchalarni tanqidiy tahlil qilish, taqqoslash va umumlashtirish, turli tilshunoslik maktablarining yondashuvlarining kuchli va zaif tomonlarini aniqlash;
Turli janrlardagi ilmiy matnlarni (maqolalar, dissertatsiyalar, annotatsiyalar, adabiyotlar sharhlari) akademik uslub talablari va GOST standartlariga qat'iy muvofiq ravishda yozish va formatlash
Ushbu kursning maqsadi magistratura talabalarining zamonaviy tilshunoslikning metodologik asoslari bo'yicha tizimli nazariy bilimlarini va lingvistik tahlilning klassik va ilg'or usullarini har tomonlama tushunishlarini rivojlantirishga qaratilgan. Shuningdek, u empirik ma'lumotlarni mustaqil to'plash, ularni ekspert talqin qilish va rus tilida magistrlik dissertatsiyasini muvaffaqiyatli yakunlash uchun zarur bo'lgan tadqiqot qobiliyatlarini rivojlantirishga qaratilgan.
Ushbu modulni tugallash orqali talabalar quyidagi bilimni egallaydilar:
gumanitar va falsafiy bilimlarning umumiy tizimida lingvistik metodologiyaning o'rni va roli haqida;
tilshunoslikda ilmiy paradigmalarning o'zgarishi (qiyosiy-tarixiy va strukturaviydan antroposentrikgacha) va tadqiqot usullari evolyutsiyasi mantig'i haqida;
jahon va mahalliy russhunoslik rivojlanishidagi zamonaviy tendentsiyalar, uning dolzarb muammolari va munozarali masalalari haqida;
zamonaviy tilshunoslikning kognitiv fan, madaniyatshunoslik, sotsiologiya, psixologiya va raqamli texnologiyalar bilan fanlararo aloqalari, shuningdek, ushbu fanlar kesishmasida paydo bo'ladigan usullar haqida;
ilmiy tadqiqot faoliyatini tashkil qilishning global va milliy standartlari, akademik yaxlitlik tamoyillari va tilshunosning kasbiy etikasi haqida.
Bilim va ko'nikmaga ega bo'lishi:
lingvistik birliklar va kategoriyalarni ko'p qirrali tavsiflash uchun turli usullarni (klassik strukturaviydan zamonaviy kognitiv-diskursivgacha) integratsiya qilish ko'nikmalari;
rus tilining milliy korpusi (NCRY), elektron lug'atlar va matn mosliklarini statistik hisobga olish tizimlaridan foydalangan holda lingvistik gipotezalarni tekshirish ko'nikmalari;
original ilmiy matnlarni (HAC/Scopus maqolalari, dissertatsiya boblari) yaratish, o'z ilmiy pozitsiyasini asosli taqdim etish va boshqa odamlarning tushunchalarini tanqidiy tahlil qilish ko'nikmalari.
ilmiy tahlil kategoriyalari tizimini (ob'ekt, sub'ekt, gipoteza, usul, metodologiya, protsedura) bilish va ulardan o'zlarining lingvistik tadqiqotlarini loyihalash uchun foydalana olish;
komponent, taqsimot, kontekstual va definitional tahlil asoslarini bilish va ulardan rus tilining lug'ati va grammatikasida tizimli aloqalarni aniqlash uchun foydalana olish;
kontseptual, kognitiv-diskursiv, ramka va lingvomadaniy tahlil tamoyillari va bosqichlarini bilish va ulardan dunyoning lingvistik manzarasi parchalarini, aqliy tuzilmalarni va muloqotning o'ziga xos xususiyatlarini tasvirlashda foydalana olish.
Ushbu kursning maqsadi magistratura talabalarining zamonaviy rus tilining leksik-semantik tizimida sodir bo'ladigan dinamik jarayonlar va zamonaviy leksikografiyaning dolzarb metodologik masalalari bo'yicha tizimli, chuqur nazariy bilimlarini rivojlantirishga qaratilgan. Kurs magistratura talabalarining analitik fikrlashini, mavjud leksik-logik tushunchalarni tanqidiy baholash qobiliyatini rivojlantirishga, shuningdek, raqamli, korpus va elektron leksikografik ma'lumotlar bazalarini o'z ichiga olgan turli xil lug'atlarni loyihalash va tuzishning eng so'nggi texnologiyalarini o'zlashtirishga qaratilgan bo'lib, ular ushbu ko'nikmalarni mustaqil tadqiqotlarda muvaffaqiyatli qo'llay olishlari mumkin.
so'zlar fanidagi tadqiqot yo'nalishlarining o'zgarishi haqida – tizimli-strukturaviy tavsifdan leksik birliklarning kognitiv-diskursiv, pragmatik va lingvomadaniy tahliligacha;
21-asr boshlarida rus tili lug'atining uzluksiz transformatsiyasi va neodinamika jarayonlari, jamiyat mentaliteti, madaniyati, ijtimoiy va raqamli hayotidagi o'zgarishlarni aks ettirish haqida;
an'anaviy ("qog'oz") leksikografiyadan elektron, raqamli va korpus leksikografiyasiga o'tish, shuningdek, zamonaviy lug'atlarni tuzish jarayonlarini avtomatlashtirish haqida;
Leksik semantika qonunlari: so'zning leksik va grammatik ma'nosining tuzilishini, semantik hosilalar turlarini (metafora, metonimiya), polisemiya, omonimiya, sinonimiya va antonimiya hodisalarini bilish; so'zlar semantikasidagi nozik semantik o'zgarishlarni aniqlash uchun komponent va kontekstual tahlil usullaridan foydalana olish;
Lug'atdagi neodinamik jarayonlar: XXI asr rus tilida neologizmlar, o'zlashtirishlar, rearchaization (so'zlarning qaytishi) va determinologizatsiya jarayonlarining paydo bo'lish mexanizmlarini bilish; yangi lingvistik hodisalarni qayd etish va tavsiflash uchun leksikologik monitoring usullaridan foydalana olish;
Lug'atni loyihalash metodologiyasi: makrotuzilmani (lug'at, lug'atni tanlash tamoyillari) va mikrotuzilmani (lug'at yozuvi zonalari, ta'riflar turlari, stilistik belgilar) shakllantirish tamoyillarini bilish; tanqidiy tahlil qilish va o'quv yoki tadqiqot lug'atlarini tuzish uchun leksikografik parametrlardan foydalanish qobiliyati;
Leksikografik manbalarning tasnifi: zamonaviy lug'atlar tipologiyasini (tushuntirish, ideografik, assotsiativ, lingvomadaniy, elektron) bilish; mustaqil lingvistik tadqiqotlar o'tkazishda ularning imkoniyatlaridan tekshirish bazasi sifatida foydalanish qobiliyati;
leksikologiya va leksikografiyaning hisoblash lingvistikasi, kognitiv fan, psixolingvistika, sotsiolingvistika, gender lingvistikasi va madaniyatlararo muloqot nazariyasi bilan aloqa nuqtalari bo'yicha;
yirik milliy elektron lug'atlar bazalari, tezauri, ideografik (tematik) lug'atlar va ontologiyalarni yaratish va integratsiyalash tamoyillari to'g'risida.
Ushbu kursning maqsadi magistratura talabalarini umumiy variologiyaning asosiy tamoyillari (rus tiliga e'tibor qaratgan holda) bilan tanishtirish; lingvistik birliklarning formal va semantik o'zgaruvchanligining xususiyatlarini, variantli va invariant obyektlar o'rtasidagi munosabatni tushunish; va variatsiyani mutlaq lingvistik universal sifatida tavsiflashdan iborat.
Zamonaviy variologiyaning kontseptual apparatini (invariant, variant, foydalanish, kodifikatsiyalangan norma, til tizimi, dublet, o'zgaruvchan maydon) erkin boshqaring.
Lingvistik o'zgaruvchanlikning sabablari va mexanizmlarini tushuntiring, tilni dinamik, o'zini o'zi tartibga soluvchi tizim sifatida tushuning.
Tirik nutq jarayonlarini tahlil qilish asosida til normalarining rivojlanish tendentsiyalarini bashorat qiling.
Akademik grammatika, tarixiy va orfoepik lug'atlar, shuningdek, variantlar va qiyinchiliklarning ixtisoslashgan lug'atlari kabi murakkab lingvistik manbalar bilan ishlash.
Sinxroniya va diaxroniyada turli lingvistik darajalarda (fonetik-orfoepik, morfologik, leksik, sintaktik) variantlarning qiyosiy tahlilini o'tkazish qobiliyati.
Alohida lingvistik birliklarning o'zgaruvchan maydonlarini modellashtirish, dominant (invariant) element va uning periferik modifikatsiyalarini aniqlash qobiliyati.
Universitet yoki maktabda filologik fanlarni o'qitish uchun, shuningdek, rus tilini chet tili sifatida o'qitish amaliyotida variologiyaning murakkab nazariy masalalarini metodologik moslashtirish ko'nikmasi.
Zamonaviy metodologik yondashuvlardan foydalangan holda til tizimining dinamikasi va o'zgaruvchanligi bo'yicha lingvistik tadqiqotlarni mustaqil ravishda tashkil etish va o'tkazish qobiliyati.
Malakali lingvistik ekspertiza o'tkazish, normativlik va foydalanish yangiliklari uchun turli funktsional uslubdagi matnlarni tahlil qilish va baholash qobiliyati.
Til o'zgaruvchanligi haqidagi nazariy bilimlarni oliy ta'limda filologik fanlarni o'qitish amaliyotiga, shuningdek, rus tilini chet tili sifatida o'qitish tizimiga integratsiya qilish qobiliyati.
Ushbu kursning maqsadi talabalarni matnning asosiy tushunchalari va kategoriyalari bilan tanishtirish, matn nazariyasining asosiy tamoyillarini o'rganish va uning tarkibiy va mazmuniy tashkil etilishining o'ziga xos xususiyatlarini o'rganishdan iborat.
Matnning ontologik holatini, uning kategorik xususiyatlarini, shuningdek, matnli axborotni idrok etish va dekodlashning o'ziga xos xususiyatlarini aniqlash;
"Matn", "matn birligi", "matn komponentlari" va "paragraf" kabi fanning asosiy tushunchalarini kompozitsion va stilistik birlik sifatida farqlash;
Matnning konstruktiv xususiyatlarini ajratib ko'rsatish, uning yaxlitligi, izchilligi va integratsiyasining namoyon bo'lishini mazmunli va strukturaviy tarzda asoslash;
Matnning kommunikativ tashkil etilishini tahlil qilish va nutq asarini yaratishda muallifning pragmatik munosabatlarini aniqlash;
nutq faoliyatini tartibga solish usullari va texnikalari haqida; ilmiy va amaliy tilshunoslik haqida;
Turli funktsional uslublar va janrlardagi matnlarni ularning strukturaviy va semantik tashkil etilishini, muallifning yashirin ma'nolari va pragmatik munosabatlarini aniqlash uchun ularni kompleks filologik tahlil qilish ko'nikmalariga ega bo'lish;
Magistrlik dissertatsiyasi, ilmiy maqolalar va ma'ruzalar yozishda zamonaviy lingvistik usullar va tadqiqot yondashuvlarini mustaqil ravishda tanlash va samarali qo'llash qobiliyati;
Matn izchilligi, yaxlitligi va kompozitsion va stilistik normalar qonuniyatlarini hisobga olgan holda turli janrdagi matnlarni mustaqil ravishda qurish, tahrirlash va ekspert baholash ko'nikmalari;
Talabalarning kommunikativ kompetentsiyasini rivojlantirish uchun o'quv materiallari, savollar va topshiriqlarni ishlab chiqishni o'z ichiga olgan amaliy o'qitish faoliyatida kategoriyalar va matn tuzilishi haqidagi nazariy bilimlardan foydalanish qobiliyati.
Zamonaviy lingvistik nazariyalarni tanqidiy baholash, turli janrlar va stilistik bog'liqlikdagi nutq asarlarining kategorik, semantik va pragmatik tuzilishini ochib berish uchun matn tahlili usullarini mustaqil ravishda tanlash va samarali qo'llash qobiliyati;
Dikturning keng qamrovli lingvistik tahlilini o'tkazish, muallifning kommunikativ niyatlari va pragmatik munosabatlarini aniqlash, matnning yashirin (yashirin) ma'nolarini aniqlash va uni qabul qiluvchi tomonidan idrok etish va dekodlash xususiyatlarini bashorat qilish qobiliyati;
Matn lingvistikasining nazariy yutuqlarini oliy ta'limda filologik fanlarni o'qitish amaliyotiga integratsiya qilish, ta'lim vaziyatlarini modellashtirish va talabalarning kommunikativ va tadqiqot madaniyatini rivojlantirish uchun matn materialidan samarali foydalanish qobiliyati.
Ushbu kursning maqsadi tilshunoslik bo'yicha magistratura talabalarida oliy va o'rta maxsus ta'lim muassasalarida muvaffaqiyatli o'qitish uchun zarur bo'lgan tizimli psixologik, pedagogik va ilmiy-metodik kompetensiyalarni rivojlantirishdir. Kurs oliy ta'limning zamonaviy ta'lim standartlariga muvofiq ixtisoslashtirilgan lingvistik fanlar (masalan, umumiy tilshunoslik, til tarixi, nazariy grammatika, leksikologiya va boshqalar) bo'yicha o'quv jarayonlarini loyihalash, qurish va amalga oshirish metodologiyasi va innovatsion texnologiyalarini o'zlashtirishga qaratilgan.
Xalqaro va milliy miqyosda oliy lingvistik ta'limni rivojlantirishning zamonaviy tendentsiyalari, islohotlari va konsepsiyalari haqida;
o'quv jarayonida filologiya talabalarida umumiy madaniy, kasbiy va maxsus fan kompetensiyalarini rivojlantirish metodologiyasi haqida;
talabalarning rivojlanish psixologiyasi, oliy ta'limda murakkab ilmiy (nazariy) ma'lumotlarni idrok etish, o'zlashtirish va qayta ishlash naqshlari haqida;
davlat ta'lim standartlarining tuzilishi va talablari, ta'lim dasturlarini tuzish tamoyillari, universitet o'qituvchilarining malaka xususiyatlari va akademik erkinliklari haqida;
pedagogik mukammallik tamoyillari, oliy ta'lim o'qituvchilari uchun kasbiy etika normalari va talabalar auditoriyasidagi nizolarning oldini olish va hal qilish strategiyalari haqida.
universitet ta'limining klassik va innovatsion shakllarini bilish (vizualizatsiya ma'ruzasi, muammoli ma'ruza, amaliy dars, ilmiy seminar); ma'lum bir dars tuzilishini rejalashtirishda kompozitsiya va vaqtni boshqarish tamoyillaridan foydalanish qobiliyati.
endi fanning o'quv-metodik kompleksini, ish dasturlari va o'quv dasturlarini tuzishning tuzilishi, funktsiyalari va tamoyillari; tilshunoslik fanlari bo'yicha original kurslarni loyihalashda ushbu talablardan foydalana olish;
talabalarning mustaqil ishlarini rejalashtirish va boshqarishning o'ziga xos xususiyatlarini bilish (tabaqalashtirilgan topshiriqlar, ilmiy loyihalar); talabalarning darsdan tashqari mashg'ulotlari jarayonida konsalting va repetitorlik texnikasidan foydalana olish
Ushbu kursning maqsadi magistratura talabalarining qiyosiy (taqqoslash) til o'rganish sohasidagi tizimli nazariy bilimlarini, shuningdek, rus tili darajalarini boshqa tillar (ona tili yoki o'rganilayotgan xorijiy tillar) tizimlari bilan sinxron taqqoslash metodologiyasi va texnikasini har tomonlama tushunishni rivojlantirishga qaratilgan. Kurs turli tuzilishga ega tillarning strukturaviy va semantik universallarini va milliy xususiyatlarni aniqlash imkonini beruvchi tadqiqot kompetentsiyalarini rivojlantirishga qaratilgan bo'lib, bu lingvomadaniyatshunoslik, tarjimashunoslik va qiyosiy tadqiqotlar sohalarida magistrlik dissertatsiyalarini yozish uchun juda muhimdir.
qiyosiy tilshunoslikning zamonaviy gumanitar bilimlar paradigmasidagi o'rni va uning tipologiya, lingvomadaniyatshunoslik, tarjima nazariyasi va etnolingvistika bilan aloqalari haqida;
Qarama-qarshi tilshunoslikning shakllanish tarixi, mahalliy va xorijiy olimlarning tillararo taqqoslash nazariyasini rivojlantirishga qo'shgan hissasi haqida;
Tillararo tahlil ma'lumotlari asosida dunyoning milliy lingvistik manzarasi parchalarini modellashtirish tamoyillari haqida; tillararo interferentsiyaning tabiati va ikki tillilik sharoitida lingvistik tizimlar o'rtasidagi o'zaro ta'sirning psixologik mexanizmlari haqida.
fanning kontseptual va terminologik apparati (standart til, taqqoslash asosi, lakuna, ekvivalent, ekvivalent bo'lmagan lug'at);
til tizimining turli darajalarida qiyosiy tadqiqotlar o'tkazishning asosiy usullari va bosqichlari (fonetik, morfologik, sintaktik, leksik-semantik);
rus tilining o'rganilayotgan tillar (o'zbek, ingliz va boshqalar) bilan taqqoslaganda tipologik xususiyatlari;
Tilshunoslikning asosiy tushunchalari; ijtimoiy tabaqalanishni o'rganishda lingvistik ma'lumotlar; sotsiolingvistikaning asosiy usullari; til vaziyatini tavsiflash uchun terminologiya;
qiyosiy material manbalari sifatida parallel matnlar va tarjimalarni tahlil qilishning metodologik tamoyillari.
Ushbu kursning maqsadi magistratura talabalarining turkiy tillar va rus tillari o'rtasidagi leksik va strukturaviy o'zaro ta'sirlarning yo'llari, xronologik qatlamlari, naqshlari va natijalarini tizimli ilmiy-amaliy tushunishini rivojlantirishga qaratilgan. Kurs rus tili tizimidagi turkiy o'zlashmalarning (turkizmlarning) etimologik, tarixiy-lingvistik va lingvomadaniy tahlil metodologiyasini chuqur tushunishga, shu bilan magistratura talabalariga ilmiy ishlari uchun lingvistik materiallarni kontekstual va qiyosiy tahlil qilish ko'nikmalarini rivojlantirishga yordam berishga qaratilgan.
Yevroosiyo makonida slavyan va turkiy xalqlarning asrlar davomidagi tarixiy, madaniy va iqtisodiy o'zaro ta'sirining roli va ko'lami hamda uning rus tili tarixida aks etishi haqida;
lingvistik kontaktologiyaning asosiy qonunlari, xorijiy til elementlarining mezbon til tizimiga kirib borishi, moslashishi va assimilyatsiya mexanizmlari haqida;
turkiy lug'atning rus tiliga kirib borishining asosiy tarixiy qatlamlari haqida (ilk Hunnik, Xazar va Qipchoq aloqalaridan, Oltin O'rda davridan Yangi davr va Sovet davrining eng so'nggi o'zlashtirilgan so'zlarigacha).
turkiy so'zlarning o'ziga xos tashqi xususiyatlarini bilish (unlilar uyg'unligi, "a", "e", "yu" bosh harflari, -lyk, -cha, -bash formantlari); ularni rus matnidagi turkizmlarni dastlabki aniqlash uchun amalda qo'llay olish;
o'zlashtirilgan so'zlarning hayot sohalari (kundalik hayot, kiyim-kechak, oziq-ovqat, harbiy ishlar, savdo, otchilik) bo'yicha tasnifini bilish; ushbu ma'lumotlardan o'tmishdagi davrlar hayotini lingvomadaniy tahlil qilish va tavsiflash uchun foydalana olish;
zamonaviy rus tilidagi turkizmlarning funktsional va stilistik holatini bilish (arxaizmlarga, tarixiyliklarga o'tish yoki faol fondda saqlanish); badiiy matnda ekspressivlikni tahlil qilish va rang yaratish uchun turkiy lug'atdan foydalana olish;
turkiy lug'atning rus tiliga kirib kelishining asosiy tarixiy qatlamlari haqida (ilk Hunnik, Xazar va Qipchoq aloqalaridan, Oltin O'rda davridan Yangi asr va Sovet davrining so'nggi o'zlashtirmalarigacha).
Ushbu kursning maqsadi magistratura talabalarida rus tilidan foydalanib, boshqa tillar bilan taqqoslaganda, til, madaniyat, tafakkur va millat o'rtasidagi fundamental o'zaro bog'liqlik, o'zaro bog'liqlik va o'zaro ta'sir usullarini tizimli ilmiy va nazariy tushunishni rivojlantirishdir.
til va etnik madaniyat, til va tarix hamda xalq madaniyati o'rtasidagi bog'liqliklar;
madaniyatshunoslik muammolari bilan bog'liq lingvistik fikrning asosiy oqimlari haqida; fanning asosiy qoidalari va maqsadlari haqida;
tanlangan ta'lim sohasining tarixi, hozirgi holati va istiqbollari haqida tasavvurga ega bo'lish;
lingvistik va madaniy tadqiqotlar bo'yicha ko'nikmalarga ega bo'lish;
milliy adabiy tillarning turli darajalarida madaniy va lingvistik farqlarni bilish va ulardan foydalana olish;
madaniyatshunoslik muammolari bilan bog'liq lingvistik fikrning asosiy oqimlari haqida; fanning asosiy qoidalari va maqsadlari haqida
Ushbu kursning maqsadi Zamonaviy rus tilining fonologiyasi akademik fan sifatida zamonaviy lingvistik ta'limning ajralmas qismidir. Uning asosiy maqsadi bakalavrlarga tilning ijtimoiy tabiati, uning ijtimoiy funktsiyalari, tilning ijtimoiy kontinuumdagi roli va ijtimoiy omillarning til tizimining turli qismlariga ularning evolyutsiyasida va ijtimoiy jihatdan belgilangan funktsiyalarni bajarishda ta'siri bilan bog'liq masalalar bo'yicha tizimli bilim berishdir. Ushbu kurs o'zgaruvchan ijtimoiy sharoitlar va til o'zgarishi o'rtasidagi to'g'ridan-to'g'ri va bilvosita bog'liqlikni aks ettirishga qaratilgan. Ushbu kursning dolzarbligi lingvistik hodisalar va jarayonlarni ijtimoiy-lingvistik xususiyatlar prizmasidan o'rganish zaruratidan kelib chiqadi.
Fonologiyaning shakllanishi uchun zarur shart-sharoitlar, uning rivojlanish bosqichlari, shuningdek, boshqa fanlar bilan aloqasi haqida;
zamonaviy rus tilining ijtimoiy differentsiatsiyasini o'rganishga an'anaviy va yangi yondashuvlar haqida;
fonologik tadqiqotlarning asosiy usullari haqida; ijtimoiy va lingvistik vaziyatlarning turlari, lingvistik jarayonlarga ta'sir qiluvchi global va o'ziga xos ijtimoiy omillar haqida;
Nutq oqimini aniq segmentlash va maxsus fonologik transkripsiya yordamida tovushlarni yozib olish qobiliyati, imlodan mavhumlik chiqarish qobiliyati.
Fonemalarning kuchli va zaif pozitsiyalarini aniqlash, fonetik kontekstga qarab allofonlarni (fonemalarning variantlari va variatsiyalari) aniqlash qobiliyati.
Unli va undoshlarning jonli (fonetik) va tarixiy (morfonologik) almashinuvlarini farqlash qobiliyati.
Omma oldida nutq so'zlash qobiliyati, tinglovchilar e'tiborini jalb qilish va ushlab turish texnikasini egallash, o'z pozitsiyasini himoya qilish va madaniyatli munozara olib borish qobiliyati.
Rus tilining tovush tizimini o'zaro bog'liq qarama-qarshiliklarning tartibli tuzilishi (ovozsizlik/ovozlilik, qattiqlik/yumshoqlik va boshqalar) sifatida ifodalash qobiliyati.
MFS va LFS tadqiqot paradigmalarini taqqoslashga, fonemalarni aniqlash mezonlaridagi farqni tushunishga (morfemaga tayanish va jismoniy tovushga tayanish) va ma'lum bir ilmiy muammoni hal qilish uchun kontseptsiyani tanlashni asoslashga tayyorlik
Ushbu kursning maqsadi Ushbu kurs tilshunoslik talabalarida professional kommunikativ kompetentsiyani rivojlantirishga, zamonaviy rus adabiy tili normalari haqidagi bilimlarini chuqurlashtirishga va ijtimoiy va kelajakdagi kasbiy faoliyatning turli sohalarida yuqori nutq madaniyati ko'nikmalarini oshirishga qaratilgan.
Fikrlash madaniyatiga ega, axborotni umumlashtirish, tahlil qilish, idrok etish, maqsadlar qo'yish va ularga erishish yo'llarini tanlashga qodir;
ijtimoiy va madaniy farqlarni bag'rikenglik bilan idrok etishga, tarixiy meros va madaniy an'analarga hurmat va ehtiyotkorlik bilan munosabatda bo'lishga tayyor;
og'zaki va yozma nutqni mantiqiy, oqilona va aniq qura oladi:
turli ta'lim muassasalarida asosiy va tanlov kurslari o'quv dasturini amalga oshira oladi;
muayyan ta'lim muassasasining ma'lum bir ta'lim darajasida ta'lim jarayonining sifatini ta'minlash uchun zamonaviy usullar va texnologiyalarni, jumladan, axborot texnologiyalarini qo'llashga tayyor;
ta'lim jarayonining sifatini ta'minlash uchun ta'lim muhiti, jumladan, axborot muhiti imkoniyatlaridan foydalana oladi.
og'zaki va yozma nutqni mantiqiy, oqilona va aniq tarzda muloqot maqsadlari va shartlariga muvofiq qura oladi.
kasbiy odob-axloq me'yorlariga rioya qilgan holda ish yozishmalarini olib borish, munozaralarda ishtirok etish va o'z ishining natijalarini taqdim etish qobiliyati.
Suhbatdoshlarning ijtimoiy-madaniy xususiyatlarini hisobga olgan holda ijtimoiy o'zaro ta'sirni amalga oshirish qobiliyati, til va madaniy farqlarni bag'rikenglik bilan qabul qilish.
Ushbu kursning maqsadi talabalarni zamonaviy tilshunoslikning fundamental ilmiy-amaliy muammolari, jumladan:
zamonaviy tilshunoslikning holati, uning obyekti, predmeti, maqsadlari, vazifalari va usullari; tilshunoslikning gumanitar va tabiiy fanlar sohasidagi o'rni;
20-asrning so'nggi o'n yilliklarida paydo bo'lgan lingvistik tadqiqotlarning asosiy yo'nalishlari va ushbu ilmiy paradigmalarning har birining o'ziga xos xususiyatlari;
turli tilshunoslik sohalari va maktablarida ko'rib chiqilgan aniq masalalar bilan tanishtirishga qaratilgan.
og'zaki va yozma nutqni mantiqiy, oqilona va aniq qura oladi.
turli ta'lim muassasalarida asosiy va tanlov kurslarining o'quv dasturini amalga oshirishga qodir;
muayyan ta'lim muassasasining ma'lum bir ta'lim darajasida ta'lim jarayonining sifatini ta'minlash uchun axborot texnologiyalarini o'z ichiga olgan zamonaviy usullar va texnologiyalarni qo'llashga tayyor;
Zamonaviy rus adabiy tili normalarini (orfoepik, leksik, grammatik, stilistik, imlo va tinish belgilari) bilishi kerak. Nutq xatolarini sezish va tuzatish qobiliyati.
Turli funktsional uslubdagi (ilmiy, rasmiy biznes, jurnalistik) matnlarni yaratish, tahrirlash va ko'rib chiqish qobiliyati.
Muloqot muammolarini hal qilish uchun turli xil axborot manbalari, lingvistik lug'atlar va ma'lumotnomalar bilan ishlash qobiliyati
Ushbu kursning maqsadi avtomatik tabiiy tilni qayta ishlash sohasidagi fundamental bilimlarni, zamonaviy til modellarining matematik va algoritmik asoslarini tushunishni hamda amaliy filologik muammolarni hal qilish uchun raqamli vositalar va dasturlashdan foydalanish bo'yicha amaliy ko'nikmalarni rivojlantirishga qaratilgan.
fikrlash madaniyatiga ega, axborotni umumlashtirish, tahlil qilish, idrok etish, maqsadlar qo'yish va ularga erishish yo'llarini tanlashga qodir;
Ko'nikmalar va qo'llanilishi
turli ta'lim muassasalarida asosiy va tanlov kurslari o'quv dasturini amalga oshirishga qodir;
muayyan ta'lim muassasasining ma'lum bir ta'lim darajasida ta'lim jarayonining sifatini ta'minlash uchun axborot texnologiyalari kabi zamonaviy usullar va texnologiyalarni qo'llashga tayyor;
Russhunoslik bo'yicha ish dasturlari, o'quv kurslari va o'quv materiallarini ishlab chiqish, ularga zamonaviy ilmiy ma'lumotlarni kiritish qobiliyati.
Murakkab nazariy munozaralarni (masalan, normalar, qarz olishlar yoki nutqni intellektualizatsiya qilish jarayonlari taqdiri haqida) talabalar uchun tushunarli bo'lgan metodologik tilga tarjima qilish qobiliyati.
Rus tilini o'qitish amaliyotida interaktiv usullar, raqamli resurslar va tadqiqot holatlaridan foydalanishga tayyorlik
Ushbu kursning maqsadi magistratura talabalarining tilshunoslikning hozirgi holati, metodologik o'zgarishlar va eng so'nggi tadqiqot paradigmalari haqidagi tizimli nazariy bilimlarini, shuningdek, antroposentrizm va raqamlashtirish kontekstida tilshunoslik hodisalarini mustaqil tadqiqot tahlil qilish ko'nikmalarini rivojlantirishga qaratilgan.
fikrlash madaniyatiga ega, axborotni umumlashtirish, tahlil qilish, idrok etish, maqsadlar qo'yish va ularga erishish yo'llarini tanlash qobiliyatiga ega;
ta'lim jarayonining sifatini ta'minlash uchun ta'lim muhiti, jumladan, axborot muhiti imkoniyatlaridan foydalana oladi;
sinxroniya va diaxroniyadagi lingvistik birliklarni, shuningdek, boshqa til tizimlari bilan taqqoslash qobiliyatiga ega (bu ayniqsa ko'p tilli muhit uchun dolzarb);
Magistratura talabasi zamonaviy lingvistik paradigmalarda (kognitiv, kommunikativ-pragmatik, sotsiolingvistik) harakatlana oladi va yangi tushunchalarni o'z tadqiqotlariga integratsiya qila oladi.
Tildagi dinamik jarayonlarni tasvirlash uchun ham klassik, ham zamonaviy tadqiqot usullarini (diskurs tahlili, kontseptual tahlil, korpus lingvistikasi usullari) qo'llashga tayyorlik.
Har qanday murakkablikdagi matnlarni ekspert tahrirlash, annotatsiya qilish, abstraktlashtirish va moslashtirish qobiliyati
Ushbu kursning maqsadi magistratura talabalari uchun "Rus frazeologiyasi va paremiologiyasi" kursining maqsadi talabalarda rus tilining barqaror birliklarini (frazeologizmlar va paremiyalar) tahlil qilish bo'yicha chuqur nazariy bilim va amaliy ko'nikmalarni rivojlantirish, shuningdek, ushbu birliklardan professional, ilmiy va madaniyatlararo muloqotda foydalanish qobiliyatini rivojlantirishdan iborat.
Talabalarga frazeologik birliklar bo'yicha lingvistik va madaniy sharhlarni qanday olib borishni o'rgatish;
rus xalqining mentaliteti va milliy o'ziga xosligini ifodalash vositasi sifatida frazeologiya va paremiologiyaning madaniy ahamiyatini tushunish; kursning asosiy tamoyillari va maqsadlarini tushunish;
universal va noyob xususiyatlarni aniqlash uchun rus frazeologiyasi va paremiologiyasini boshqa tillar birliklari bilan taqqoslash qobiliyatini tushunish;
Frazeologik birliklar va maqollarning tarixiy, mifologik va folklor ildizlarini kuzatishni bilish va ulardan foydalana olish;
Frazeologik birliklar va maqollar bilan xalqning ma'naviy va moddiy madaniyati o'rtasidagi bog'liqlik ko'nikmalari va tushunchalariga ega bo'lish;
Turli uslub va janrlardagi matnlarda frazeologik birliklar va paremiyalarni tahlil qilish va talqin qilish ko'nikmalarini rivojlantirish;
Frazeologik va paremiologik birliklarda (PU va PU) mustahkamlangan madaniy ma'nolarni, milliy stereotiplarni va arxetiplarni aniqlash va tavsiflash qobiliyati.
Tushunchalar bilan ishlash qobiliyati: idioma, frazeologik kombinatsiya/birlik/qo'shilish, paremiya, ramka, madaniy ma'no, ichki shakl.
Turli tillarning frazeologik tizimlarini qiyosiy tahlil qilishga, tillararo ekvivalentlarni, analoglarni va ekvivalent bo'lmagan (sof milliy) birliklarni aniqlashga tayyorlik, bu tarjima nazariyasi va madaniyatlararo muloqot uchun juda muhimdir.
